Zaburzenia czucia – jakie są rodzaje i przyczyny zaburzeń czucia głębokiego i powierzchownego?

Zaburzenia czucia są jednymi z najczęstszych objawów neurologicznych towarzyszących wielu chorobom ośrodkowego (mózgowie i rdzeń kręgowy) i obwodowego układu nerwowego. Mogą one występować w innych jednostkach chorobowych, niezwiązanych z uszkodzeniem układem nerwowym np. zaburzenia elektrolitowe (np. hipokalcemia), zespół niespokojnych nóg, niedobory witamin, alkoholizm.

Rodzaje czucia – głębokie i powierzchowne

Czucie stanowi zdolność, umożliwiającą rozpoznawanie bodźców docierających do człowieka ze świata zewnętrznego jak i z wnętrza jego organizmu, co w konsekwencji zapewnia prawidłowe reagowanie na dany bodziec. Jest to jedna z podstawowych funkcji układu nerwowego. Czucie opiera się na odbieraniu wrażeń zmysłowych przez adekwatne receptory zlokalizowanie w organizmie człowieka oraz przewodzeniu nich do czuciowych ośrodków nerwowych w mózgu.

Czucia możemy podzielić ze względu na rodzaj odbieranych bodźców na 4 grupy :

  • czucie powierzchowne (tzw. ekteroceptywne) – bodźce odbierane są przez receptory rozmieszczone w skórze (odbieranie wrażenia dotyku, bólu, temperatury)
  • czucie teleceptywne – bodźce odbierane są przez podstawowe narządy zmysłów (np. widzenie, słyszenie)
  • czucie głębokie (tzw. proprioceptywne) – bodźce odbierane są przez receptory znajdujące się w mięśniach, ścięgnach, powierzchniach stawowych i błędniku (czucie równowagi, ułożenia ciała)
  • czucie trzewne (tzw. interceptywne) – bodźce odbierane są przez receptory zlokalizowane w narządach wewnętrznych i naczyniach krwionośnych

Zaburzenia czucia – mrowienia, drętwienia, parestezje

Zaburzenia czucia mogą dotyczyć wszystkich jego rodzajów. Można je podzielić na dwa zasadnicze typy. Pierwszym z nich są zaburzenia o charakterze ubytkowym (objawy ubytkowe), polegające na osłabieniu bądź całkowitym zniesieniu jednego lub kilku rodzajów czucia. Drugim typem zaburzeń czucia są tzw. objawy nadmiarowe, które definiuje się jako nieprawidłowe wrażenia czuciowe (np. parestezje w postaci mrowienia, drętwienia rąk) lub jako nadwrażliwość na bodźce czuciowe (np. odczucia w postaci bólu, przeczulicy).

Do najczęstszych jakościowych zaburzeń czucia należą :

  • kauzalgia – to zaburzenie czucia w postaci bardzo silnego bólu, przeważnie o charakterze pieczenia bądź palenia. Dotyk oraz ucisk nadwrażliwego miejsca nasila dolegliwości bólowe. Skóra objętego obszaru zazwyczaj jest zaczerwieniona, sucha i bardzo wrażliwa. Kauzalgie są wynikiem podrażnienia (niecałkowitego uszkodzenia) nerwu obwodowego np. nerwu pośrodkowego (nerw unerwiające kończynę górną),
  • neuralgia (nerwoból) – przeważnie ma charakter ostrego, napadowego bólu. Chory odczuwać może ją w formie przechodzenia prądu, rwania (np. rwa kulszowa), palenia lub pieczenia. Innymi częstymi neuralgiami są : neuralgia nerwu trójdzielnego, neuralgia międzyżebrowa,
  • bóle fantomowe – zaburzenia czucia w postaci wrażeń bólowych w miejscu amputowanego (nieistniejącego) narządu (najczęściej u osób po amputacji kończyny). Mają one charakter kauzalgii, niekiedy bardzo silnej,
  • parestezje – stanowią jedne z najczęstszych zaburzeń czucia. Są one wynikiem spaczonego odczuwania zwykłych bodźców (np. delikatny dotyk odczuwany zostaje jako szczypanie, uczucie zimna jako ból). Pacjent opisuje je jako uczucie mrowienia, drętwienia czy cierpnięcia. Pojawiają się one zazwyczaj samoistnie, bez wyraźnego bodźca i mogą być przejawem chorób neurologicznych, somatycznych jak i fizjologii (np. zbyt długie przebywanie w jednej pozycji),
  • hiperpatia – jest to tzw. nadwrażliwość czuciowa. W niektórych przypadkach bywa ona tak silnie wyrażona, że nawet niewielkie dotknięcie (fizjologicznie zazwyczaj nie dostrzegalne) wywołuje silny ból, który może utrzymywać się długo po zaprzestaniu działania bodźca.

Przyczyny zaburzeń czucia

Istnieje wiele schorzeń, które mogą przebiegać z różnego rodzaju zaburzeniami czucia. Istotę problemów z czuciem stanowi uszkodzenie włókien czuciowych nerwów i/lub ośrodków czucia wyższych pięter układu nerwowego. Objawy kliniczne oraz rodzaj występujących zaburzeń czucia uzależniony jest przede wszystkim od miejsca uszkodzenia układu nerwowego. Do najczęstszych przyczyn zaburzeń czucia należą m.in.:

  • urazy mechaniczne uszkadzające nerwy obwodowe – zaburzenia czucia zazwyczaj mają charakter dolegliwości bólowych oraz parestezji i występują w obszarze unerwienia uszkodzonego nerwu,
  • ucisk z zewnątrz na nerwy obwodowe, korzenie nerwów lub na struktury mózgowe związane z czuciem (np. nowotwory, tętniak naczyń, torbiele, ropnie) – jedną z najczęstszych przyczyn uciskowych są zmiany zwyrodnieniowe poszczególnych odcinków kręgosłupa, które wywołują ucisk głównie na korzenie nerwowe. Zwykle problemy z czuciem przyjmują postać bólu, promieniującego wzdłuż przebiegu nerwu i nasilającego się podczas kaszlu czy defekacji,
  • przepuklina (lub wpuklina) krążka międzykręgowego – potocznie zwane „wypadnięciem dysku”; Najczęściej dotyczy odcinka lędźwiowego kręgosłupa, powodując objawy rwy kulszowej (stosunkowo silne bóle, promieniujące od lędźwi przez pośladek, niekiedy aż do stopy). Oprócz dolegliwości bólowych, obserwowane są również parestezje, niedoczulica lub osłabienie czucia powierzchownego zlokalizowane w obszarze unerwienia nerwu kulszowego,
  • zespół Guillaina-Barrego – to rodzaj zapalenia wielonerwowego i oprócz zaburzeń czucia występują tutaj: niedowłady kończyn, porażenia nerwu twarzowego oraz obawy wegetatywne. U większości chorych bardzo wczesnym objawem jest odczuwanie zaburzenia czucia powierzchniowego w postaci parestezji palców stop (rzadziej dłoni). W przypadku rozwiniętej choroby, obecne są głównie niewielkie zaburzenia czucia wibracji i ułożenia (np. chory bez kontroli wzroku nie potrafi określić położenia swojej ręki, nie wie za jaki palec aktualnie się go trzyma),
  • niedobór witaminy B12 głównym objaw są zaburzenia czucia głębokiego,
  • choroby naczyniowe mózgu: udar niedokrwienny mózgu, udar krwotoczny mózgu lub krwawienie podpajęczynówkowezwłaszcza jak zajęte zostaną płaty ciemieniowe a/lub wzgórze. Uszkodzenie ośrodkowe powoduje złożone zaburzenia czucia w postaci niezdolności zlokalizowania miejsca działania danego bodźca i jego siły (pacjent nie czuje gdzie jest dotykany i z jaką siłą). Chory nie potrafi również odgadnąć znaków pisanych na skórze i nie rozróżnia dwóch jednocześnie działających bodźców. Obserwuje się także astereognozję, czyli niemożność rozpoznania przedmiotów trzymanych w ręku bez kontroli wzroku. Jeśli uszkodzenie obejmuje wzgórze – pojawiają się bardzo silne połowicze bóle ciała,
  • uszkodzenia rdzenia kręgowego
  • poprzeczne uszkodzenie rdzenia kręgowego – dochodzi do niego najczęściej w wyniku urazu, procesu rozrostowego, zapalenia lub niedokrwienia rdzenia kręgowego bądź krwotoku do rdzenia. Przejawia się ono obustronnym zniesieniem wszystkich rodzajów czucia (powierzchownego i głębokiego) poniżej miejsca, w którym doszło do uszkodzenia rdzenia kręgowego.
  • połowicze uszkodzenie rdzenia kręgowego – dochodzi do niego najczęściej w wyniku guza zewnątrzrdzeniowego, urazu lub stwardnienia rozsianego. Zaburzenia czucia występują poniżej miejsca uszkodzenia. Zaburzenia czucia głębokiego i czucia dotyku pojawiają się po stronie uszkodzenia, natomiast zaburzenia czucia bólu i temperatury dotyczą strony przeciwnej.
  • uszkodzenie śródrdzeniowe – dochodzić może do niego w wyniku pourazowego krwotoku, zakrzepicy tętnic unaczyniającej rdzeń, guza zlokalizowanego w rdzeniu kręgowym. Zaburzenia czucia manifestują się w formie tzw. rozszczepiennych zaburzeń czucia (tj. zachowane zostaje czucie głębokie i czucie dotyku, natomiast upośledzeniu ulega czucie bólu i temperatury).
  • uszkodzenie sznurów tylnych rdzenia kręgowego – dochodzi do niego najczęściej w wyniku niedoboru witaminy B12, wiądu rdzenia w przebiegu kiły, rzadko w cukrzycy. Głównym objawem są zaburzenia czucia głębokiego, ataksja tylnosznurowa (niezborność ruchów) oraz zmniejszenie napięcia mięśni.

Diagnostyka zaburzeń czucia

Ze względu na mnogość przyczyn, które mogą wywoływać objawy z zakresu zaburzeń czucia, każdy pacjent skarżący się na tego typu dolegliwości powinien udać się do lekarza pierwszego kontaktu, który określi skalę problemu i dobierze najbardziej adekwatne, dalsze postępowanie. Pacjenci zazwyczaj kierowani są na konsultację neurologiczną bądź neurochirurgiczną.

Diagnostyka przyczyny problemów z czuciem opiera się na wywiadzie oraz badaniu przedmiotowym z badaniem neurologicznym chorego. W zależności od sytuacji klinicznej pacjenta i towarzyszących innych objawów zlecane są badania dodatkowe, głównie: zdjęcie rentgenowskie kręgosłupa (np. w celu oceny istnienia zmian zwyrodnieniowych czy przepukliny krążka międzykręgowego), rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa.

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.02.2018

Oceń:
4.2


Może cię

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy

Przyczyną udaru niedokrwiennego jest zatkanie naczynia zaopatrującego w krew tkanki mózgu, na skutek czego dochodzi ...

Rehabilitacja po udarze

Rehabilitacja po udarze powinna być wdrażana jak najszybciej. Już w szpitalu chory powinien podlegać rehabilitacji, ...

Ataksja móżdżkowa i czuciowa – co to jest, jakie są rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Ataksja (niezborność ruchowa) definiowana jest jako zaburzenie koordynacji ruchów. Ataksja towarzyszy chorobom centralnego układu nerwowego. ...

Wideo – Zaburzenia czucia

Wyróżnia się kilka rodzajów czucia: powierzchniowe – czucie dotyku, głębokie – czucie położenia kończyny i ...

Ostry udar mózgu

Udar mózgu w ostrym okresie (fazie) stanowi bardzo duże zagrożenie dla życia pacjenta. Najważniejszym elementem ...

Udar niedokrwienny a miażdżyca

Udar mózgu jest chorobą ogólnoustrojową, a proces chorobowy dotyczy całego organizmu, a nie jak na ...

Dlaczego dochodzi do udaru?

Udar mózgu nazywa się także wylewem lub zawałem mózgu (w przypadku udaru niedokrwiennego). Około 80% ...

Udar niedokrwienny a komórki macierzyste

Najnowsze osiągnięcia w badaniach nad komórkami macierzystymi potwierdzają ich ogromny potencjał w różnych dziedzinach nauki. ...

Jakie są objawy udaru mózgu?

Udar mózgu to nagłe wystąpienie ogniskowych lub uogólnionych zaburzeń czynności mózgu, które trwają dłużej niż ...

Udar mózgu – skutki, powikłania, rokowanie, konsekwencje

Udar niedokrwienny stanowi aż 80 % przypadków wszystkich udarów. Udar niedokrwienny niesie ze sobą w ...

Zespół Guillaina-Barrego

W postaci klasycznej demielinizacyjnej zespołu Guillaina-Barrego, początkowym objawem jest zazwyczaj symetryczne osłabienie mięśni kończyn (najczęściej ...

Udar niedokrwienny mózgu – diagnostyka i leczenie

Udar mózgu stanowi trzecią pod względem częstości przyczynę zgonów krajów rozwiniętych. U każdego chorego udar ...

Komentarze i opinie (1)


Tydzień po zabiegu usunięcia guzka z tyłu głowy po lewej stronie nadal ma uczucie pół głowy jak po znieczuleniu CZY TO MINIE. POMOCY
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon