WyleczTo

AstraZeneca – działanie i skuteczność szczepionki oraz możliwe skutki uboczne

20 listopada 2026
(pierwsza publikacja: 30 czerwca 2021)

W Polsce i pozostałych krajach UE dostępne są cztery preparaty przeciw COVID-19. Szczepionki firm Pfizer/BioNTech, Moderna, AstraZeneca i Johnson & Johnson otrzymały rekomendację Europejskiej Agencji Leków (EMA) oraz zostały dopuszczone do obrotu w warunkowej procedurze „conditional marketing authorisation”. Pozwolenie jest wydawane w sytuacji, gdy korzyści wynikające z natychmiastowej dostępności produktu leczniczego przewyższają ewentualne ryzyko stosowania. Co wiemy na temat preparatu firmy AstraZeneca?

Szczepionka AstraZeneca
Depositphotos

Szczepionka AstraZeneca – gdzie jest produkowana?

Brytyjsko-szwedzki koncern farmaceutyczny AstraZeneca posiada oddziały w wielu państwach na świecie, w tym również w Polsce. Firma prowadzi szeroką działalność badawczą na 3 kontynentach i posiada zakontraktowane trzy zakłady produkcyjne: w Belgii, Wielkiej Brytanii oraz Stanach Zjednoczonych. W marcu 2021 Europejska Agencja Leków zatwierdziła dwie nowe fabryki – w holenderskim Leiden i niemieckim laboratorium IDT Biologika w Dessau-Rosslau.

Szczepionka AstraZeneca została opracowana przy współpracy z Oxfort University. Warto zaznaczyć, że na stronie EMA widnieje obecnie zmieniona nazwa preparatu na Vaxzevria. W odróżnieniu od preparatów firm Pfizer i Moderna, jest to szczepionka wektorowa. Jak informuje producent, Astra Zeneca nie zawiera wydzielonego mRNA wirusa, ale pojedynczy i rekombinowany wektor adenowirusa. Po podaniu preparatu układ odpornościowy osoby zaszczepionej szybko rozpoznaje białko S jako obce, po czym rozpoczyna produkcję przeciwciał wytwarzających naturalną obronę przed patogenem.

Zobacz też: Na czym polega technologia mRNA?

Jakie państwa stosują szczepionkę Vaxzevria (AstraZeneca)?

Dla przypomnienia – preparat ten został warunkowo dopuszczony do obrotu w całej UE pod koniec stycznia 2021 r. – po wydaniu pozytywnej opinii przez Europejską Agencję Lek ó w. Tym samym EMA zaleciła użycie szczepionki AstraZeneca na szeroką skalę. Ze względu na doniesienia o możliwym związku między szczepieniem a przypadkami zakrzepicy w marcu br., niektóre państwa europejskie zdecydowały się wstrzymać lub czasowo ograniczyć stosowanie preparatu. Po kolejnej analizie (kwiecień 2021 r.) EMA poinformowała, że korzyści ze szczepienia przewyższają ryzyko wystąpienia bardzo rzadkich skutków ubocznych.

Zobacz też: Wariant Mu koronawirusa – co o nim wiemy?

Dania całkowicie zrezygnowała ze szczepień preparatem AstraZeneca w marcu 2021 r. Podobnie postąpiła Norwegia, gdzie AstraZeneca wycofana została po 15 kwietnia.

Jeśli chodzi o pozostałe kraje europejskie (także spoza UE), to:

  • Islandia rekomenduje stosowanie szczepionki u osób po 70. roku życia;
  • Finlandia i Szwecja przywróciły szczepienia preparatem firmy AstraZeneca wśród zainteresowanych w wieku powyżej 65 lat;
  • Niemcy, Włochy, Hiszpania, Holandia obstają przy podawaniu Vaxzevria osobom po 60. roku życia;
  • Francja i Belgia przywróciły szczepienia preparatem firmy AstraZeneca w grupie 55+,
  • Wielka Brytania uznaje, że szczepionka opracowana na Uniwersytecie Oksfordzkim powinna być podawana osobom po 30. roku życia.

Polska nadal nie wycofała się z programu szczepień preparatem Vaxzevria (AstraZeneca). Polskie władze dementują także informacje o zrezygnowaniu z dostawy AstraZeneca. Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych poinformowała, że na początku czerwca do Polski dotarło ponad 800 tys. dawek tego preparatu.

Czytaj również: Sputnik V – co wiadomo o rosyjskiej szczepionce na koronawirusa?

Skład szczepionki AstraZeneca

Preparat o nazwie Vaxzevria zawiera organizmy modyfikowane genetycznie (GMO) i jest dostępny w postaci zawiesiny do wstrzykiwań. W szczepionce brytyjsko-szwedzkiego koncernu farmaceutycznego firmy AstraZeneca znajduje się:

  • substancja czynna: adenowirus szympansi z sekwencją kodującą glikoproteinę S wirusa SARS-CoV-2 (0,5 ml preparatu zawiera nie mniej niż 2,5 x 108 jednostek zakaźnych),
  • oraz substancje pomocnicze:

– L-histydyna,

– chlorowodorek jednowodny L-histydyny,

– polisorbat 80 (E433),

– chlorek magnezu sześciowodny,

– sacharoza,

– edetynian disodu (dwuwodny),

– etanol (ok. 2 mg),

– woda do wstrzykiwań.

Zobacz też: Czwarta dawka szczepienia na COVID-19 – dla kogo?

Wskazania i przeciwwskazania do szczepienia preparatem AstraZeneca

Produkt leczniczy Vaxzevria stymuluje komórkową odpowiedź immunologiczną i służy do wytwarzania przeciwciał neutralizujących wirusa SARS-CoV-2. Wskazaniem do stosowania preparatu AstraZeneca jest czynne uodpornienie osób w wieku powyżej 18. roku życia przed chorobą wywołaną przez wirusa SARS-CoV-2. Ulotka zawiera informacje o braku danych odnośnie możliwości zamiennego stosowania Vaxzevria z innymi szczepionkami przeciw COVID-19.

Przeciwwskazaniem do szczepienia preparatem AstraZeneca jest uczulenie na substancję czynną lub jakikolwiek ze składników pomocniczych. Nowy komunikat na stronie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych mówi o tym, że szczepionka nie znajduje zastosowania u osób, u których wystąpił zespół zakrzepowy z małopłytkowością po wcześniejszym szczepieniu. Pacjenci z zaburzeniami krzepnięcia krwi powinni być aktywnie badani przez pracowników ochrony zdrowia pod kątem objawów zakrzepicy.

Dawkowanie szczepionki AstraZeneca – kiedy druga dawka?

Preparat Vaxzevria jest podawany domięśniowo. Cykl szczepień Vaccine AstraZeneca składa się z dwóch oddzielnych dawek po 0,5 ml każda. Po podaniu szczepionki pacjent musi pozostawać pod obserwacją personelu medycznego przez minimum 15 minut. Jeśli wystąpi u niego reakcja anafilaktyczna, nie można ukończyć pełnego cyklu szczepień. Zgodnie z charakterystyką produktu, 2. dawka AstraZeneca powinna być podana w okresie od 4. do 12. tygodni po pierwszym zastrzyku.

Przeczytaj również: Powikłania po COVID-19

Szczepionka AstraZeneca – skutki uboczne i powikłania poszczepienne

Podobnie jak każdy inny lek, preparat Vaxzevria może wywoływać działania niepożądane. Producent szczepionki informuje, jakie są najczęściej występujące objawy po szczepieniu AstraZeneca.

Można do nich zaliczyć:

  • tkliwość, swędzenie lub siniaki w miejscu podania,
  • ból głowy,
  • dreszcze,
  • uczucie gorączki,
  • ból ręki,
  • mdłości,
  • nudności,
  • złe samopoczucie
  • uczucie zmęczenia.

W ulotce znajduje się także informacja, że poważne powikłania poszczepienne występują niezwykle rzadko.

AstraZeneca a bezpieczeństwo

  • AstraZeneca a zakrzepica – według EMA ryzyko wynosi 1 na 100 tys. podanych dawek. W związku z tym Europejska Agencja Leków podtrzymała rekomendację dla produktu leczniczego Vaccine AstraZeneca. Korzyści z jego stosowania mają przewyższać ryzyko ewentualnych powikłań.
  • AstraZeneca a cukrzyca – nie istnieją przeciwwskazania do podawania szczepionki diabetykom, którzy są szczególnie narażeni na ciężki przebieg COVID-19.
  • AstraZeneca a bezpłodność – według Brytyjskiego Towarzystwa Płodności nie ma żadnych dowodów czy podstaw, by twierdzić, że preparat Vaxzevria (AstraZeneca) jakkolwiek wpływa na płodność u mężczyzn i kobiet.

Czy szczepionka AstraZeneca jest skuteczna?

Badania kliniczne opublikowane przez Public Health England (PHE) w marcu 2021 r. wykazały, że skuteczność AstraZeneca jest wyższa niż początkowo zakładano. Po podaniu pierwszej dawki sięga 76%, a po drugiej – 82%. Nie określono jednak, jak długo ma się utrzymywać odporność po zaszczepieniu. Z najnowszych informacji wynika, że skuteczność szczepionki AstraZeneca została oceniona na 89%. Oczywiście przy założeniu, że pacjent przyjmie dwie dawki produktu leczniczego Vaxzevria.

Czytaj również: Wariant Delta – jak bardzo niebezpieczna jest indyjska odmiana koronawirusa? Czy szczepionki działają na wariant Delta?

Bibliografia

W Wylecz.to opieramy się na EBM (Evidence Based Medicine) – medycynie opartej na faktach i wiarygodnych źródłach.  Więcej o tym, jak dbamy o jakość naszych treści znajdziesz w Polityce Redakcyjnej Wylecz.to.

  1. Menni C., Klaser K., May A., Polidori L., Capdevila J., Louca P., Sudre C.H., Nguyen L.H., Drew D.A., Merino J., Hu C., Selvachandran S., Antonelli M., Murray B., Canas L.S., Molteni E., Graham M.S., Modat M., Joshi A.D., Mangino M., Hammers A., Goodman A.L., Chan A.T., Wolf J., Steves C.J., Valdes A.M., Ourselin S., Spector T.D.; Vaccine side-effects and SARS-CoV-2 infection after vaccination in users of the COVID Symptom Study app in the UK: a prospective observational study; The Lancet Infectious Diseases, 2021; 21(7): 939–949. https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(21)00224-3/fulltext – dostęp dnia: 20.11.2026 r.
  2. AstraZeneca AB; COVID-19 Vaccine AstraZeneca – Charakterystyka Produktu Leczniczego. https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/2021/20210129150842/anx_150842_pl.pdf – dostęp dnia: 28.06.2021 r.
  3. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy; Na czym polega warunkowe dopuszczenie do obrotu szczepionek przeciw COVID-19 w Europejskiej Agencji Leków? https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/na-czym-polega-warunkowe-dopuszczenie-do-obrotu-szczepionek-przeciw-covid-19-w-europejskiej-agencji-lekow/ – dostęp dnia: 20.11.2026 r.
    Szczepienia.Info
Artykuł został pierwotnie opublikowany w dniu 30 czerwca 2021, a następnie zaktualizowany w dniu 20 listopada 2026 zgodnie z aktualną wiedzą.

Więcej na ten temat