Ból głowy może być silny, ostry, tępy czy pulsujący oraz pojawiać się w skroniach. Czasem mamy też do czynienia z bólem potylicy, czyli z tyłu głowy. Przyczyną mogą tu być choroby kręgosłupa (np. zwyrodnienia, kręgozmyk), migrena szyjna, nadciśnienie, ale także zabiegi, takie jak np. punkcja lędźwiowa. Ból z tyłu głowy może oznaczać także guzy nowotworowe. Czasem występuje też ból głowy i karku lub szyi.
Ból potylicy – przyczyna bólu głowy w okolicy potylicy
Ból głowy (tępy, ostry, silny) a diagnostyka
Ból głowy jest nieprzyjemnym i subiektywnym odczuciem. Pojawienie się dolegliwości bólowych głowy może być wynikiem przeciążenia organizmu lub nieprawidłowego funkcjonowania ciała ludzkiego. Wyeliminowanie przyczyny pozwoli na złagodzenie bólu głowy.
Czytaj również: Guzek za uchem, powiększone węzły chłonne za uchem
Sprawa jest bardziej skomplikowana w przypadku dolegliwości bólowych głowy będących objawem ciężkich chorób. Przeoczenie rozwijających się poważnych chorób organizmu człowieka może mieć poważne skutki dla jego zdrowia. W tym przypadku trudniej jest wyzbyć się dolegliwości bólowych.
Diagnostyka nieokreślonych bólów głowy powinna odbywać się pod kontrolą lekarza. W celu ustalenia przyczyny ważne jest zebranie wywiadu od pacjenta. Szczególnie należy zwrócić uwagę na miejsce pojawienia bólu – np. ból potylicy (z lewej lub prawej strony), czoła, w okolicy skroniowej, wewnątrz głowy, a także na to, czy występuje promieniowanie bólu do innych okolic lub narządów (promieniujący ból głowy).
To też może Cię zainteresować: Ból pleców po prawej stronie
Ponadto należy uwzględnić:
- nasilenie bólu – silny, ostry, uporczywy, łagodny, ciągły, pulsujący (np. pulsujący ból w skroniach),
- charakter bólu – kłujący, tępy, przeszywający, częste bóle głowy,
- czas występowania dolegliwości bólowych,
- objawy dodatkowe – nudności, wymioty, zawroty głowy, nadwrażliwość na światło, dźwięk.
Istotna jest także reakcja na leki przeciwbólowe. Trzeba uwzględnić, czy ból ustępuje po ich zastosowaniu.
To też może Cię zainteresować: Co może być przyczyną ucisku w głowie?
Ból z tyłu głowy – co to znaczy?
Ból z tyłu głowy (potylicy) jest nieprzyjemnym odczuciem związanym z różnymi chorobami. Ból może pojawiać się w wyniku przeciążenia, przemęczenia organizmu. Z drugiej jednak strony może wskazywać na poważne choroby, jak: nadciśnienie tętnicze, wady kręgosłupa szyjnego, choroba zwyrodnieniowa odcinka szyjnego lub chorobę nowotworową tylnej okolicy głowy.
Czytaj również: Pulsowanie w uchu – co to znaczy?
Ból głowy, w zależności od pochodzenia, występuje u pacjentów w różnych okolicach. Jedną z takich lokalizacji jest potylica. Pacjenci zgłaszają, że cierpią na ból potylicy lub z tyłu głowy. Często spotyka się, że pacjenci zgłasza również dolegliwości bólowe karku, szyi lub obręczy barkowej.
Ból z tyłu głowy może mieć różne pochodzenie. Często spotyka się pacjentów z dolegliwościami bólowymi kręgosłupa szyjnego, które przenoszone są na tylną część czaszki. Kolejną często spotykaną przyczyną może być nadciśnienie tętnicze, które, w niektórych przypadkach (zwłaszcza źle leczonego nadciśnienia), może wywołać ból tylnej części głowy.
Innymi przyczynami bólu potylicy może być migrena kręgowo-podstawna czy choroba nowotworowa tylnej okolicy głowy z uciskiem na nerwy.
To też może Cię zainteresować: Guzek na szyi – co może oznaczać?
Ból potylicy a kręgosłup szyjny
Jedną z najczęstszych przyczyn występowania bólu z tyłu z głowy są nieprawidłowości występujące w odcinku szyjnym kręgosłupa. Przyczyną dolegliwości bólowych mogą być m.in. choroby zwyrodnieniowe odcinka szyjnego.
Ból głowy z tyłu może być także objawem schorzeń, takich jak:
- wady wrodzone odcinka szyjnego (zrośnięcie kręgów C1 i C2, kręgozmyk),
- przebyte urazy, w tym wypadki komunikacyjne, w których dochodzi do nagłego, odgięciowego ruchu w odcinku szyjnym kręgosłupa,
- stany zapalne tego odcinka kręgosłupa.
Ból odcinka szyjnego kręgosłupa promieniuje do tylnej części głowy, wywołując tępy, głęboki ból, czasami przybierający charakter kłujący. Z reguły promieniuje on do szyi, żuchwy, odczuwalny jest również w okolicy barków i ramion. Występuje ból głowy i szyi.
Zobacz też: Ból kręgosłupa lędźwiowego promieniujący do nóg
Ból głowy z tyłu a zwyrodnienie kręgosłupa
Przyczynami bólu kręgosłupa szyjnego (szyjnopochodnego bólu potylicy) mogą być choroby zwyrodnieniowe odcinka szyjnego kręgosłupa, urazy z uszkodzeniem struktury kostnej, a także skrzywienie w odcinku szyjnym kręgosłupa. W tym przypadku często dochodzi do ucisku nerwów i powstania nieprzyjemnych dolegliwości bólowych, które mogą trwać kilka godzin lub mogą utrzymywać się długi czas.
Czytaj również: Ból twarzy – przyczyny, objawy i leczenie bólu twarzy
Inną przyczyną wystąpienia szyjnopochodnego bólu z tyłu głowy może być nieprawidłowe dbanie o zdrowie kręgosłupa. Przyjmowanie pozycji siedzącej za biurkiem lub komputerem przez długi czas nie jest korzystne dla kręgosłupa.
Przyczyną bólu głowy od kręgosłupa może być też: stres, nieprawidłowa pozycja spania lub źle dobrany materac przeznaczony do odpoczynku nocnego. Powstają stany napięciowe karku i szyi, które mogą wywoływać dolegliwości, takie jak np. ból głowy i karku.
Sprawdź również: Mrowienie i drętwienie ust – przyczyny, objawy, leczenie
Ból w potylicy a nadciśnienie tętnicze
Silny ból z tyłu głowy jest bardzo częstą objawem nadciśnienia tętniczego. Dolegliwość ta często przebiega bez dodatkowych symptomów, jednak w trakcie skoku ciśnienia pacjenci zgłaszają występowanie bólu w potylicy oraz towarzyszący szum lub dzwonienie w uszach.
Ból z tyłu głowy wywołany nadciśnieniem tętniczym często pojawia się w godzinach rannych, kiedy to ciśnienie z reguły ma najwyższą wartość. Ból wywołany jest skokowym wzrostem wartości ciśnienia tętniczego lub utrzymujących się wysokich wartościach ciśnienia tętniczego.
Czytaj również: Pulsowanie w głowie – jakie są przyczyny uczucia pulsowania w głowie?
Pulsujący ból głowy z tyłu a punkcja lędźwiowa
Pulsujący ból z tyłu głowy występuje najczęściej u pacjentów poddanych nakłuciu lędźwiowemu (punkcji). Takie nakłucie wykonuje się w celu podania znieczulenia do operacji lub w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego. Istotne jest, aby po zabiegu lub pobraniu płynu pacjenci stosowali się do zaleceń lekarza i leżeli na wznak, aż ryzyko rozwinięcia zespołu popunkcyjnego minie.
Zespół popunkcyjny objawia się wystąpieniem nudność, a nawet wymiotów. Pacjenci często zgłaszają tępy lub pulsujący ból głowy zlokalizowany głównie z tyłu głowy. Nasilenie dolegliwości bólowych związane jest z poruszaniem się, wstawaniem, podnoszeniem głowy.
Zmiany wysokości głowy powodują spadek ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego, naczynia wewnątrzmózgowe ulegają rozszerzeniu, a opon mózgowe ulegają napięciu. Opony mózgowe, wywołując dolegliwości, takie jak ból w tylnej części głowy.
To też może Cię zainteresować: Co oznacza ból czubka głowy?
Ból potylicy a migrena szyjna i guz głowy
Przyczyną bólu potylicy może być także migrena szyjna (kręgowo-podstawna). Ten typ migreny występuje rzadko, ale pacjenci w jej przebiegu często zgłaszają dolegliwości bólowe z tyłu głowy. Dodatkowo towarzyszą zawroty głowy, zaniewidzenie, szum lub dzwonienie w uszach, a także mrowienie wokół ust lub dłoni oraz stóp.
Ból w okolicy potylicy mogą powodować również guzy głowy (nowotworowe) zlokalizowane w tylnym dole czaszki. Czasami ból taki może promieniować do karku i szyi.
Bibliografia
W Wylecz.to opieramy się na EBM (Evidence Based Medicine) – medycynie opartej na faktach i wiarygodnych źródłach. Dowiedz się więcej o tym, jak dbamy o jakość naszych treści.
- Diagnostyka obrazowa. Układ nerwowy ośrodkowy, Joanna Bladowska, Agnieszka Pomianowska, Katarzyna Sklinda, Jerzy Walecki. Wyd. 2014 r.
- Anatomia narządów wewnętrznych i układu nerwowego człowieka, Zofia Ignasiak. Wyd. 2014 r.

Kamil Kowal
Lekarz
Absolwent Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. W chwili obecnej pracuje jako lekarz stażysta w Wojewódzkim Szpitalu im. Prymasa Kardynała S. Wyszyńskiego w Sieradzu. W zakresie medycyny szczególnie zainteresowany chirurgią oraz ortopedią i traumatologią.
Komentarze i opinie (1)
opublikowany 28.03.2023