Leki na rozrzedzenie krwi – działanie, wskazania, dawkowanie, interakcje, skutki uboczne

Antykoagulanty – potocznie leki na rozrzedzenie krwi lub na gęstą, lepką krew – stosuje się jako środki opóźniające albo utrudniające krzepnięcie. Profilaktycznie podawane są: w zakrzepicy żylnej, po operacjach lub po zawale serca, także przy migotaniu przedsionków. W zależności od mechanizmu działania leki rozrzedzające krew przyjmują najczęściej formę tabletek (kwas acetylosalicylowy) lub zastrzyków rozrzedzających krew (heparyny).

Leki przeciwzakrzepowe – podział i działanie

O ile sam mechanizm działania leków rozrzedzających krew nieco się różni, to ich zadaniem jest zahamowanie procesu krzepnięcia.

Zbyt gęsta krew może być przyczyną zakrzepów. Dzięki antykoagulantom blokowane jest powstawanie skrzeplin upośledzających układ krzepnięcia. Część farmaceutyków stosuje się też, aby rozpuścić zakrzepy już istniejące.

Ze względu na mechanizm działania leki na krzepliwość krwi rozrzedzające krew dzielimy na:

  • heparyny – hamują one reakcje, które prowadzą do krzepnięcia krwi, a tym samym blokują możliwość powstawania zakrzepu; nie rozpuszczają skrzepów już istniejących; zazwyczaj podawane są w formie wlewów dożylnych lub jako podskórne zastrzyki rozrzedzające krew;
  • heparyny drobnocząsteczkowe – pochodne heparyny, lecz o mniejszej masie cząsteczkowej; nie mają wpływu na agregację płytek krwi (potocznie zlepianie się płytek krwi); działają szybko, do 24 godzin od momentu podania; mają formę ampułkostrzykawek podskórnych;
  • doustne leki zmniejszające gęstość krwi – potocznie nazywa się je „antywitaminami K”; ich działanie polega na hamowaniu działania witaminy K; mają postać tabletek doustnych i wykazują działanie po 3–5 dniach od momentu stosowania; wśród nich należy wymienić kwas acetylosalicylowy (potocznie aspiryna) – lek przeciwzakrzepowy bez recepty.

Należy pamiętać, że leki przeciwzakrzepowe muszą być przyjmowane pod ścisłą kontrolą lekarską, aby nie doprowadzić do zbytniego rozrzedzenia krwi.

Leki rozrzedzające krew bez recepty – kiedy stosować?

Wspomniany wcześniej kwas acetylosalicylowy dostępny jest w postaci tabletek na rozrzedzenie krwi bez recepty. Hamują one enzym odpowiedzialny za sklejanie się płytek krwi, zmniejszając ryzyko pojawienia się skrzepów.

Poleca się go chorym w profilaktyce zawałów (z migotaniem przedsionków) lub udarów mózgu – często w leczeniu przeciwzakrzepowym skojarzonym z warfaryną, acenokumarolem bądź klopidogrelem (w pierwszych 4 miesiącach od wystąpienia zawału, nawet do 12 miesięcy).

Obecne na rynku leki z kwasem acetylosalicylowym mają formę tabletek dojelitowych, dzięki czemu chronią śluzówkę żołądka przed podrażnieniem. Mimo wszystko lepiej nie stosować ich bez konsultacji lekarskiej, gdyż nasilają działanie leków przeciwzakrzepowych dostępnych na receptę.

Ciekawostką jest fakt, że kwas acetylosalicylowy zwiększa wrażliwość bakterii Helicobacter pylori na antybiotyki, dlatego niewielkie dawki są polecane osobom z wrzodami żołądka leczonych antybiotykoterapią.

Kwas acetylosalicylowy w tabletkach nie jest jedynym środkiem dostępnym bez recepty, który ma działanie przeciwzakrzepowe. Do takich środków należą też: kasztanowiec – stosowany w leczeniu żylaków (występuje w formie maści i żeli oraz tabletek), czosnek, witamina A i E – są dostępne w wielu preparatach witaminowych. Mogą one nasilać działanie doustnych leków na krzepliwość.

Leki na rozrzedzenie krwi (heparyny) – wskazania, dawkowanie

Heparyny po podaniu dożylnym lub podskórnym wchłaniają się szybko i działają długo. Mają szerokie spectrum zastosowania. Stosuje się je m.in. w profilaktyce i leczeniu zakrzepicy żylnej oraz zapobieganiu i leczeniu udarów mózgu.

Heparynę na zbyt lepką krew stosuje się także:

  • w zatorach płucnych,
  • w chorobie wieńcowej,
  • po przebytym zawale serca,
  • w innych schorzeniach kardiologicznych (np. migotanie przedsionków), również w wadach zastawkowych,
  • jako środek zapobiegawczy po przebytym urazie (krwiaki) i w razie konieczności unieruchomienia (gips, orteza ortopedyczna),
  • przy operacjach kardiologicznych i ortopedycznych (wstawianie endoprotez, wszczepianie zastawek),
  • podczas hemodializy, w profilaktyce zakrzepów.

Prawidłową dawkę heparyny ustala lekarz. Zwyczajowo podaje się:

  • w podaniu dożylnym (fach. Bolus – tzw. podanie leku w dużej dawce) – 5000 j.m. w 1 ml, rozcieńczone z NaCl (sól fiziologiczna 0,9 proc.),
  • we wlewie dożylnym (kroplówka) – 1000–1500 j.m. na godzinę,
  • podskórnie – w dawkach od 5000 do 25 000 j.m.

W aptece można kupić także maści z heparyną. Są one pomocne w leczeniu drobnych urazów, takich jak krwiaki czy siniaki. Większość maści z tą substancją jest dostępna bez recepty, mają one jednak dużo mniejszą zawartość heparyny niż ampułkostrzykawki. Iniekcje podskórne to leki na rozrzedzenie krwi dostępne wyłącznie na receptę.

Leki rozrzedzające krew – przeciwwskazania

Jak w przypadku większości leków, także i heparyny mają sporą listę przeciwwskazań do stosowania. Są to: choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, zapalenie jelita grubego, skazy krwotoczne, udary krwotoczne, małopłytkowość, nowotwory złośliwe, gruźlica płuc, nadwrażliwość na heparynę.

Leki rozrzedzające krew mogą potęgować skłonność do krwawień, stąd konieczność ich stosowania pod nadzorem lekarza. Plusem zastosowania heparyn jest fakt, iż nie mają one bezpośredniego wpływu na czynnik krzepnięcia (INR – badanie laboratoryjne). Nie ma zatem konieczności monitorowania tego wskaźnika, jak w przypadku leków doustnych wpływających na gęstość krwi.

Heparyny w formie dożylnej podaje się zazwyczaj w warunkach szpitalnych bądź ambulatoryjnych. Ampułkostrzykawki dostępne na receptę dawkować można samemu, wbijając igłę w fałd skórny (najczęściej brzuch lub udo).

Zastrzyki na rozrzedzenie krwi mogą spowodować lekkie zaczerwienienie w miejscu wkłucia lub niewielki krwiak. Są bezpieczne dla kobiet w ciąży. Przepisuje się je celem profilaktyki zakrzepowo-zatorowej, a ich dawki modyfikuje w różnych okresach ciąży.

Jakie leki na rozrzedzenie krwi wybrać?

Doustne leki na krzepnięcie krwi działają po 3–5 dniach od ich zastosowania. Ich zażywanie musi się odbywać pod ścisłą kontrolą lekarską. Chory zażywający doustne leki na krzepnięcie krwi powinien kontrolować co 2–4 tygodnie wskaźnik INR.

INR to laboratoryjne badanie na gęstość krwi. U osób zdrowych jego wartość nie powinna przekraczać 1,0. U chorych leczonych przeciwkrzepliwie wartość czynnika krzepnięcia wzrasta. Normą jest wynik w przedziale 2,0–3,0. Wynik badania INR większy niż 4,0 stanowi zagrożenie dla zdrowia. Należy wtedy niezwłocznie udać się do lekarza. Z kolei niski wynik może oznaczać, że dawka leku antyzakrzepowego jest zbyt mała.

Leki te, wpływając na krzepliwość krwi, mogą nasilać krwawienia, stąd tak ważne jest ich rzetelne przyjmowanie i regularne badania laboratoryjne. Do tego typu leków przeciwkrzepliwych należą: warfaryna, acenocumarol, klopidogrel.

Obecnie na rynku pojawiły się leki na rozrzedzenie krwi nowej generacji, które nie wymagają regularnych badań na gęstość krwi. Są one jednak o wiele droższe niż środki tradycyjne. Poleca się je zazwyczaj osobom prowadzącym aktywny tryb życia, u których występują trudności w monitorowaniu INR, oraz osobom w ostrych fazach zakrzepicy. Do takich preparatów należą apiksaban i rywaroksaban.

Leków na krzepliwość krwi nie można odstawiać ani też modyfikować ich dawek bez porozumienia z lekarzem. Istnieje wtedy duże ryzyko powstania zatorów. Chorzy leczeni są zazwyczaj przewlekle, często w leczeniu skojarzonym z lekami przeciwpłytkowymi, np. kwasem acetylosalicylowym (aspiryna).

Leki rozrzedzające krew – interakcje

Istnieje wiele preparatów, które mogą nasilać lub osłabiać działanie leków przeciwzakrzepowych na gęstą krew. Wśród nich należy wymienić: dziurawiec (zwiększa aktywność enzymów wątrobowych, co powoduje zmniejszenie stężenia leków przeciwzakrzepowych), witaminę C (w dużych dawkach zmniejsza wchłanianie leków na krzepliwość), doustną antykoncepcję.

Jakie leki nasilają działanie leków rozrzedzających krew?

  • Leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, które mają w swoim składzie ibuprofen, diklofenak, naproksen (bezpieczny będzie tutaj paracetamol – nie więcej jednak niż przez okres 2 tygodni).
  • Antybiotyki.
  • Leki na zgagę – omeprazol, ranitydyna, famotydyna.
  • Witamina K – jest jej dużo w warzywach liściastych takich jak kapusta, sałata, brukselka, szpinak, pietruszka, groszek, szczypior. Nie znaczy to, że przyjmując leki przeciwkrzepliwe powinniśmy całkowicie zrezygnować z ich spożywania. Dieta na rozrzedzenie krwi powinna być urozmaicona, aczkolwiek zalecana jest jej modyfikacja pod tym kątem. Należy pamiętać, że witamina K jest również dostępna w suplementach diety i preparatach witaminowych dostępnych w aptece.
  • Preparaty ziołowe i zioła na rozrzedzenie krwi – mogą nasilać działanie leków na zakrzepy (leków zakrzepowych). Stosując preparaty na krzepliwość, unikać należy również wyciągów z żurawiny, ekstraktów z grejpfruta, a także z kory wierzby.

Należy też zachować szczególną ostrożność, stosując preparaty zawierające glukozaminę, melatoninę czy koenzym Q10. Jeżeli chodzi o kwestię leki na rozrzedzenie krwi a alkohol, stosując antykoagulanty zdecydowanie powinniśmy wystrzegać się spożywania alkoholu. Nasila on działanie leków przeciwzakrzepowych.

Zażywając leki wpływające na gęstość krwi, należy postępować ściśle według wskazań lekarskich. Nie zapominajmy też, że idąc do apteki konieczne jest poinformowanie farmaceuty o przyjmowanych antykoagulantach.

Leki na rozrzedzenie krwi – skutki uboczne

Jeżeli chodzi o skutki uboczne, leki rozrzedzające krew mogą niekorzystnie wpływać na organizm. Najczęstsze powikłania to krwawienia z przewodu pokarmowego, które objawiają się obecnością krwi w stolcu, wymiotami czy biegunkami. Zwiększa się również ryzyko wystąpienia krwawienia w obrębie czaszki (tzw. krwawienie podtwardówkowe). Niekiedy u pacjenta dochodzi również do zaburzeń pracy wątroby. U mężczyzn może występować bolesna erekcja, czyli priapizm.

Pacjenci stosujący leki przeciwkrzepliwe skarżą się niekiedy na sińce oraz występowanie krwotoków z nosa. Kiedy chory przyjmujący leki rozpuszczające skrzepy w żyłach zauważy u siebie krwawienie z dziąseł czy krew w moczu (krwiomocz), powinien jak najszybciej zgłosić się do lekarza celem wykonania, wyżej opisanego, badania INR.

Bibliografia:

  • Nowe doustne antykoagulanty w leczeniu i prewencji zakrzepicy żył głębokich. Rynek Zdrowia, 23.03.2015.
  • Łopaciuk S., Leczenie przeciwzakrzepowe w okresie ciąży, porodu i połogu. Borgis – Nowa Medycyna, 1999, 6: 43–49.
  • Habuz M., Nowe leki przeciwzakrzepowe – wskazania i ryzyko. Biotechnologia, 06.08.2014.
  • Zając M., Chemia leków: dla studentów farmacji i farmaceutów. Wydawnictwo Naukowe Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego, Poznań 2006.
  • Kopeć G., Warfaryna i klopidogrel u pacjenta po zawale serca z utrwalonym migotaniem przedsionków. MP.pl.
Opublikowano: ; aktualizacja: 05.02.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Hesperdyna – właściwości, działanie, preparaty i przeciwwskazania

Hesperydyna to jedna z substancji pochodzenia naturalnego, której interesujące właściwości wykorzystuje zarówno przemysł farmaceutyczny, jak ...

Astma aspirynowa

Astma aspirynowa to jednostka chorobowa, której istotą jest stan nasilonej reakcji organizmu w odpowiedzi na ...

Fibraty – mechanizm działania, skutki uboczne, opinie

Fibraty to leki na cholesterol i trójglicerydy. Ich mechanizm działania wykorzystuje się w przypadku schorzenia ...

Gęsta krew – nadmierna lepkość krwi – przyczyny, objawy, leczenie

Zlepianie się płytek krwi (trombocytów) to fizjologiczna reakcja organizmu prowadząca do powstania skrzepu. Ma to ...

Kwas acetylosalicylowy – działanie, dawkowanie na ból, serce i w zapobieganiu zawału

Kwas acetylosalicylowy to lek stosowany na objawy przeziębienia, ból, stany zapalne w chorobach reumatycznych i ...

Agregacja płytek krwi – co to jest, jakie są objawy i jakie leki hamują agregację trombocytów?

Nadmierna agregacja płytek krwi, czyli ich zlepianie, prowadzi do zachwiania mechanizmu hemostazy i może być ...

Warfaryna – interakcje, preparaty, dawkowanie, skutki uboczne

Warfaryna to pochodna kumaryny od kilkudziesięciu lat wykorzystywana w medycynie. Choć z powodzeniem była stosowana ...

Dlaczego dziecko nie może przyjmować aspiryny?

Kwas acetylosalicylowy popularnie zwany aspiryną to niesteroidowy lek przeciwzapalny o szerokim działaniu. Środek ten ma ...

Leki przeciwpłytkowe hamujące krzepnięcie krwi

Leki przeciwzakrzepowe wydawane są z aptek wyłącznie na podstawie recepty lekarskiej. Wykorzystuje się je w ...

Kumaryna – właściwości, działanie, pochodne i skutki uboczne

Kumaryny to związki chemiczne o wielokierunkowym działaniu. Pozwala to na wykorzystanie ich pochodnych w przemyśle ...

Zastrzyki przeciwzakrzepowe – wskazania, kiedy i jak długo stosować?

Leczenie przeciwzakrzepowe ma na celu zmniejszenie ryzyka tworzenia się skrzeplin wewnątrz naczyń u osób obciążonych ...

Leki przeciwbólowe dla dzieci

W przypadku dzieci bezpieczne jest stosowanie dwóch leków przeciwbólowych – paracetamolu i ibuprofenu. Ze względu ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon