Blokada sterydowa – na czym polega zabieg?
Blokada sterydowa (nazywana też blokadą ortopedyczną, blokadą stawu lub iniekcją sterydową) to procedura medyczna polegająca na miejscowym podaniu leku zawierającego glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, najczęściej w połączeniu z lekiem znieczulającym (np. lidokainą lub bupiwakainą). Lek podawany jest cienką igłą bezpośrednio do źródła bólu: stawu, kaletki, pochewki ścięgna, okolicy nerwu lub kanału kręgowego. Blokada zmniejsza ból i obrzęk, ale nie leczy przyczyny choroby.
Podany preparat ma silne działanie przeciwzapalne i przynosi szybki efekt przeciwbólowy poprzez czasowe zablokowanie okolicznego przewodnictwa nerwowego.
Wskazania do blokady sterydowej – kiedy jest stosowana?
Blokada sterydowa stosowana jest w następujących przypadkach:
choroby kręgosłupa,
bóle stawów,
stany zapalne,
przewlekły ból oporny na leczenie.
Choroby kręgosłupa (np. dyskopatia, rwa kulszowa)
Blokada kręgosłupa (ostrzykiwanie kręgosłupa) jest stosowana w silnych dolegliwościach bólowych spowodowanych dyskopatią, przepukliną krążka międzykręgowego, stenozą kanału kręgowego, kręgozmykiem czy chorobą zwyrodnieniową kręgosłupa. Zewnątrzoponowa blokada sterydowa przynosi ulgę u około 70% pacjentów z rwą kulszową.
Przeczytaj również:
Kwas hialuronowy na kolano – wskazania, przebieg zabiegu, efekty
Zespoły bólowe stawów
Blokada stawu kolanowego, blokada barku oraz iniekcje do stawu biodrowego są wskazane w chorobie zwyrodnieniowej stawów oraz w przewlekłym bólu kolana lub w obrębie stawu barkowego. Zabieg pomaga także wyciszyć aktywny stan zapalny i poprawić funkcjonowanie stawów w reumatoidalnym zapaleniu stawów (RZS).
Stany zapalne tkanek miękkich
Iniekcje sterydowe stosuje się w zapaleniach przyczepów ścięgien i kaletek. Przykładowymi wskazaniami są tzw. łokieć tenisisty (zapalenie nadkłykcia bocznego), łokieć golfisty (zapalenie nadkłykcia przyśrodkowego), zespół cieśni nadgarstka, palec trzaskający, zespół de Quervaina i zapalenie ścięgien stożka rotatorów.
Nie podaje się blokady bezpośrednio do mocno obciążanych ścięgien (np. ścięgna Achillesa), ponieważ niesie to ze sobą ryzyko osłabienia i zerwania ścięgna.
Ból przewlekły oporny na leczenie
Jeśli zawodzą metody leczenia zachowawczego, takie jak doustne leki przeciwbólowe i fizjoterapia, można rozważyć zastosowanie blokady sterydowej celem leczenia przewlekłego bólu. Takie postępowanie pozwala ulżyć pacjentowi i odsunąć w czasie konieczność wykonania zabiegu operacyjnego.
Przebieg zabiegu blokady sterydowej
Procedura nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony pacjenta ani hospitalizacji. Lekarz przeprowadza wywiad medyczny, ocenia badania obrazowe (RTG, USG, rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową) i wyklucza przeciwwskazania. W przypadku cukrzyków konieczna jest kontrola poziomu cukru we krwi, ponieważ podany steryd może przejściowo podnieść poziom glikemii.
Technika wykonania iniekcji
Pacjent przyjmuje dogodną pozycję zależną od wybranej okolicy zabiegu. Skórę dezynfekuje się płynem antyseptycznym, a następnie lekarz wprowadza cienką igłę i podaje preparat. Cały zabieg trwa od kilku do kilkunastu minut.
Zastosowanie kontroli obrazowej (USG, RTG)
Obecnie blokady wykonuje się pod kontrolą USG lub obrazu RTG w czasie rzeczywistym. Pozwala to precyzyjnie umieścić igłę w wybranej strukturze anatomicznej, zwiększa skuteczność i minimalizuje ryzyko powikłań.
Po krótkiej obserwacji pacjent może wrócić do codziennych aktywności jeszcze tego samego dnia.
Przeczytaj również:
Ból stawów bez gorączki – najczęstsze przyczyny, objawy, jak leczyć
Czy podanie blokady sterydowej jest bolesne?
Sama blokada sterydowa zwykle powoduje tylko krótkie ukłucie i uczucie rozpierania lub pieczenia podczas podawania leku. Wiele preparatów zawiera też środek miejscowo znieczulający, więc dyskomfort szybko mija.
Skuteczność blokady sterydowej – czego można się spodziewać?
Pierwszy efekt przeciwbólowy pojawia się natychmiast i trwa kilka godzin. Po 1-2 dniach zaczyna działać steryd, a jego efekt przeciwbólowy i przeciwzapalny narasta kolejne 3-7 dni. Czas utrzymywania się efektu blokady trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od schorzenia, miejsca podania i indywidualnej reakcji organizmu. Najlepsze wyniki terapeutyczne uzyskuje się, gdy efekt zastosowanej blokady połączy się z odpowiednio dopasowaną fizjoterapią.
Bezpieczeństwo i możliwe powikłania
Skutki uboczne blokady są zwykle łagodne i przemijające. Najczęstsze z nich to: nasilenie bólu w pierwszych 24-48 h po iniekcji, odbarwienie skóry i zanik tkanki podskórnej w miejscu wkłucia, przejściowy wzrost cukru we krwi i ciśnienia tętniczego oraz zaczerwienienie twarzy.
Wśród rzadszych powikłań wymienia się: reakcję alergiczną na składniki preparatu, infekcję w miejscu podania, osłabienie ścięgna lub jego zerwanie (przy podaniu w okolicę ścięgien).
Przeciwwskazania do zabiegu obejmują: aktywną infekcję, niekontrolowaną cukrzycę, chorobę wrzodową, ciążę i karmienie piersią oraz alergię na składniki preparatu.
Zalecenia po zabiegu blokady sterydowej
W pierwszej dobie po zabiegu należy unikać przeciążania stawu i intensywnego wysiłku fizycznego. Pomocne są zimne okłady, które zmniejszają obrzęk. Po 24-48 godzinach można stopniowo wracać do rutynowych aktywności i wdrożyć fizjoterapię. Cukrzycy powinni częściej kontrolować glikemię przez kilka pierwszych dni po zabiegu.
Najczęstsze pytania pacjentów dotyczące blokady sterydowej
Czy zabieg jest bolesny?
Sam zastrzyk wiąże się z niewielkim bólem spowodowanym ukłuciem i krótkotrwałym uczuciem rozpierania. Lek znieczulający zaczyna działać niemal natychmiast po podaniu i łagodzi dolegliwości.
Jak długo utrzymuje się efekt?
Efekt zabiegu utrzymuje się od kilku tygodni do kilku miesięcy. U części pacjentów zabieg jest jednorazowy i po właściwej rehabilitacji ból już nie nawraca, a u innych konieczne są ponowne iniekcje.
Ile razy można wykonać blokadę?
Zalecane jest, aby zabieg powtarzać maksymalnie 3-4 razy w ciągu roku na jeden staw. Częstsze podawanie sterydu może nasilić degradację chrząstki stawowej i osłabić tkanki miękkie.
Czy blokada leczy przyczynę bólu?
Nie, blokada sterydowa to leczenie wyłącznie objawowe. Zabieg redukuje stan zapalny i ból, ale nie cofa zmian zwyrodnieniowych ani strukturalnych, do których doszło w obrębie stawu. Pełna terapia obejmuje zawsze fizjoterapię, modyfikację stylu życia, a w wybranych przypadkach również zabieg operacyjny.
Ile kosztuje blokada sterydowa?
Cena blokady sterydowej w placówkach prywatnych wynosi zwykle około 100-500 zł za jeden staw. Cena zależy głównie od miejsca podania i rodzaju preparatu. Konsultacja ortopedyczna lub reumatologiczna często jest płatna dodatkowo. W ramach NFZ blokada wykonywana jest w poradniach ortopedycznych, reumatologicznych i poradniach leczenia bólu, zwykle po skierowaniu przez specjalistę.
