Zawał mięśnia sercowego – przyczyny, objawy, rokowanie

Brak zdjęcia

15 stycznia 2018

Zawał mięśnia sercowego to stan, kiedy dochodzi do martwicy serca. Wśród przyczyn tego stanu wymienia się: wysoki poziom „złego” cholesterolu (LDL), nadciśnienie tętnicze czy zapalenie tętnic wieńcowych. Na skutek miażdżycy dochodzi do zamknięcia światła jednej lub kilku tętnic. Objawy zawału mięśnia sercowego to: duszność, ból w klatce piersiowej zlokalizowany za mostkiem, bladość, zlewne i zimne poty. Jak wygląda rokowanie w przypadku martwicy serca?

Zawał, czyli martwica mięśnia sercowego

Nie sposób mówić o lokalizacji zawału bez omówienia ukrwienia mięśnia sercowego. Zawał serca jest bowiem martwicą mięśnia sercowego, do której dochodzi, gdy przerwany zostaje dopływ krwi do pewnego obszaru ściany serca (ma miejsce tzw. okluzja).

Tętnice wieńcowe (bo tak nazywają się naczynia doprowadzające krew do mięśnia sercowego, nazwane tak, ponieważ w swym przebiegu obejmują serce jak wieniec) zapewniają stałe dostarczanie tlenu i składników odżywczych do kardiomiocytów (czyli komórek budujących mięsień sercowy).

Gdy tego zabraknie, w ciągu kilku minut dochodzi do martwicy niedokrwionego obszaru mięśnia sercowego i czynność skurczowa kardiomiocytów ustaje.

Tętnica wieńcowa lewa posiada dwie główne gałęzie. Gałąź międzykomorowa przednia odpowiada za ukrwienie przedniej części prawej komory, lewej komory i przegrody międzykomorowej. Natomiast gałąź okalająca zaopatruje lewy przedsionek serca i lewą komorę.

Z kolei tętnica wieńcowa prawa odpowiada za ukrwienie prawej komory, prawego przedsionka oraz części dolnej komory lewej.

Zawał mięśnia sercowego – przyczyny

Najczęstszą przyczyną zawału mięśnia sercowego jest zamknięcie światła jednej (lub kilku) tętnic wieńcowych przez oderwanie blaszki miażdżycowej i powstały w naczyniu zakrzep.

Miażdżyca jest zapalną chorobą tętnic, która rozpoczyna się w bardzo młodym wieku, jednak dopiero po 50. roku życia pacjenci odczuwają jej objawy. Zmiany miażdżycowe to zgrubienia wewnętrznej części ściany tętnic (występują więc wewnątrznaczyniowo), które stopniowo powiększają się, prowadząc do zwężenia światła naczynia. Najważniejszym czynnikiem rozwoju zmian miażdżycowych jest wysoki poziom cholesterolu LDL we krwi.

Inne, rzadsze przyczyny zawału serca to m.in.: zwolniony przepływ krwi przez naczynia, skurcz tętnicy wieńcowej (dotyczy on głównie ludzi młodych, a dochodzi do niego m.in. przy znacznej hiperwentylacji lub zatruciu kokainą), nadciśnienie tętnicze, zapalenie tętnic wieńcowych.

Zawał mięśnia sercowego – objawy

Wczesne uchwyceniepoczątku ostrego niedokrwienia serca jest niezwykle istotne, ze względu na fakt, iż im szybciej chory otrzyma pomoc i dojdzie do przywrócenia przepływu w zamkniętym naczyniu wieńcowym, tym większa jest szansa, że niedokrwione kardiomiocyty zachowają żywotność i powtórnie podejmą funkcję skurczową.

Nie bez powodu więc funkcjonuje w środowiskach kardiologicznych zwrot „czas to mięsień”. Badania naukowe udowodniły, że każde 30 minut opóźnienia we wdrożeniu leczenia w czasie zawału skutkuje wzrostem ryzyka zgonu aż o 7,5 proc.

Dlatego tak ważne jest niebagatelizowanie istotnych objawów zawału serca i jak najszybsze zasięgnięcie pomocy lekarskiej. Manifestacja zawału serca jest charakterystyczna, choć i od tej reguły zdarzają się wyjątki.

Występuje kilka dominujących objawów zawałumięśnia sercowego.

  • Ból w klatce piersiowej za mostkiem – jest on najważniejszym objawem zawału serca. Jest zlokalizowany za mostkiem, ma charakter gniotący, dławiący i piekący. Trwa dłużej niż 20 minut, a chory często manifestuje go przykładając pięść do klatki piersiowej. Ból zawałowy promieniuje niekiedy do lewego barku, ramienia i żuchwy. Osoby cierpiące na chorobę niedokrwienną serca często odczuwają bóle w klatce piersiowej – są to tzw. bóle dławicowe, które ustępują po przyjęciu dawki nitrogliceryny. Ból w zawale serca nie ustępuje po zażyciu nitrogliceryny ani innych leków z grupy nitratów. Co ważne, osoby starsze, kobiety, a także chorujący na cukrzycę mogą słabiej odczuwać ból, co może być przyczyną późnego rozpoznania lub nawet przeoczenia zawału serca we wczesnym stadium.
  • Duszność – może mieć ona różne nasilenie. Jest szczególnie silna u pacjentów z rozległym zawałem serca prowadzącym do niewydolności lewej komory. W skrajnych przypadkach może dojść do obrzęku płuc.
  • Bladość, wzmożona potliwość.
  • Kołatanie serca– jest ono manifestacją zaburzeń rytmu serca, które mogą współistnieć z zawałem.
  • Ból brzucha, nudności i wymioty– u około 10 proc. chorych mogą być one jedynym objawem wynikającym z podrażnienia przepony (dotyczy zawału ściany dolnej).

Wśród objawów zawału mięśnia serca wymienia się również osłabienie i utratę przytomności.

Ciśnienie przy zawale może wzrosnąć, spaść, a także pozostać w normie. Dowiedz się, jak zmienia się ciśnienie tętnicze przy zawale

Zawał serca – rodzaje i lokalizacja

Lokalizacja zawału serca uzależniona jest od tego, w obrębie której z tętnic wieńcowych przerwany został przepływu krwi. Rozległość natomiast zależy od miejsca, w którym na przebiegu tętnicy doszło do okluzji.

Im wcześniej światło naczynia zostało zamknięte, tym większy obszar pozostaje niedokrwiony i tym większa część ściany serca zostaje objęta zawałem. Aktualne nazewnictwo zawałów (zalecane przez American Heart Association) jest następujące:

  • zawały lewej komory serca:
    • zawał ściany przedniej: najczęściej spowodowany zamknięciem światła gałęzi międzykomorowej przedniej lewej tętnicy wieńcowej;
    • zawał ściany bocznej: jego przyczyną zwykle jest niedrożność gałęzi okalającej lub gałęzi diagonalnej odchodzącej od gałęzi międzykomorowej przedniej;
    • zawał ściany dolnej: dotyczy części ściany serca, która bezpośrednio sąsiaduje z przeponą, dlatego też może objawiać się bólem i pieczeniem w obrębie nadbrzusza (jest to tzw. maska brzuszna zawału serca); najczęściej spowodowany jest przez zamknięcie światła prawej tętnicy wieńcowej;
    • zawał ściany tylnej/dolno-podstawny – spowodowany zamknięciem dalszego odcinka gałęzi okalającej lewej tętnicy wieńcowej lub rzadziej tylno-bocznej odnogi gałęzi zstępującej prawej tętnicy wieńcowej;
  • zawał prawej komory mięśnia sercowego – jego przyczyną jest zamknięcie prawej tętnicy wieńcowej; nawet w 50 proc. przypadków może towarzyszyć zawałowi ściany dolnej komory lewej;
    • objawy zawału prawej komory to przede wszystkim spadek ciśnienia tętniczego i przepełnienie żył szyjnych, przy braku zastoju w krążeniu płucnym; często towarzyszą mu zaburzenia rytmu serca; jego rozpoznanie wymaga wykonania EKG z odprowadzeń prawokomorowych (standardowe badanie EKG obejmuje jedynie odprowadzenia znad lewej komory serca i przegrody międzykomorowej); u każdego pacjenta z zawałem ściany dolnej wskazane jest więc wykonanie badania EKG także z odprowadzeń przedsercowych prawokomorowych;
    • w odróżnieniu od zawału obejmującego lewą komorę, w zawale prawej komory serca przeciwwskazane jest podawanie leków obniżających ciśnienie krwi.

Wystąpienie zawału prawej komory pogarsza rokowanie pacjentów wyrażone zwiększeniem śmiertelności wewnątrzszpitalnej oraz częstości poważnych powikłań, niezależnie od stopnia uszkodzenia mięśnia serca lewej komory.

Martwica serca – rokowanie i śmiertelność

Czas, w jakim dochodzi do martwicy, uzależniony jest od średnicy zamkniętej tętnicy wieńcowej oraz obecności krążenia obocznego. Krążenie oboczne to sieć naczyń, która tworzy się w czasie trwania przewlekłego procesu chorobowego, zmniejszającego ukrwienie danego narządu. W przypadku serca do wytworzenia krążenia obocznego prowadzi trwająca choroba niedokrwienna serca.

Miażdżyca tętnic, która jest przyczyną choroby niedokrwiennej serca, doprowadza do stopniowego zwężania światła tętnic wieńcowych. W odpowiedzi na ten proces tworzą się nowe naczynia, które pomagają zaopatrywać obszary częściowo niedokrwione w tlen i substancje odżywcze. Są one także ratunkiem dla części komórek mięśnia sercowego w chwili, gdy dojdzie do całkowitego zamknięcia tętnicy, która je zaopatruje.

Rozległość i lokalizacja zawału wiążą się też ze średnicą zamkniętego naczynia wieńcowego. Im większa tętnica uległa zamknięciu, tym większe jest ognisko niedokrwienia i większy obszar zawału, czyli martwicy mięśnia sercowego.

Najczęstszym skutkiem zawału serca jest dysfunkcja lewej komory, która objawia się upośledzeniem kurczliwości. W wyniku tego dochodzi do zmniejszenia tzw. frakcji wyrzutowej. Frakcja wyrzutowa to parametr oceniany w badaniu echokardiograficznym, który informuje o ilości krwi, jaką serce wypompowuje podczas jednego skurczu.

Im niższa wartość frakcji wyrzutowej, tym gorsza jest wydolność serca. Przekłada się to na występowanie duszności, spadek tolerancji wysiłku, łatwą męczliwość i występowanie obrzęków. Są to symptomy przewlekłej lewokomorowej niewydolności serca.

Im większy obszar pozawałowej martwicy serca, tym mniej wydajna jest praca serca jako pompy. Co ważne, im wcześniej zostanie przywrócona drożność zamkniętej tętnicy wieńcowej, tym większa szansa na powrót funkcji skurczowej mięśnia sercowego, a więc im szybciej chory otrzyma pomoc, tym większe są jego szanse na odzyskanie zdrowia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 20.02.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Dieta śródziemnomorska – zasady, przepisy, jadłospis, efekty i opinie

Dieta śródziemnomorska to jeden z najlepiej przebadanych modeli odżywiania. Oparta na prostych zasadach znajduje zastosowanie ...

Czynniki ryzyka zawału serca

Najczęstszą przyczyną zawału serca jest zaawansowana miażdżyca, dlatego pośrednio czynniki ryzyka rozwoju miażdżycy są jednocześnie ...

Zawał serca – przyczyny, objawy, postępowanie, leczenie, dieta, skutki

Przyczyną zawału serca jest niedokrwienie oraz niedotlenienie narządu w wyniku nagłego zamknięcia jednej z tętnic ...

Ból w klatce piersiowej – jakie są przyczyny i co to znaczy, kiedy boli w klatce piersiowej?

Ból w klatce piersiowej może być objawem wielu różnych schorzeń (np. nerwicy, zapalenia opłucnej, refluksu ...

CK-MB – kinaza kreatynowa izoenzym MB (CK-MB mass)

Badanie kinazy kreatynowej – izoenzymu MB jest jednym z badań, które może być wykonane w ...

Zawał serca – kto jest najbardziej podatny?

Zawał serca to nieodwracalne uszkodzenie (martwica) fragmentu mięśnia sercowego wywołane zablokowaniem dopływu krwi, wskutek całkowitej ...

Choroba niedokrwienna serca – przyczyny, czynniki ryzyka, objawy, leczenie niedokrwienia serca

Choroba niedokrwienna serca to szerokie pojęcie obejmujące wszystkie stany, w których dochodzi do niedokrwienia mięśnia ...

Zawał serca – pierwsza pomoc – jak udzielić pierwszej pomocy przy zawale?

Zawał mięśnia sercowego w przebiegu miażdżycy naczyń wieńcowych jest obecnie najczęstszą przyczyną zgonów na całym ...

Choroby serca a stres

Wśród czynników zwiększających ryzyko wystąpienia miażdżycy oraz jej powikłań wymienić należy stres. Osoby mocniej reagujące ...

Pierwsze objawy zawału serca – wczesne i nietypowe objawy zawału

Zawał serca mięśniowego dotyka osób chorych na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze oraz z wysokim poziomem cholesterolu. ...

Badanie CK (kinaza kreatynowa)

CK, czyli kinaza kreatynowa oznaczana jest w przypadku podejrzenia uszkodzenia mięśni szkieletowych, w monitorowaniu leczenia ...

Zapalenie chrząstek żebrowych u dzieci

Zapalenie chrząstek żebrowych (łac. costochondritis) znane jest także pod nazwą zespołu Tietzego (ang. Tietze's syndrome). ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon