Fibrynoliza – na czym polega rozpuszczanie skrzepu, badanie i leczenie fibrynolityczne

Fibrynoliza jest procesem fizjologicznym, który ma na celu zapobieganie tworzeniu się zakrzepów wewnątrz naczyń krwionośnych. Zaburzenie tego procesu zwiększa ryzyko zamknięcia niektórych naczyń przez skrzepliny, co może skutkować zawałem serca, udarem niedokrwiennym czy zatorowością płucną.

Czym jest fibrynoliza?

Wewnątrz naczyń krwionośnych stale przebiegają dwa procesy: krzepnięcie i fibrynoliza. Mają one za zadanie zapobiegać utracie krwi w przypadku uszkodzenia naczynia, a z drugiej strony umożliwić swobodny przepływ krwi i rozpuszczenie skrzepu. U zdrowej osoby obydwa te procesy są w równowadze. Cały wspomniany mechanizm nazywa się hemostazą. Fibrynoliza to złożony proces rozkładania skrzepliny przy udziale odpowiednich białek i enzymów. Skutkami zaburzeń hemostazy mogą być – odpowiednio – skaza krwotoczna lub zatorowość.

Pierwotna fibrynoliza to naturalny proces przebiegający w organizmie. Wtórna fibrynoliza to z kolei rozkład skrzepliny wywołany lekami lub zaburzeniami hemostazy.

Zaburzenia fibrynolizy

Zaburzenia fibrynolizy mogą przebiegać ze zwiększoną lub zmniejszoną aktywnością tego procesu. Istnieje grupa rzadkich wrodzonych skaz krwotocznych, powstałych w wyniku wzmożonej aktywności fibrynolizy. Należą do nich m.in.: niedobór α2-antyplazminy i niedobór inhibitora aktywatora plazminogenu typu 1. W przypadku tych chorób po uszkodzeniu naczynia powstaje skrzep, który jest bardzo szybko rozkładany.

Do innych objawów należy krwiomocz, krwawienia z nosa i dróg rodnych. Dochodzi więc do powtórnego krwawienia. Jak w przypadku innych skaz krwotocznych, objawy pojawiają się już u dzieci. W leczeniu stosuje się inhibitory fibrynolizy, kwas traneksamowy lub kwas ε-aminokapronowy.

Czas fibrynolizy – badanie układu fibrynolizy

Jedną z metod badania układu fibrynolizy jest czas fibrynolizy, tzw. czas lizy skrzepu euglobulin (ELT). Do badania wykorzystuje się krew żylną. Prawidłowy wynik zawiera się w przedziale od 2 do 5 godzin. Skrócenie tego czasu jest obserwowane m.in. we wspomnianych wcześniej skazach krwotocznych.

Do wydłużenia czasu fibrynolizy dochodzi w chorobach zakrzepowo-zatorowych, np. w zespole wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC). Jest to zespół chorobowy spowodowany zużyciem enzymów potrzebnych w procesie fibrynolizy. Skutkiem tego powstaje wiele mikrozakrzepów w małych naczyniach krwionośnych. Do DIC dochodzi najczęściej w wyniku powikłań położniczych, sepsy i chorób nowotworowych.

Leczenie fibrynolityczne – rozpuszczanie skrzepliny

Istnieją pewne ostre stany chorobowe, których podłożem jest zamknięcie światła naczynia krwionośnego przez skrzeplinę. Należą do nich np. zawał mięśnia sercowego, udar niedokrwienny mózgu lub zatorowość płucna.

Podstawą terapii ratującej życie w przypadku tych chorób jest rozpuszczenie skrzepliny przy użyciu środków fibrynolitycznych. Do leków fibrynolitycznych należą urokinaza, alteplaza i streptokinaza.

W przypadku epizodu zatorowości płucnej podanie fibrynolityku w odpowiednim czasie może uratować życie pacjenta. Dlatego, jeśli stan pacjenta jest ciężki, a objawy jednoznacznie wskazują na zatorowość, lekarz może zdecydować się na podanie leku nawet bez potwierdzenia w badaniach obrazowych (w przypadku zatorowości płucnej jest to najczęściej angio–TK). Lek podaje się dożylnie, we wlewie. Czas trwania wlewu zależy od schematu podawania oraz zastosowanego środka i wynosi od kilku do kilkunastu godzin.

Poza leczeniem fibrynolitycznym stosuje się także heparynę oraz leczenie objawowe w postaci podawania płynów i tlenoterapii. Po zakończeniu leczenia fibrynolitycznego podaje się leki przeciwzakrzepowe (warfarynę lub acenokumarol), by zapobiec kolejnym epizodom zatorowości.

Leczenie fibrynolityczne udaru niedokrwiennego mózgu stosuje się najpóźniej do 4,5–6 godzin od wystąpienia objawów. Po upływie tego czasu podawanie fibrynolityków staje się nieskuteczne. Najczęściej stosuje się alteplazę podawaną dożylnie we wstrzyknięciu, a następnie we wlewie przez 1 godzinę. Przed podaniem leku trzeba wykluczyć za pomocą badania tomografii komputerowej obecność krwawienia śródmózgowego. Bardzo istotne jest podanie leku po jak najkrótszym czasie od wystąpienia objawów udaru. Pozwala to zmniejszyć obszar niedokrwienia mózgu i zminimalizować powikłania udaru.

W przypadku zawału mięśnia sercowego podstawą terapii jest przezskórna interwencja wieńcowa (PCI), czyli tzw. koronarografia. W czasie zabiegu przywraca się przepływ w zamkniętym naczyniu wieńcowym. Obecnie w prawie każdym miejscu w Polsce istnieje możliwość przetransportowania pacjenta w ciągu 2 godzin do szpitala z pracownią hemodynamiczną, w której wykonuje się koronarografię.

Leczenie fibrynolityczne ostrych zespołów wieńcowych przeprowadza się tylko wtedy, gdy nie ma powyższej możliwości. Zalecanymi lekami są alteplaza lub tenekteplaza podawane we strzyknięciu, a następnie we wlewie.

Leczenie fibrynolityczne – przeciwwskazania i powikłania

Leczenie fibrynolityczne niesie ryzyko wtórnego krwawienia. Dlatego bezwzględnymi przeciwwskazaniami są aktywne krwotoki lub stany niosące za sobą ryzyko krwotoku. Należą do nich:

  • udar krwotoczny mózgu lub udar niedokrwienny w przeciągu ostatniego pół roku,
  • uszkodzenia, nowotwory lub malformacje naczyniowe w obrębie mózgu,
  • rozległy uraz lub zabieg operacyjny w przeciągu ostatniego miesiąca,
  • skaza krwotoczna,
  • krwawienie z przewodu pokarmowego.

Trzeba mieć na uwadze, że każdy środek fibrynolityczny podany dożylnie, poza działaniem na materiał zatorowy, wykazuje też działanie ogólne. Dlatego częstymi powikłaniami leczenia fibrynolitycznego są krwawienia śródczaszkowe, krwawienia z uszkodzonych naczyń, błon śluzowych. Ponadto streptokinaza może powodować wzrost ciśnienia krwi i zaburzenia rytmu serca.

Bibliografia

  • Gajewski P., Interna Szczeklika 2015. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2015, s. 203–208, 532.
  • Ganong W., Fizjologia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 527–528.
  • Odnoczko E., Baran B., Windyga J., Zasady rozpoznawania skaz krwotocznych ze szczególnym uwzględnieniem diagnostyki laboratoryjnej. Hematologia, 2017, 7, 4: 303–311.
  • Zawilska K., Chojnowski K., Klukowska A., Letowska M., Mital A., Musial J., Zdziarska J., Polskie zalecenia postępowania w rzadkich niedoborach osoczowych czynników krzepnięcia. Hematologia, 2011, 4, 2: 303–310.
Opublikowano: ; aktualizacja: 06.12.2018

Oceń:
4.3


Może cię

Zawał serca – pierwsza pomoc – jak udzielić pierwszej pomocy przy zawale?

Zawał mięśnia sercowego w przebiegu miażdżycy naczyń wieńcowych jest obecnie najczęstszą przyczyną zgonów na całym ...

Gorączka reumatyczna – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie, powikłania, zapobieganie

Gorączka reumatyczna jest chorobą autoimmunologiczną. Przyczyną jest tu zakażenie paciorkowcem u dzieci lub dorosłych (angina, ...

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) – wytyczne, mechanizm, postępowanie

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) jest stanem, w którym dochodzi do ustania mechanicznej czynności serca, co ...

Wideo – Niefarmakologiczne metody leczenia nadciśnienia tętniczego

Niefarmakologiczne metody leczenia nadciśnienia tętniczego stosujemy zwykle w pierwszym okresie, tj. tuż po rozpoznaniu. U ...

Ciśnienie skurczowe – wysokie i niskie ciśnienie skurczowe – przyczyny

Nadciśnienie tętnicze zazwyczaj oznacza podwyższone wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego. Jednak nie zawsze musi tak ...

Nadciśnienie w cukrzycy

W grupie osób chorych na nadciśnienie wzrasta liczba chorych na cukrzycę, a w grupie chorych ...

Wideo – Nabyte wady serca

Nabyte wady serca dotyczą zastawek serca. Są to zawory znajdujące się pomiędzy jamami serca. Serce ...

Zimne stopy i zimne dłonie – co oznaczają? Jaki jest powód, że marzną stopy i dłonie?

Co oznaczają zimne stopy i dłonie? Objaw ten budzi niepokój, szczególnie, jeżeli występuje często, nieadekwatnie ...

Czym są bajpasy serca (by-passy) CABG – jak wygląda operacja, ryzyko, powikłania i rokowanie?

By-passy serca to zabieg, który polega na wszczepieniu pomostu naczyniowego – swoistego połączenia pomiędzy aortą, ...

Żylaki kończyn dolnych

Przyczyną powstawania żylaków kończyn dolnych są wady zastawek w żyłach. Częściej chorują kobiety, wpływ ma ...

Siniak po pobraniu krwi – jakie są przyczyny, co robić, czym smarować, jak leczyć?

Siniak jest krwawą (fioletowo-czerwoną) wybroczyną powstającą na skutek uszkodzenia naczyń krwionośnych. Pojawia się w wyniku ...

Nerwobóle serca

Kłucie w okolicach serca najczęściej nasuwa podejrzenie zawału lub choroby niedokrwiennej serca. Zdarza się jednak, ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon