Bardzo bolesne miesiączki – sposoby, leki, zioła

Przyczyny bolesnych miesiączek

Kurczowe bóle podbrzusza podczas miesiączki występują u wielu kobiet. Stanowiąc objaw tzw. napięcia miesiączkowego. Dolegliwości te mogą mieć charakter tępy i stały lub mogą nawracać co kilka godzin. Zwykle najsilniejszy jest ból brzucha na początku okresu (2 pierwsze dni). Wiele kobiet dodatkowo skarży się na inne objawy, takie jak: nudności, biegunkę, zmęczenie czy też zawroty głowy.

Przyczyny bolesnych miesiączek możemy podzielić na dwie grupy: pierwotne oraz wtórne (chorobowe).

Pierwotne bolesne miesiączkowanie jest związane z prawidłowym cyklem menstruacyjnym i występuje u kobiet i dziewcząt, u których narząd rodny nie wykazuje patologii.

Za ból odpowiedzialne są prostaglandyny. Są to hormony wydzielane przez błonę śluzową macicy podczas miesiączki. Powodują one skurcz mięśni gładkich, a tym samym zapobiegają nadmiernej utracie krwi podczas okresu. Bolesne miesiączkowanie nie występuje przy pierwszym okresie, pojawia się kilka lat później, gdy cykle miesiączkowe stają się owulacyjne. Częściej występują u kobiet mających obfite i długie krwawienia miesiączkowe, u nieródek oraz u pacjentek z zaburzeniami nastroju.

Kiedy bolesne miesiączki mogą być objawem choroby?

Gdy bolesnym miesiączkom towarzyszą inne objawy, takie jak upławy z pochwy, krwawienia międzymiesiączkowe, ból podczas stosunku należy rozszerzyć diagnostykę w kierunku wtórnych przyczyn. Najczęstsze z nich to:

• endometrioza,
• infekcje narządu rodnego,
• torbiele jajników,
• zrosty w obrębie miednicy mniejszej,
• mięśniaki macicy,
• wady rozwojowe macicy.

Dolegliwości wymagają zatem odpowiedniej diagnostyki. Lekarz ginekolog zleci wykonanie dodatkowych badań, takich jak ultrasonografia narządu rodnego, badania mikrobiologiczne, morfologia, badanie ogólne moczu, parametry stanu zapalnego, antygenu CA-125 (markera stosowanego do wykrywania nowotworów jajnika).

W wyjątkowych przypadkach, gdy wtórna przyczyna bardzo bolesnych miesiączek nie zostanie wykryta, wykonuje się laparoskopię diagnostyczną. Jest to szczególnie przydatna metoda w poszukiwaniu najczęstszej przyczyny wtórnego bolesnego miesiączkowania, czyli endometriozy.

Bolesne miesiączki po 40. roku życia mogą być oznaką nowych zmian w obrębie macicy, takich jak mięśniaki, polipy czy zrosty, a także mogą wiązać się z okresem okołomenopauzalnym. W przypadku nagłego nasilania się bólu lub pojawienia się nowych dolegliwości konieczna jest konsultacja ginekologiczna w celu dokładnej diagnostyki.

Jakie są sposoby na bolesne miesiączki

Leczenie dobierane jest indywidualnie w zależności od nasilenia dolegliwości oraz stanu zdrowia i wieku kobiety. W terapii stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz preparaty hormonalne w postaci tabletki antykoncepcyjnej, plastrów antykoncepcyjnych czy też krążków dopochwowych.

Domowymi sposobami na złagodzenie bólu mogą być ciepłe okłady na podbrzusze (np. z użyciem termoforu) lub ciepły prysznic. Pomóc mogą także rozgrzewające plastry przyklejane na brzuch lub w okolice pleców.

Niektórym kobietom pomagają delikatne, okrężne masaże bolesnych okolic z użyciem olejków – lawendowego czy majerankowego, które mają działanie rozkurczające.

Leki na bolesne miesiączki – co pomaga?

W leczeniu bolesnych miesiączek stosuje się zarówno leki dostępne bez recepty, jak i leki na receptę, a także w niektórych przypadkach tabletki antykoncepcyjne, które mogą zmniejszać nasilenie bólu.

Leki bez recepty (OTC)

Najczęściej stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ibuprofen, naproksen czy ketoprofen. Działają one przeciwbólowo i przeciwzapalnie, zmniejszając produkcję prostaglandyn odpowiedzialnych za skurcze macicy.

Schemat stosowania: zwykle przyjmuje się lek przed lub w momencie pojawienia się bólu, w dawkach zalecanych w ulotce, co 6–8 godzin. Nie należy przekraczać maksymalnej dawki dziennej. Warto rozpocząć leczenie w pierwszym dniu miesiączki lub tuż przed spodziewanym początkiem bólu, aby zmniejszyć jego nasilenie.

Leki na receptę

W przypadku silnych i opornych na NLPZ bólów lekarz może przepisać:

• silniejsze niesteroidowe leki przeciwzapalne w większych dawkach,
• leki rozkurczowe (np. drotaweryna),
• preparaty hormonalne, takie jak tabletki antykoncepcyjne lub krążki dopochwowe, które regulują cykl i zmniejszają produkcję prostaglandy

Czy tabletki antykoncepcyjne pomagają na bolesne miesiączki?

Leki te mogą być skutecznym sposobem na zmniejszenie bólu menstruacyjnego, ponieważ: hamują owulację, co zmniejsza skurcze macicy, stabilizują hormony, redukując wahania i napięcie przedmiesiączkowe, zmniejszają obfitość miesiączek, a co za tym idzie, produkcję prostaglandyn odpowiedzialnych za ból.

Stosowanie leków powinno być dostosowane indywidualnie do nasilenia bólu, stanu zdrowia i ewentualnych przeciwwskazań. W przypadku bardzo silnych miesiączek lub gdy leki OTC okazują się niewystarczające, konieczna jest konsultacja ginekologiczna w celu dobrania odpowiedniego leczenia.

Zioła na bolesne miesiączki

Niektóre zioła mogą skutecznie łagodzić skurcze macicy i zmniejszać ból menstruacyjny dzięki swoim właściwościom rozkurczowym, przeciwzapalnym i przeciwbólowym. Substancje aktywne w ziołach, takie jak flawonoidy, garbniki czy olejki eteryczne, zmniejszają produkcję prostaglandyn i napięcie mięśni gładkich macicy.

Najczęściej stosowane zioła i formy podania:

• Rumianek – tradycyjny napar do picia; działa rozkurczowo i przeciwzapalnie.
• Krwawnik pospolity – napar lub kapsułki; zmniejsza skurcze macicy i wspomaga regulację cyklu.
• Mięta pieprzowa – napar; łagodzi napięcie mięśniowe i dolegliwości trawienne towarzyszące menstruacji.
• Imbir – świeży, suszony lub w tabletkach; działa przeciwzapalnie i zmniejsza ból.
• Niepokalanek mnisi (Vitex agnus-castus) – zwykle w formie kapsułek lub tabletek; działa na układ hormonalny, stabilizując cykl i zmniejszając napięcie przedmiesiączkowe.

Stosowanie ziół może być skutecznym uzupełnieniem terapii farmakologicznej, zwłaszcza u młodych kobiet, u których ból jest umiarkowany. W przypadku bardzo silnych dolegliwości zioła nie zastępują leczenia farmakologicznego ani konsultacji z ginekologiem.

Bolesny okres – jak mu zapobiegać?

Duże znaczenie w profilaktyce zdrowy styl życia. Aby złagodzić bóle, warto przestrzegać kilku zasad.

• Jedz produkty bogate w kwasy tłuszczowe omega-3 (ryby, olej lniany, orzechy włoskie), witaminę B₆ (drożdże, otręby pszenne, rośliny strączkowe), wapń (nabiał). Składniki te zmniejszają produkcję prostaglandyn odpowiedzialnych za ból.
• Zażywaj preparaty zawierające magnez i witaminę D₃, które regulują gospodarkę hormonalną oraz działają antydepresyjnie.
• Unikaj słodyczy i tłustych potraw, gdyż powodują one wzdęcia i zaparcia, a przez to mogą nasilać ból podbrzusza w czasie okresu.
• Systematycznie ćwicz. Mięśnie będą rozluźnione, a ponadto wydzielą się endorfiny, które poprawią nastrój.
• Pij co najmniej 2 litry wody dziennie, gdyż odwodnienie powoduje uwalnianie większej ilości wazopresyny, która zwiększa częstotliwość skurczów brzucha.
• Staraj się unikać stresu, który powoduje napinanie mięśni.