Niska samoocena – objawy, przyczyny, skutki, leczenie

Niska samoocena to poważny problem wielu ludzi. Zaniżone poczucie własnej wartości odbija się negatywnie na każdym aspekcie życia. Ma wpływ zarówno na to, jak wygląda związek z partnerem, na przebieg jej kariery zawodowej czy relacje z bliskimi. Czy objawy niskiej samooceny są groźne i zwiastują początek choroby? Czy poddaje się je leczeniu? Co sprawia, że ludzie mają zaniżoną samoocenę i co można zrobić, aby poprawić poczucie własnej wartości?

Niska samoocena

Poczucie własnej wartości warunkuje tak naprawdę całokształt życiowych działań. To, jak odbieramy sami siebie, decyduje o tym, jak kształtują się nasze relacje zarówno zawodowe, jak i partnerskie czy stosunki panujące w rodzinie. O tym, jak silna jest samoocena, decyduje w przeważającej mierze tzw. samowiedza, czyli to, co sądzimy sami na swój temat. Na poczucie własnej wartości mamy więc zasadniczo wpływ sami – w końcu różnie oceniamy swoje rozmaite decyzje i zachowania. W kreowaniu samooceny mają znaczenie też osądy, które wydają otaczający nas ludzie, które ostatecznie wpływają na to, w jaki dokładnie sposób odbieramy samych siebie.

Samoocena bywa różna – ciężko wyróżnić „prawidłową”, zdecydowanie łatwiejsze do zdefiniowania są podwyższona czy niska samoocena. Obniżone poczucie własnej wartości występować może u dowolnego człowieka – stwierdzane może ono być u dziecka, jak i u młodego dorosłego czy osoby w podeszłym wieku. Zawsze najważniejsze jest to, aby człowiek sam był w stanie stwierdzić: „mam niską samoocenę” – dojście do takiego spostrzeżenia jest bowiem pierwszym krokiem do tego, aby pracować nad poczuciem własnej wartości i doprowadzić do jego poprawienia.

Niska samoocena dziecka

Przezwyciężanie niskiego poczucia własnej wartości jest ważne w każdym wieku, szczególną jednak grupą ludzi, u których jest to wręcz kluczowe, są najmłodsi. Niska samoocena dziecka może w wyjątkowy wręcz sposób ograniczać nie tylko jego codzienne funkcjonowanie, ale i nawet zaburzać jego prawidłowy rozwój. Maluch, który nie wierzy w siebie, uważa ocenia swoją osobę za bezwartościową i posiadającą małe umiejętności. Może unikać udziału w różnych wyzwaniach odpowiednich do jego wieku – np. w szkolnych konkursach – w których tak naprawdę mógłby, i to z powodzeniem wziąć udział, co przyniosłoby mu korzyści nie tylko w danej chwili, ale i nawet w odległej przyszłości. Dochodzić może również do tego, że dziecko, które ma niską samoocenę, nie będzie wchodziło w interakcje ze swoimi rówieśnikami. To finalnie może zaś prowadzić do izolacji społecznej, która w znaczący sposób zwiększa ryzyko tego, że u młodego człowieka dojdzie do wystąpienia zaburzeń psychicznych.

Niskie poczucie własnej wartości – przyczyny

Niskie mniemanie o sobie może mieć źródła nawet we wczesnym dzieciństwie. Możliwe jest to, że samoocena człowieka stanie się zaniżona z powodu doświadczeń przeżywanych w zdecydowanie już późniejszych etapach życia. W pierwszym przypadku do problemu predysponować mogą przede wszystkim nieprawidłowe postawy rodzicielskie. Opiekunowie małego dziecka mają istotny wpływ na to, jak kształtuje się samoocena dziecka. Do problemu, którym jest zbyt niska samoocena, doprowadzić może ciągłe krytykowanie podopiecznego, niedocenianie osiąganych przez niego sukcesów (szczególnie w sytuacji, gdy sukcesy innych dzieci, np. dzieci członków rodziny czy maluchów znajomych, są przez rodziców pochwalane), jak i stawianie dziecku zbyt wysokich wymagań. Co ciekawe, zaburzenia samooceny mogą być spowodowane również i nadopiekuńczością rodziców – problem rozwijać się może szczególnie wtedy, kiedy opiekunowie wyręczają dziecko w wykonywaniu trudniejszych czynności, argumentując to tym, że przecież samo z pewnością nie poradziłoby sobie ono z jakimiś zadaniami.

Słaba samoocena może towarzyszyć człowiekowi od najmłodszych lat życia, jak i może ona pojawiać się nagle u osoby, która przez wiele długich lat nie borykała się z takim problemem. Do zaniżonego poczucia własnej wartości mogą doprowadzić różne nieprzyjemne sytuacje, z którymi stykamy się w życiu. Jako ich przykłady można podać ciągłe trudności w pracy (w postaci np. stałego krytykowania przez szefa nawet wtedy, kiedy swoje obowiązki wykonujemy prawidłowo, rzetelnie i sumiennie) czy też różne nieprzyjemne sytuacje dotyczące relacji partnerskich i przyjacielskich (niska samoocena może być skutkiem np. wieloletniego oszukiwania przez partnera czy też efektem zawiedzenia się na przyjaciołach, dla których dana osoba była w stanie zrobić zasadniczo wszystko).

Niska samoocena – objawy

Niewątpliwie można powiedzieć, że poważnym zaburzeniem jest brak poczucia własnej wartości – objawy nie zawsze są jednak wyraźnie łatwe do zauważenia. Nie ma jakiegoś jednego narzędzia (takiego jak np. test samooceny), które umożliwiłoby dokonanie jednoznacznej oceny tego, jak silne jest poczucie własnej wartości. O tym jednak, że samoocena może być zbyt niska i powinniśmy zastanowić się nad tym, jak walczyć z niską samooceną, przekonywać mogą takie problemy, jak:

  • całkowity brak pewności siebie,
  • stałe przekonanie, że nie podołamy jakimś zadaniom czy wyzwaniom (szczególnie takim, w przypadku których większość ludzi podejmuje się ich bez żadnego wahania),
  • poczucie braku jakiekolwiek wartości,
  • niska tolerancja krytyki,
  • odbieranie jakiejkolwiek porażki (nawet drobnej) jako czegoś karygodnego, za co powinniśmy zostać wręcz ukarani,
  • odbieranie rzeczywistości w „czarnych barwach” (przejawiające się w postaci negatywnego stosunku do jakichkolwiek zmian, nowych znajomości czy wyzwań),
  • bardzo duży autokrytycyzm.

Zaniżona samoocena – skutki

Niektórzy zastanawiają się, czy niską samoocenę należy leczyć, prawidłowe jest jednak pytanie, co zrobić, kiedy występuje niska samoocena – jak sobie z nią radzić? Prawda jest bowiem taka, że obniżone poczucie własnej wartości może mieć bardzo poważne skutki. Człowiek, który nie docenia swojej wartości, może stykać się z wieloma trudnościami w codziennym życiu. Uwagę zwraca chociażby korelacja pomiędzy niską samooceną a związkiem. Otóż osoba, która ma niskie poczucie własnej wartości, może w ogóle uciekać od wejścia z kimś w relację uczuciową z powodu tego, że będzie ona przekonana, że nie jest w stanie nikogo sobą zainteresować czy zaoferować komuś czegokolwiek. Wtedy zaś, kiedy człowiek z niską samooceną jest już w związku, może on się z kolei ciągle obawiać porzucenia. Taki niepokój jest trudny zarówno dla osoby z niską samooceną, jak i dla jej partnera – może on być źródłem m.in. patologicznej wręcz zazdrości.

Nie tylko jednak związek może być trudny dla kogoś, czyim problemem jest brak pewności siebie – objawy niskiej samooceny mogą prowadzić do trudności również i w życiu zawodowym. Nierzadka bowiem jest sytuacja, gdzie osoba z niskim poczuciem własnej wartości w pracy ucieka od nowych wyzwań, obawia się proponować jakieś nowe, potencjalnie doprowadzające do sukcesu, rozwiązania czy też ogranicza ona swoją kreatywność. Prowadzić to może w najlepszym wypadku do tego, że przez wiele lat człowiek z niską samooceną nie dostanie żadnego awansu w pracy, w najgorszym zaś razie może dojść nawet do tego, że pracodawca po prostu podziękuje osobie z niską samooceną za współpracę.

Samoocena a psychologia

Związek między niską samooceną a psychologią jest wyjątkowo wręcz wyraźny. Otóż do specjalistów psychologii powinni się udawać ludzie, którzy uważają, że mogą mieć oni obniżone poczucie własnej wartości. W gabinecie psychologicznym możliwe jest poszukiwanie tego, co leży u źródeł niskiej samooceny. Jak sobie z nią radzić, jak poprawić poczucie własnej wartości – na te pytania również można znaleźć odpowiedzi właśnie podczas rozmowy z psychologiem.

Nierzadka jest sytuacja, że człowiek stwierdza, że istnieje u niego niska samoocena. Co robić? Zasadniczo już to, że w ogóle zauważamy ten problem, jest wyjątkowo istotne. Pozwala to bowiem otworzyć się na relację terapeutyczną, poszukiwać źródeł tego problemu i analizować później rozwiązania, które pozwolą na poprawienie poczucia własnej wartości.

Niska samoocena – leczenie

Obniżona samoocena miewa różne przyczyny – znalezienie ich jest bardzo ważne, ponieważ proponowane rozwiązania, które mają poprawić poczucie własnej wartości, mogą być różne w zależności od źródeł problemu, którym jest niska samoocena. Depresja bywa przyczyną obniżonej samooceny – w takiej sytuacji pacjent kierowany jest zwykle do psychiatry, który – po stwierdzeniu innych objawów zaburzeń depresyjnych – proponuje zwykle mu wtedy odpowiednie dla niego leki przeciwdepresyjne. Ogólnie jednak nie istnieją jakiekolwiek farmaceutyki, które można by stosować w celu poprawy poczucia własnej wartości. W walce z obniżoną samooceną pomagają wizyty u psychologa, a czasami zalecane bywa pacjentowi skorzystanie z pomocy psychoterapeutów. Różne metody psychoterapii bywają wykorzystywane w przypadku niskiej samooceny, jako ich przykłady można podać terapię poznawczo-behawioralną oraz psychoterapię psychodynamiczną.

Jak podnieść samoocenę?

Możliwa jest walka z niską samooceną z pomocą specjalistów, jak i próby samodzielnego budowania poczucia własnej wartości. Ćwiczenia, które mają w tym pomóc, bywają naprawdę różnorodne. Można chociażby wziąć kartkę i długopis, po czym wypisać możliwie najszerszą listę swoich cech, które uznajemy za własne zalety. Dla osoby, która ma niską samoocenę, zwykle nie jest to łatwe zadanie. Pozwala uświadomić sobie, że w rzeczywistości mamy zdecydowanie więcej pozytywnych cech i umiejętności.

Wspominano wcześniej, że przy obniżonym poczuciu własnej wartości dość częsta jest tendencja do obserwowania świata w „czarnych barwach”. Z tego względu, podejmując się walki z niską samooceną, każdego dnia wieczorem warto przez chwilę zastanowić się, ile dobrych rzeczy nas spotkało. Finalnie może się okazać, że dzień, który uznawaliśmy wręcz za stracony, okaże się tak naprawdę dniem pełnych dobrych wydarzeń.

Bibliografia

  • Fennel M. J. V., „Low Self-Esteem”, Encyclopedia of Cognitive Behavior Therapy pp 236-240
  • https://www.psychalive.org/low-self-esteem/
  • https://www.nhs.uk/conditions/stress-anxiety-depression/raising-low-self-esteem/
Opublikowano: ; aktualizacja: 10.10.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Przewlekły ból głowy – co oznacza gdy jest ciągły, codzienny i trwa od kilku dni i tygodni?

Codzienny ból głowy może znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie, zwłaszcza wtedy, gdy dokucza od kilku dni, ...

Zaburzenia osobowości – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Zaburzenia osobowości dzieli się wg klasyfikacji ICD-10 i DSM-IV. Potencjalnych przyczyn ich wystąpienia jest bardzo ...

Jak podnieść samoocenę?

Poczucie własnej wartości to postawa w stosunku do samego siebie, wpływająca na samopoczucie i zachowanie. ...

Leczenie nowotworów a seks

Do najczęściej występujących nowotworów złośliwych żeńskich narządów rodnych zaliczamy raka szyjki macicy oraz raka endometrium. ...

Mrowienie ciała i skóry – jakie są przyczyny i co robić?

Mrowienie skóry należy do parestezji, czyli nieprzyjemnych objawów związanych z podrażnianiem nerwów obwodowych. Drętwienie ciała ...

Udar niedokrwienny a komórki macierzyste

Najnowsze osiągnięcia w badaniach nad komórkami macierzystymi potwierdzają ich ogromny potencjał w różnych dziedzinach nauki. ...

Wideo – Migrena

Migrena jest chorobą, która może mieć u dużej części pacjentów podłoże genetyczne. Jest faktem, że ...

Mioklonie – przyczyny, objawy, badania, leczenie

Mioklonie (fizjologiczne i patologiczne) to napadowe zaburzenia ruchowe, które polegają na krótkotrwałych skurczach mięśni. Przyczyną ...

Splątanie – przyczyny, objawy, badania, leczenie stanu splątania

Splątanie jest głębokim, jakościowym zaburzeniem świadomości. Charakteryzuje się brakiem orientacji chorego w stosunku do własnej ...

Zespół Lamberta-Eatona – jakie są przyczyny, objawy, leczenie?

Zespół Lamberta-Eatona zaliczany jest do zespołów paraneoplastycznych, które towarzyszą chorobom nowotworowym. Prowadzi on do stopniowego ...

Ból głowy w nocy wybudzający ze snu – co to znaczy?

Ból głowy opisywany jest często jako silny, ostry, kłujący, pulsujący czy tępy. Dolegliwości bólowe mogą ...

Schizofrenia hebefreniczna – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Schizofrenia hebefreniczna to zaburzenie psychiczne, które negatywnie wpływa na funkcjonowanie społeczne i zawodowe. Schizofrenia hebefreniczna, ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon