Ebola – co odpowiada za gorączkę krwotoczną?
Gorączka krwotoczna Ebola (ang. Ebola hemorrhagic fever, Ebola virus disease) to ciężkie schorzenie wirusowe wywołane przez wirusa Ebola (ang. Ebola virus, w skrócie EBOV), a dokładniej cztery gatunki wirusów z rodzaju Ebola: Zaire ebolavirus, Sudan ebolavirus, Tai Forest ebolavirus, Bundibugyo ebolavirus.
Wirus Ebola może przetrwać w środowisku naturalnym nawet do około sześciu dni i jest odporny na niskie temperatury, w tym zamrażanie. Na szczęście, wirus Ebola jest wrażliwy na promieniowanie UV, a także na wysoką temperaturę – jest inaktywowany w temperaturze około 60 stopni Celsjusza już po upływie jednej godziny lub już w ciągu pięciu minut w temperaturze 100 stopni Celsjusza.
Czy Ebola jest zaraźliwy? Jak można zarazić się wirusem Ebola?
Odwiedzając tereny, gdzie możliwe jest występowanie zachorowań na gorączkę krwotoczną Ebola, warto mieć świadomość tego, jak możemy się zarazić wirusem. Do zakażenia może dojść drogą kontaktu bezpośredniego przede wszystkim z krwią, płynami ustrojowymi, ale także z potem, śliną, moczem czy kałem chorego lub zmarłego z powodu gorączki krwotocznej Ebola.
Oznacza to, że na zakażenie są narażone między innymi osoby zajmujące się pochówkiem zmarłych. Kontaktem bezpośrednim w tym przypadku nazywamy kontakt uszkodzonej skóry lub nieuszkodzonej błony śluzowej z wyżej wymienionymi wydzielinami.
Do zakażenia może dojść także poprzez spożywanie mięsa chorych zwierząt – przede wszystkim małp lub nietoperzy, które są rezerwuarem wirusa Ebola. Warto w tym miejscu wspomnieć, że wirus Ebola nie przenosi się drogą kropelkową, czyli samo krótkotrwałe przebywanie w tym samym pomieszczeniu z chorym, jeśli nie mamy z nim kontaktu bezpośredniego, stanowi małe ryzyko zakażenia wirusem.
Chory nie jest zakaźny w okresie inkubacji (wylęgania) wirusa Ebola, natomiast przeniesienie zakażenia na inną osobę możliwe jest w ostrym okresie choroby oraz w okresie rekonwalescencji.
Przeczytaj również:
Ebola 2026 – czy świat powinien się obawiać kolejnej epidemii? Ocena ryzyka dla Europy i Polski
Jakie są objawy gorączki krwotocznej Ebola?
Typowe dla gorączki krwotocznej jest to, że objawy pojawiają się nagle (nie rozwijają się powoli, stopniowo). Jest to najczęściej wysoka gorączka, dreszcze, znaczne osłabienie, a także bóle głowy czy zmiany skórne pod postacią osutek plamisto-grudkowych. To są pierwsze objawy gorączki krwotocznej.
Po kilku dniach dochodzą nowe objawy skazy krwotocznej, takie jak:
- wodnista biegunka, czasami z domieszką krwi,
- nudności i wymioty, utrata apetytu,
- bóle brzucha, bóle mięśni i stawów,
- cechy uszkodzenia wątroby wraz z towarzyszącą żółtaczką, czyli żółtym zabarwieniem skóry i śluzówek.
Warto wspomnieć, że okres wylęgania, a więc czas od zakażenia do pojawienia się pierwszych objawów choroby, wynosi średnio od 7 do 14 dni. Może dojść także do zajęcia błon śluzowych, w tym błon śluzowych przewodu pokarmowego, co skutkuje pojawieniem się takich symptomów, jak:
- problemy z połykaniem,
- ból podczas połykania,
- krwawienie z przewodu pokarmowego.
Schorzenie jest na tyle poważne, że może rozwinąć się wstrząs oraz niewydolność narządów organizmu, co bezpośrednio grozi śmiercią pacjenta i co następuje typowo między szóstym, a szesnastym dniem choroby. W przebiegu choroby wywołanej przez wirusy Ebola mogą pojawić się także objawy ze strony układu nerwowego, przede wszystkim drgawki czy zaburzenia świadomości.
Gorączka Ebola – powikłania
Jeżeli choremu na gorączkę krwotoczną Ebola uda się przeżyć, to w okresie rekonwalescencji często obserwuje się u niego powikłania odległe po Eboli, w postaci:
- utraty słuchu,
- zapalenia wątroby,
- dysfunkcji narządu wzroku,
- psychoz,
- zapalenia rdzenia kręgowego.
Jaka jest śmiertelność Eboli?
Gorączka krwotoczna wywoływana przez wirusa Ebola cechuje się bardzo wysoką śmiertelnością, sięgającą w zależności od danych źródłowych nawet do 40-50%. Epidemia choroby w Afryce Zachodniej w latach 2014-2016 pochłonęła aż 11 315 osób na 28 637 zakażonych.
Dlatego bardzo ważna jest izolacja chorych i używanie środków ochrony indywidualnej podczas kontaktu z osobą potencjalnie chorą.
Przeczytaj również:
Wirus Marburg – objawy zakażenia, leczenie, rokowania
Czy istnieje szczepionka przeciwko Eboli?
Aktualnie mamy dostępne szczepionki skuteczne w odniesieniu do gatunku Zaire ebolavirus. Zgodnie z wytycznymi szczepienia ochronne zalecane są:
- osobom dorosłym mającym styczność z osobami żyjącymi w ognisku występowania gorączki krwotocznej,
- personelowi medycznemu zajmującemu się chorymi,
- osobom pracujących w laboratoriach i zajmującym się badaniem materiału pod kątem obecności wirusa Ebola.
Wirus Ebola – diagnostyka
Jak diagnozuje się gorączkę krwotoczną? Potwierdzeniem rozpoznania są dodatnie wyniki uzyskane w badaniach molekularnych, które wykonywane są w specjalistycznych laboratoriach. Oprócz tego w badaniach z krwi u pacjentów zakażonych można dostrzec takie odchylenia, jak małopłytkowość (czyli spadek liczby płytek krwi – PLT w morfologii) i leukopenię z limfopenią (czyli spadek liczby białych krwinek [WBC w morfologii] i jednego z ich rodzajów, czyli limfocytów).
Ponadto, może wzrosnąć stężenie enzymów wątrobowych (ALT, AST – oznaczane są w tak zwanym pakiecie prób wątrobowych), przy czym warto zaznaczyć, że stężenie bilirubiny pozostaje prawidłowe lub rośnie tylko nieznacznie. W przypadku rozwijającej się niewydolności wielonarządowej możemy mieć do czynienia z odchyleniami świadczącymi o zaburzeniu pracy nerek – mamy tutaj na myśli wzrost stężenia kreatyniny, zaburzeniami elektrolitowymi, a także zaburzeniami w gazometrii krwi.
Gorączka krwotoczna Ebola – leczenie
Jakie mamy możliwości leczenia pacjentów zakażonych wirusem Ebola? Nie mamy niestety opracowanego leku zarejestrowanego do stosowania w tym schorzeniu. Podstawą terapii jest leczenie objawowe, polegające na uzupełnianiu płynów, leczeniu zaburzeń elektrolitowych oraz niewydolności narządowej. Doświadczenia pokazują, że w leczeniu chorych sprawdzało się przetoczenie krwi od ozdrowieńców oraz filtracja krwi.
Podsumowując, zakażenie wirusem Ebola to poważny stan kliniczny, który wymaga natychmiastowego działania i szybkiego wdrożenia leczenia szpitalnego.
