Dulaglutyd – lek w terapii cukrzycy typu 2
Dulaglutyd należy do grupy tzw. leków inkretynowych. To substancje, które wywierają efekt hipoglikemiczny, oddziałując na układ inkretynowy, czyli hormony wydzielane w jelicie, których działanie powoduje zwiększenie wydzielania insuliny, zanim dojdzie do poposiłkowej hiperglikemii. Z chemicznego punktu widzenia dulaglutyd jest długodziałającym mimetykiem GLP-1, który wiąże się z receptorami GLP-1 naśladując ich działanie. W rezultacie po przyjęciu dulaglutydu w organizmie wzrasta poziom GLP-1.
W Polsce dulaglutyd dostępny jest pod handlową nazwą Trulicity. Lek jest sprzedawany pod postacią roztworu do wstrzykiwań.
Jak działa dulaglutyd?
Analogi GLP-1 działają na kilka sposobów, wspierając walkę z cukrzycą typu 2:
stymulują wydzielanie insuliny przez komórki beta,
hamują opróżnianie żołądka,
hamują poposiłkową sekrecję soku żołądkowego,
zwiększają wykorzystanie brązowej tkanki tłuszczowej,
pobudzają ośrodek sytości i hamują ośrodek głodu.
Znacząca efektywność dulaglutydu wynika z bardzo wysokiej homogeniczności egzogennego związku w porównaniu z endogennym GLP-1. Syntetyczny związek pokrywa się w 90% z naturalnie wytwarzanym hormonem, niemal idealnie naśladując i potęgując jego działanie. Osoby przyjmujące zastrzyki z dulaglutydu jedzą mniej, a ich organizmy lepiej reagują na poposiłkowy wzrost glikemii.
Przeczytaj również:
Zepbound – nowy lek na odchudzanie. Jak działa? Ile kosztuje? Czy jest skuteczny?
Korzyści metaboliczne i sercowo-naczyniowe
Agoniści receptora GLP-1 nie tylko pomagają kontrolować poziom cukru we krwi, ale także wspierają serce pacjenta. Potwierdzają to zarówno badania kliniczne opublikowane w 2019 roku w czasopiśmie Lancet, jak i standardy Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
Dulaglutyd podawany raz w tygodniu powoduje istotną redukcję poważnych zdarzeń niepożądanych dotyczących układu sercowo-naczyniowego:
ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych,
zawału serca,
udaru mózgu.
Wskazania do stosowania
Dulaglutyd nadaje się do stosowania u osób dorosłych ze zdiagnozowaną cukrzycą typu 2 w celu poprawy kontroli glikemii. Obecnie brakuje danych dotyczących stosowania dulaglutydu u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia. Nie zaleca się także stosowania dulaglutydu w ciąży i okresie laktacji. Jeśli chodzi o seniorów, wstępne badania potwierdzają bezpieczeństwo leku i brak konieczności dostosowania dawki.
Skutki uboczne dulaglutydu
Jak każdy lek, także dulaglutyd może powodować różnego rodzaju działania niepożądane. Częstotliwość ich występowania oraz nasilenie jest silnie osobnicze, a objawy uboczne terapii mogą, ale nie muszą się pojawić. Do najczęściej występujących skutków ubocznych należy zaliczyć:
hipoglikemię (zwłaszcza w przypadku stosowania w skojarzeniu z insuliną, glimepirydem, metforminą lub metforminą i glimepirydem łącznie),
nudności,
biegunki,
wymioty,
bóle brzucha.
Do powikłań występujących często należą m.in.: osłabienie apetytu, niestrawność, zaparcia, wzdęcia, refluks żołądkowo-jelitowy, uczucie zmęczenia oraz zaburzenia pracy serca (m.in. tachykardia), zapalenie pęcherzyka żółciowego.
U pacjentów leczonych dulaglutydem rzadziej pojawiają się: reakcja immunologiczna, ostre zapalenie trzustki i obrzęk naczynioruchowy. Niewielki odsetek osób zgłaszało też niemechaniczną niedrożność jelit.
W przypadku wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego bardzo ważne jest przyjmowanie zwiększonej ilości wody (elektrolitów), aby uniknąć nadmiernej utraty płynów i odwodnienia.
Dodatkowo dulaglutydu nie należy stosować u pacjentów z cukrzycą typu 1 i w leczeniu cukrzycowej kwasicy ketonowej. Lek jest niewskazany u osób z ciężkim porażeniem żołądka oraz z innymi ciężkimi chorobami układu pokarmowego.
Choć dulaglutyd nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów, może powodować hipoglikemię. Istotne obniżenie poziomu cukru we krwi wpływa na samopoczucie pacjenta.
Interakcje dulaglutydu z innymi lekami
Opóźnione opróżnianie żołądka wywołane przez dulaglutyd może wpływać na wchłanianie innych leków doustnych. Dotyczy to m.in. sitagliptyny należącej do inhibitorów dipeptydylopeptydazy-4. Sitagliptyna ułatwia kontrolę glikemii poprzez zależny od poziomu glukozy wzrost insuliny i spadek glukagonu. Podawanie dulaglutydu wraz z sitagliptyną powoduje zwiększenie ekspozycji na dulaglutyd i pociąga za sobą zwiększone ryzyko wystąpienia hipoglikemii.
Przeczytaj również:
Ozempic – zamienniki leku
Jak dawkować dulaglutyd?
Dulaglutyd może być stosowany na dwa sposoby:
w monoterapii, gdy dieta i wysiłek fizyczny nie zapewniają wystarczającej kontroli glikemii, a istnieją przeciwwskazania do stosowania metforminy – zalecana dawka wynosi 0,75 mg raz w tygodniu;
w leczeniu skojarzonym z innymi lekami hipoglikemizującymi, w tym insuliną – zalecana dawka wynosi 1,5 mg raz w tygodniu. U pacjentów wyjątkowo wrażliwych na dulaglutyd można wdrożyć leczenie dawką od 0,75 mg raz w tygodniu.
U pacjentów z cukrzycą typu drugiego leczonych dulaglutydem w skojarzeniu z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną lekarz może zalecić zmniejszenie dawki pochodnej sulfonylomocznika lub insuliny w celu zminimalizowania ryzyka hipoglikemii. W praktyce duże znaczenie ma samodzielne kontrolowanie stężenia glukozy przez pacjenta np. przy użyciu glukometru i specjalnych pasków przeznaczonych do badania poziomu cukru.
Wiele substancji można przyjmować razem z dulaglutydem bez konieczności dostosowywania dawki. Dotyczy to m.in.: paracetamolu, atorwastatyny, digoksyny, lizynoprylu, metoprololu, warfaryny, a także metforminy w postaci o natychmiastowym uwalnianiu i doustnych środków antykoncepcyjnych.
Dulaglutyd – technika podania
Dulaglutyd jest dostępny w formie rozworów gotowych do iniekcji. Produkt należy wstrzykiwać podskórnie w powłoki jamy brzusznej, udo lub górną część ramienia. Nie jest on przeznaczony do podawania domięśniowego lub dożylnego. Dużym ułatwieniem jest to, że Trulicity można podawać o dowolnej porze dnia, między posiłkami lub wraz z posiłkiem.
Jeżeli pacjent pominął dawkę, a termin następnego wstrzyknięcia wypada później niż 72 godziny od kolejnej dawki (3 dni), brakującą porcję dulaglutydu należy podać możliwie najszybciej. Jeżeli pozostało mniej niż 72 godziny do kolejnej dawki, pominiętą dawkę należy opuścić, a następnie wrócić do zwykłego schematu dawkowania wraz z kolejną dawką.
Stosowanie dulaglutydu wiąże się ze wzrostem aktywności enzymów trzustkowych o mniej więcej 15-20%, ale nie jest to stan patologiczny. W celu potwierdzenia zapalenia trzustki pacjent powinien wykonać dodatkowe badania.
Przeczytaj również:
CagriSema – wskazania. Jak działa, kiedy będzie w Polsce? Cena
Z czym można łączyć dulaglutyd?
Dulaglutyd może być stosowany w połączeniu z innymi lekami przeznaczonymi do leczenia cukrzycy. Najczęściej łączy się go z:
metforminą,
metforminą i pochodną sulfonylomocznika,
sulfonylomocznikiem,
inhibitorem SGLT2 z metforminą lub bez metforminy,
metforminą i pioglitazonem,
insuliną bazową w dostosowywanej dawce i metforminą lub bez metforminy,
insuliną posiłkową i metforminą lub bez metforminy.
Kombinacji jest wiele, ale decyzję o zasadach terapii podejmuje każdorazowo lekarz prowadzący pacjenta. Dla przykładu, metforminy nie stosuje się u pacjentów z ostrą niewydolnością nerek.
Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca, aby osoby po 45. roku życia co 3 lata przechodziły badania przesiewowe w kierunku cukrzycy. Ma to szczególnie duże znaczenie w przypadku pacjentów znajdujących się w grupie ryzyka, m.in. z nadwagą, stanem przedcukrzycowym, przebytą cukrzycą ciążową, dyslipidemią lub występującymi chorobami sercowo-naczyniowymi. W wielu przypadkach można uniknąć stosowania farmakoterapii dulaglutydem lub innymi lekami.
