Prostaglandyny – działanie, nadmiar, wpływ na poród, leki

Prostaglandyny to związki pochodne kwasu arachidonowego. Ich synteza zachodzi lokalnie w tkankach, także działanie tych hormonów ograniczone jest do miejsca ich syntezy. W tej grupie związków znaleźć można przede wszystkim mediatory stanu zapalnego, związki wpływające na mięśniówkę gładką, regulują krzepliwość krwi i ciśnienie.

Prostaglandyny – co to za związki?

Prostaglandyny (PG) to nadtlenki kwasu arachidonowego, które powstają lokalnie w tkankach. Są to hormony parakrynne, czyli działające miejscowo. Dzięki wysokiej aktywności biologicznej, prostaglandyny mają zdolność regulowania przebiegu wielu procesów fizjologicznych. W organizmie człowieka występuje aż 16 rodzajów prostaglandyn.

Prostaglandyny to hormony tkankowe, których synteza inicjowana jest zadziałaniem na komórki odpowiedniego bodźca. Może to być bodziec fizjologiczny, np. hormon czy neuroprzekaźnik, a także bodziec patologiczny – mikroorganizm czy toksyna. Wówczas dochodzi do aktywacji kaskady kwasu arachidonowego, prowadzącej do syntezy prostaglandyn. Kwas arachidonowy to związek uwalniany z uszkodzonych błon komórkowych, który poddawany jest działaniu kompleksu enzymów określanych mianem syntetazą prostaglandynową. Wchodząca w jej skład cyklooksygenaza syntetyzuje prostaglandyny; poszczególne związki syntetyzowane przez różne izoformy cyklooksygenazy (Cox 1, 2 lub 3) różnią się funkcjami w organizmie:

  • prostaglandyny COX1 wpływają na funkcjonowanie przewodu pokarmowego – zmniejszają wydzielanie soku żołądkowego, dbają o ukrwienie błony śluzowej żołądka oraz chronią śluzówkę;
  • prostaglandyny COX2 odpowiadają za indukowanie stanu zapalnego;
  • prostaglandyny COX3 syntetyzowane w komórkach układu nerwowego, których rola w organizmie wciąż nie została poznana.

Prostaglandyny jako mediatory stanu zapalnego

Stan zapalny stanowi wyraz odpowiedzi organizmu na zadziałanie niepożądanego czynnika zewnętrznego, zaburzającego homeostazę organizmu. W przebiegu stanu zapalnego syntetyzowanych jest wiele mediatorów stanu zapalnego, w tym prostaglandyny. Najistotniejszą prostaglandyną syntetyzowaną przez komórki tuczne jest prostaglandyna PGD2; inne syntetyzowane w znacznych ilościach prostaglandyny to prostaglandyna E2 (PGE2), prostaglandyna I2 (PGI1, prostacyklina), prostaglandyna G2 (PGG2) oraz prostaglandyna F2alfa (PGF2α). Związki te odpowiadają za powstanie charakterystycznych dla stanu zapalnego zmian miejscowych:

  • poszerzenia naczyń krwionośnych,
  • zwiększenia przepuszczalności ścian naczyń krwionośnych,
  • pobudzenia receptorów bólowych,
  • pojawienia się zaczerwienienia i obrzęku,
  • pojawienia się gorączki.

Wszystkie te zmiany mają wspomóc organizm w eliminowaniu drobnoustrojów czy innych czynników uszkadzających tkanki. Jednak nadmiar prostaglandyn w organizmie jest zjawiskiem niepożądanym. Np. bardzo bolesne miesiączki mogą być spowodowane zwiększoną syntezą prostaglandyn, wynikającą ze wzrostu stężenia estriolu w drugiej fazie cyklu. W organizmie syntetyzowane są także prostaglandyny przeciwzapalne, takie jak prostaglandyna D2. Także prostaglandyna E 2 może wykazywać aktywność przeciwzapalną.

Prostaglandyny i ich wpływ na mięśniówkę gładką

Działanie prostaglandyn nie sprowadza się jedynie do generowania stanu zapalnego. Związki te wpływają także na mięśniówkę gładką. Prostaglandyny mogą pobudzać bądź hamować skurcze mięśniówki gładkiej. W układzie oddechowym odpowiadają za rozszerzenie mięśniówki gładkiej oskrzeli, zaś w przewodzie pokarmowym – pobudzają skurcze i perystaltykę jelit, prowadząc do wystąpienia biegunki.

Prostaglandyny w spermie

Prostaglandyny nasilają skurcze macicy, mogą zatem stanowić czynnik indukujący akcję porodową. Prostaglandyny znajdują się w nasieniu – i dlatego współżycie seksualne po 38 tygodniu ciąży zalecane jest w celu wywoływania porodu. Ponadto prostaglandyny w nasieniu partnera ułatwiają zapłodnienie oraz implantację jaja płodowego w macicy.

Do indukcji porodu mogą być wykorzystywane preparaty zawierające prostaglandyny. Poród przyspieszany jest dzięki zastosowaniu prostaglandyn dopochwowo. Jak działają prostaglandyny? Sprzyjają szybszemu rozwarciu szyjki macicy. Wykorzystywane są w tym celu prostaglandyny E1 oraz E2 (mizoprostol lub dinoproston). Wskazaniem do takiego zastosowania prostaglandyn jest konieczność wywołania porodu przy współistniejącej niedojrzałej szyjce macicy. Przeciwwskazaniem do zastosowania prostaglandyn w celu wywołania porodu jest odejście wód płodowych, jaskra, nadczynność tarczycy, astma oskrzelowa, ostre infekcje oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

Pozostałe funkcje prostaglandyn

Prostaglandyny w organizmie pełnią bardzo zróżnicowane funkcje. Poza wymienionymi powyżej, prostaglandyny wpływają regulująco na krzepliwość krwi. Te syntetyzowane w śródbłonku naczyń krwionośnych związki hamują agregację płytek krwi i zapobiegają powstawaniu zakrzepów. Ponadto prostaglandyny obniżają ciśnienie krwi.

W przewodzie pokarmowym prostaglandyny hamują wydzielanie soku żołądkowego oraz soku trzustkowego, ponadto pobudzają wydzielanie śluzu. Natomiast wpływ prostaglandyn na nerki sprowadza się do pobudzania diurezy.

Inhibitory cyklooksygenazy – leki hamujące stan zapalny

Inhibitory cyklooksygenazy COX to bardzo często stosowane leki przeciwzapalne i przeciwbólowe. Określane są one mianem niesteroidowych leków przeciwzapalnych NLPZ. Większość tego typu leków blokuje wszystkie izoenzymy cyklooksygenazy, zatem ich działanie sprowadza się jednocześnie do:

  • wpływu na hamowanie agregacji płytek krwi,
  • poprawy ukrwienia błony śluzowej żołądka,
  • działania przeciwbólowego i przeciwzapalnego,

W taki nieselektywny sposób działają m. in. takie leki jak: ibuprofen, ketoprofen, naproksen, indometacyna, paracetamol, kwas acetylosalicylowy czy diklofenak.

Poznaj najbardziej szkodliwe leki dla żołądka.

Selektywne inhibitory COX2 to m. in. nimesulib, celekoksyb czy meloksykab. Stosowanie tych leków obciążone jest mniejszą ilością działań niepożądanych niż w przypadku inhibitorów nieselektywnych. Możliwe działania niepożądane po zastosowaniu inhibitorów cyklooksygenazy to m. in.: niestrawność, nudności, bóle brzucha, podrażnienia błony śluzowej żołądka mogące prowadzić do rozwoju wrzodów.

Analogi prostaglandyn stosowane są w postaci kropli do oczu jako lek stosowany w jaskrze.

Opublikowano: ; aktualizacja: 10.06.2019

Oceń:
4.7


  • Tagi:

Może cię

Zespół Sheehana – przyczyny, objawy i leczenie

Zespół Sheehana to rzadkie zaburzenie, które pojawia się po porodzie. Jego istotą jest objawowa, jawna ...

Zaburzenia hormonów płciowych

Zaburzenia wydzielania hormonów płciowych pojawiają się wówczas, gdy dochodzi do nieprawidłowej pracy gonad – jajników ...

Zapalenie tarczycy – jakie są rodzaje i przyczyny choroby?

Zapalenia tarczycy to zespół schorzeń o różnej etiologii i różnym stopniu nasilenia objawów. Wśród przyczyn ...

Jak zapobiegać osteoporozie?

Osteoporoza jest chorobą kości, która cechuje się małą masą i zmniejszoną jakością tkanki kostnej. To ...

SIADH (zespół Schwartza-Barttera) – przyczyny, objawy, leczenie

SIADH (zespół Schwartza-Barttera, zespół niewłaściwego wydzielania wazopresyny) to stan, w którym w organizmie dochodzi do ...

Wideo – Wole tarczycy (guzkowe i miąższowe)

Wolem nazywa się każde powiększenie tarczycy lub ektopowe położenie tkanki tarczycowej, np. w obrębie języka. ...

Wole guzowate (guzkowe) tarczycy toksyczne – przyczyny, objawy, leczenie

Wole tarczycowe towarzyszy najczęściej nadczynności tarczycy. Oznacza to, że istnieje nadmiar hormonów tarczycy. Jeżeli lekarz ...

Menopauza a bezsenność

Jednym z pierwszych objawów menopauzy mogą być problemy ze snem. Kobiety w tym okresie skarżą ...

Hipoglikemia u noworodka

Obniżony poziom cukru we krwi – hipoglikemia u noworodka i wcześniaka może być spowodowana różnymi ...

Guz trzustki – jakie objawy dają nowotwory trzustki?

Nie każdy guz trzustki jest nowotworem. Do zmian guzowatych w obrębie tego narządu można zaliczyć ...

Hormony płciowe u kobiet i u mężczyzn – funkcje, działanie

Hormony płciowe syntetyzowane są u kobiet w jajnikach, a u mężczyzn w jądrach oraz nadnerczach, ...

Grzybica pochwy i bakteryjne zapalnie pochwy w okresie menopauzy

Menopauza powoduje szereg zmian w zakresie gospodarki hormonalnej organizmu. Do najczęstszych objawów przekwitania zaliczyć można ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon