Punkty spustowe – przyczyny, objawy, terapia trigger point na ciele

Punkty spustowe (trigger points) to zgrubienia tkanki mięśniowo-powięziowej, których przyczyną jest uszkodzenie sarkomeru. Objawy to przede wszystkim sztywność, wzmożone napięcie i ból mięśni lokalizujący się zależnie od tego, gdzie znajdują się punkty spustowe na ciele – na plecach, pośladku, łydce, udach itp. Terapia punktów spustowych opiera się głównie na ćwiczeniach, masażu oraz ucisku służącym rozluźnieniu mięśni i zniesieniu dolegliwości bólowych.

Punkty spustowe – co to jest?

Punkt spustowy (trigger point) to podrażnione, zgrubione miejsce na tkance mięśniowej, powodujące jej wzmożone napięcie oraz uczucie sztywności. Trigger point jest wrażliwy na dotyk i wyczuwalny przez palpację jako guzek czy zgrubienie. Występuje on głównie w mięśniach szkieletowych i w powięzi, ale może pojawić się również w skórze, tkance tłuszczowej, więzadłach lub torebkach stawowych.

Mięśnie są istotnym elementem budowy ciała człowieka i stanowią aż 50 proc. jego masy. Nie tylko zapewniają właściwą postawę ciała i odpowiadają za nasze ruchy oraz wykonywane czynności, ale również chronią szkielet, nerwy oraz naczynia.

Urazy mięśni są powszechnym problemem, zwłaszcza wśród sportowców i osób aktywnych fizycznie. Mięśnie mogą ulec stłuczeniu, zerwaniu czy naciągnięciu. Zdarza się jednak, że mikrouraz lub przeciążenie tkanki mięśniowej powoduje powstanie w jej włóknach bolesnego zgrubienia. To właśnie wówczas mamy do czynienia z punktem spustowym na ciele.

Punkty spustowe na skutek ucisku wyzwalają bóle – często promieniujące w miejsca odległe, dlatego mogą one imitować dolegliwości z innych narządów lub układów ciała (tzw. ból przeniesiony).

Punkty spustowe – przyczyna – uszkodzenie sarkomeru

Mięśniowo-powięziowe punkty spustowe powstają na skutek uszkodzenia najmniejszej jednostki budulcowej mięśnia – sarkomeru. Najczęściej przyczyną są urazy lub przeciążenia mięśni. Z powodu uszkodzenia rozwija się stan zapalny oraz powstaje tkanka bliznowata, która robi się twarda i mało elastyczna. Istnieją różne czynniki, które mogą sprzyjać powstawaniu punktów spustowych. Wśród nich można wymienić:

  • urazy lub choroby układu kostno-mięśniowego,
  • stres,
  • bezsenność,
  • ogólne przeciążenie organizmu,
  • alergie lub infekcje,
  • niedobory witaminowe.

Miejsca spustowe mogą być także odpowiedzią na schorzenia narządów wewnętrznych.

Trigger point – objawy punktów spustowych

Objawy trigger point są różnorodne, dlatego tak często są one przyczyną błędów diagnostycznych lekarzy lub fizjoterapeutów. Punkty spustowe powodują przede wszystkim ból lub wzmożone napięcie mięśni czy powięzi, na których są zlokalizowane. Dolegliwości mogą także promieniować w miejsca odległe. Bolesne mięśnie szybko się męczą, są osłabione i sztywne, zwłaszcza po dłuższym spaniu czy siedzeniu.

Punkty spustowe mięśni powodują dolegliwości nie tylko kończyn, tułowia, pleców czy stawów, ale również głowy, szyi, szczęki, ucha lub zatok. Często przyczyniają się do zawrotów głowy, drętwienia kończyn, zaburzenia czucia głębokiego i równowagi ciała oraz pogorszenia koordynacji nerwowo-mięśniowej.

Wyzwalają również reakcje wegetatywne, takie jak pocenie się, łzawienie, gęsią skórkę na ciele czy katar. Niestety zdarza się także, że imitują fałszywy zawał lub arytmię serca. Przy punktach spustowych objawy zmieniają się w zależności od przyjętej postawy ciała, wykonywanej czynności lub pory dnia.

Punkty spustowe – ból mięśniowo-powięziowy

Można powiedzieć, że każdy mięsień ma kilka charakterystycznych miejsc, w których lokalizują się trigger points. Duże mięśnie (takie jak np. mięsień czworoboczny) mają 6 takich punktów, mniejsze mięśnie (np. dźwigacz łopatki) mają ich tylko 2. Aczkolwiek są mięśnie, na których punkty spustowe mogą być rozmieszczone na całej ich długości. Do takich mięśni zaliczamy np. mięsień żwacz i mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy.

Objawy z punktów spustowych mogą promieniować na cały mięsień lub na mięśnie sąsiednie. Możemy więc odczuwać dolegliwości w całym stawie lub w większej okolicy naszego ciała. Bóle głowy i karku mogą powodować nie tylko punkty spustowe na mięśniu czworobocznym, ale również na żwaczu, mięśniu okrężnym oka czy mięśniu szerokim szyi. Trigger points na mięśniu czworobocznym mogą z kolei wyzwalać silne bóle, które promieniują w okolice skroni, oczodołów czy żuchwy.

Dolegliwości górnej części klatki piersiowej oraz okolicy ramienia mogą być wynikiem punktów spustowych na plecach, w mięśniach: dźwigaczu łopatki, nadgrzebieniowym i podgrzebieniowym, najszerszym grzbietu, dwugłowym lub trójgłowym. Ból łokcia i palców może promieniować z punktów spustowych z mięśni np. ramienno-promieniowego, prostowników i zginaczy promieniowego i łokciowego nadgarstka czy drobnych mięśni palców.

Przyczyną bólów górnej części tułowia są punkty na mięśniach, np. piersiowych, podobojczykowym, zębatych, prostownika grzbietu czy mięśni brzucha. Punkty na niektórych mięśniach brzucha mogą powodować również bóle pachwiny, pęcherza moczowego czy wywoływać kolkę. Punkty spustowe na pośladku mogą powodować bóle stawów krzyżowo-biodrowych.

Punkty spustowe – mapa – plecy, pośladek, szyja, bark

Punkty spustowe mięśni wywołują odmienne dolegliwości w zależności od lokalizacji.

  • Punkty spustowe pleców – zlokalizowane w obrębie dolnego grzbietu, wywołują dotkliwy ból podczas schylania oraz skrętów ciała. Umiejscowione na grzbiecie górnym wywołują ból pod łopatką – ból wyzwala długotrwałe przebywanie w jednej pozycji, np. podczas pracy przy komputerze bez prawidłowego podparcia pleców i przedramion. Punktom spustowym na plecach sprzyjają odstające łopatki, jak również skolioza. Zdarza się, że miejsca spustowe na plecach można wyczuć pod palcami.
  • Punkty spustowe pośladków – zwykle występują na mięśniu pośladkowym przednim bądź mięśniu gruszkowatym. Objawy przypominają atak rwy kulszowej, pojawia się piekący, ostry ból pośladka, często poważnie utrudniający poruszanie się. Dolegliwość może wywołać nieprawidłowe ułożenie ciała w czasie snu lub nadmierny wysiłek fizyczny.
  • Punkty spustowe szyi – ból szyi u osób, których praca wymaga utrzymywania głowy skierowanej w jedną stronę, to najprawdopodobniej punkt spustowy na mięśniu mostkowo-obojczykowo-sutkowym. Samodzielne wykrycie miejsca spustowego na szyi jest bardzo trudne i ryzykowne, diagnostykę należy pozostawić profesjonaliście.
  • Punkty spustowe barku – zwykle pojawiają się w tylnej części barku, wywołując ograniczenie zakresu jego ruchomości oraz bolesność.
  • Punkty spustowe głowy – stają się zwykle przyczyną bólu skroni, migren i napięciowych bólów głowy. Promieniują do żuchwy, przez co często są mylone z bólem zęba.
  • Punkty spustowe pod pachą – dają dolegliwości bólowe w czasie kichania oraz głębokich oddechów.

Jak znaleźć punkt spustowy na ciele?

Warto udać się do wykwalifikowanego fizjoterapeuty, który zbierze wywiad oraz dokładnie zbada pacjenta. W wywiadzie padną pytania m.in. o ewentualny uraz, upadek, aktywność fizyczną oraz o charakter bólu czy inne dolegliwości. Terapeuta oceni funkcję bolącego mięśnia oraz jego napięcie i stopień rozciągnięcia.

Punkt spustowy można znaleźć za pomocą dokładnego badania palpacyjnego tkanek miękkich. W tym celu opuszką palca należy powoli przesuwać skórę, a następnie tkanki mięśniowe. Do diagnozy niektórych mięśni trzeba zastosować chwyt szczypcowy. Ucisk zgrubionego i napiętego miejsca (które jest punktem spustowym) wyzwoli ból, przeczulicę lub spowoduje drżenie mięśnia. Pamiętajmy, że istnieje ryzyko promieniowania bólu z punktów spustowych w miejsca odległe, dlatego ustalenie źródła bólu mięśni może sprawić trudność.

Terapia punktów spustowych – ćwiczenia i masaż

W leczeniu punktów spustowych stosuje się różne techniki terapii, których celem jest dezaktywacja bolesnych punktów na ciele pacjenta. Używa się także ćwiczeń leczniczych, które rozciągają i rozluźniają mięśnie lub grupy mięśniowe. Należy również zwrócić uwagę na czynniki, które przyczyniły się do powstania miejsc spustowych, gdyż pomimo zmniejszenia lub zlikwidowania dolegliwości bólowych, mogę się one ponownie reaktywować. Do tych czynników zaliczamy również niewłaściwe pozycje i wady postawy ciała oraz schorzenia układowe.

Właściwe masowanie również jest metodą terapii mięśniowo-powięziowych punktów spustowych. Oczywiście – podobnie jak poprzednie techniki – musi być wykonywane przez fizjoterapeutę, który wie, jak masować punkty spustowe, by uzyskać możliwie najlepsze efekty.

Najprostszy masaż to głębokie głaskanie rozciągniętego mięśnia. Ruchy prowadzone są powoli wzdłuż jego tkanek, od przyczepu początkowego do końcowego. Głęboki masaż rozcierający polega z kolei na energicznym masowaniu mięśnia, aż do momentu ustąpienia bólu, więc trwa to zazwyczaj około 23 minut. Wykonuje się go poprzecznie do włókien mięśniowych. Jest to dość bolesne, dlatego należy uważać z siłą masowania, tak aby zabieg był dobrze tolerowany przez pacjenta. Aby rozluźnić chore mięśnie, można również masować okolicę ścięgna mięśnia lub przejście ścięgna w brzusiec.

Punkty spustowe wymagają natychmiastowej pomocy. Nieleczony trigger point może spowodować powstawanie kolejnych, które rozprzestrzenią się przez mięśnie w tym samym łańcuchu kinematycznym, więc dotkną innych okolic naszego ciała.

Jak uciskać punkty spustowe?

Jeśli terapeuta poprawnie odnajdzie punkt spustowy na nodze, szyi czy innym miejscu ciała, może zastosować techniki terapeutyczne, dzięki którym jest szansa na jego usunięcie i tym samym wyleczenie dolegliwości pacjenta. Zaliczamy do nich poniższe techniki.

  • Technika stretch and spray – najpierw chłodzimy aerozolem okolicę punktu uciskowego oraz te miejsca, gdzie bóle promieniują, co spowoduje, że tkanki się odruchowo rozluźnią. Następnie maksymalnie rozciągamy mięsień, cały czas kontrolując jego nadmierne napięcie oraz wzmożony ból. Pacjent nie uczestniczy w rozciąganiu, jedynie się rozluźnia oraz kontroluje oddech.
  • Relaksacja poizometryczna – rozciągamy mięsień do momentu bolesnego napięcia, a następnie prosimy pacjenta, aby go napiął przeciw oporowi, który stawia terapeuta (w kierunku skrócenia mięśnia). Istotne jest, aby utrzymać takie napięcie przez 3–7 sekund, bez wykonywania ruchu mięśniem. W momencie rozluźniana pacjent robi głęboki wydech, a terapeuta wydłuża mięsień do wyczucia kolejnej napięciowej lub bolesnej bariery.
  • Ucisk punktu spustowego – terapeuta dłonią uciska punkt spustowy, ból – dobrze tolerowany przez pacjenta – pozwala utrzymać ucisk tak długo, aż on zniknie (około 15–60 sekund) i następnie go zwiększa i trzyma do kolejnej bariery bólowej. Powtarza się to wielokrotnie, do momentu ustąpienia dolegliwości bólowych.

Jak leczyć punkty spustowe w domu?

O czym należy pamiętać w przypadku domowego leczenia punktów spustowych? Otóż po każdej terapii fizjoterapeuta powinien pokazać pacjentowi jak właściwie rozciągać bolesny mięsień. Służy to utrzymaniu zwiększonego zakresu ruchu, który uzyskał terapeuta. Przed rozciąganiem można pomasować bolesne miejsce na mięśniu kostką lodu.

Rozciąganie należy wykonywać systematycznie, kilka razy dziennie. Poza ćwiczeniami na punkty spustowe musimy nauczyć się również utrzymywać prawidłową postawę ciała podczas stania, chodzenia oraz siedzenia. Zwłaszcza długie pozycja statyczne są źle tolerowane przez mięśnie posturalne. Jeśli dodatkowo są one słabe, to łatwo o ich przeciążenie i skrócenie.

Osoby, które pracują za biurkiem i przy komputerze, powinny więc posiadać ergonomiczne stanowisko pracy, zapewniające wygodę oraz komfort. Również odpowiednia pozycja do spania wpływa na leczenie bolesnych punktów spustowych, gdyż rozluźnia napięte tkanki miękkie.

Bibliografia:

  • Staciwa E., Wprowadzenie do terapii punktów spustowych – część 1, Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja, 2012, 2: 34–35.
  • Tanno-Rast H., Mięśniowo-powięziowe punkty spustowe. Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2016.
  • Manheim C. J., Rozluźnianie mięśniowo-powięziowe. Wydawnictwo WSEiT, Poznań 2011.
  • Richter P., Hebgen E., Punkty spustowe i łańcuchy mięśniowo-powięziowe w osteopatii i terapii manualnej. Wydawnictwo Galaktyka, Łódź 2010.
Opublikowano: ; aktualizacja: 25.08.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Synowektomia – co to jest, wskazania, jak wygląda?

Synowektomia to zabieg usunięcia zmienionej chorobowo błony maziowej stawu. Stanowi radykalny sposób leczenia chorób stawów, ...

Złamanie szyjki kości udowej - przyczyny, objawy, leczenie i rehabilitacja

Złamanie szyjki kości udowej to uraz, który najczęściej występuje u osób w podeszłym wieku. Dochodzi ...

Wideo – Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – ćwiczenia i fizjoterapia

Leczenie zachowawcze Zesztywniającego Zapalenia Stawów Kręgosłupa polega na stosowaniu rehabilitacji ruchowej oraz stosowaniu fizykoterapii i ...

Rwa udowa – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia, zapobieganie

Rwa udowa jest schorzeniem zaliczanym do zespołów korzeniowych. Przyczyną są najczęściej zmiany degeneracyjne i zapalne ...

Pozycje do spania – jak wybrać najlepszą pozycję do spania?

Wybór prawidłowej pozycji do spania zapewnia zdrowy sen. Dorosły człowiek powinien spać 7–8 godzin na ...

Jak sobie radzić z bólem stawów – leki, ćwiczenia, fizjoterapia, rehabilitacja

Jednym z najczęściej występujących schorzeń układu kostno-szkieletowego są bóle stawów. Ważne jest, aby dbać o ...

Przepuklina kręgosłupa – przyczyny, objawy i leczenie przepukliny w kręgosłupie

Przepuklina kręgosłupa, dyskopatia, pojawia się najczęściej w odcinku lędźwiowym i szyjnym kręgosłupa. Stan ten oznacza, ...

Złamanie Bennetta (bokserskie) – przyczyny, objawy i leczenie

Złamanie Bennetta jest typowym urazem kciuka występującym u sportowców. Złamanie bokserskie dotyczy I kości śródręcza ...

Spondyloartropatia – przyczyny, objawy, leczenie spondyloartropatii zapalnej i młodzieńczej

Spondyloartropatie to choroby, w przebiegu których jednocześnie dochodzi do zapalenia stawów kręgosłupa oraz zapalenia stawów ...

Choroba Baastrupa (kissing spine) – przyczyny, objawy, leczenie

Choroba Baastrupa, inaczej zwana zespołem Baastrupa, lub – ze względu na występujący wówczas charakterystyczny obraz ...

Złamanie Jones’a – przyczyny, objawy, leczenie złamania V kości śródstopia

Złamanie Jones'a (złamanie Jonesa) to bardzo częsty uraz stopy dotyczący osób aktywnych fizycznie (zazwyczaj biegaczy). ...

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, w skrócie MIZS, jest formą zapalenia stawów, które występuje przed ukończeniem ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon