Czy dziecko powinno oddychać przez usta? Czy to jest normalne?
Prawidłowym torem oddychania, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, jest tor nosowy – dziecko ma wówczas zamknięte usta, a powietrze jest wdychane i wydychane przez nos, zarówno w dzień, jak i w nocy, podczas snu. Oddychanie przez usta, tzw. tor ustny, nie jest fizjologią i prowadzi do niekorzystnych następstw.
Jak rozpoznać, że dziecko oddycha przez usta?
Takie oddychanie można zauważyć zarówno w ciągu dnia, jak i podczas snu. Najbardziej charakterystycznym objawem jest często otwarta buzia podczas oddychania, mimo że dziecko nie mówi ani nie je. W nocy mogą pojawić się także chrapanie, niespokojny sen, częste wybudzenia czy ślinienie się na poduszkę. Jeśli dziecko regularnie śpi z otwartymi ustami, oddycha głośno lub często chrapie, warto zwrócić uwagę również na to, czy w ciągu dnia ma zatkany nos, mówi z nosowym brzmieniem głosu albo skarży się na suchość w ustach. Samo okazjonalne oddychanie przez usta, np. podczas infekcji z katarem, nie oznacza przewlekłego problemu.
Przeczytaj również:
Sposoby na chrapanie u dziecka – co zrobić żeby dziecko nie chrapało?
Dlaczego dzieci oddychają przez usta? Jakie są przyczyny?
Przyczynami oddychania przez usta są:
- upośledzenie drożności nosa – może ono wynikać z infekcji lub alergii,
- przerost migdałka gardłowego i/lub migdałków podniebiennych,
- obniżone napięcie mięśni jamy ustnej – może być ono izolowanym objawem bądź też elementem chorób neurologicznych i zespołów genetycznych,
- wady anatomiczne- np. skrócone wędzidełko podjęzykowe, skrzywienie przegrody nosa,
- złe nawyki, np. przedłużone korzystanie ze smoczka, ssanie kciuka.
Czy oddychanie przez usta jest szkodliwe?
Nieprawidłowy tor oddychania utrzymujący się przez dłuższy czas pociąga za sobą konsekwencje, takie jak:
- zwiększenie częstości infekcji – powietrze omija bowiem fizjologiczną drogę przez nos, w trakcie której ulega oczyszczaniu i ucieplaniu,
- powiększanie migdałka gardłowego,
- wykształcenie i utrwalanie nieprawidłowej pozycji języka, co pociąga za sobą wadę wymowy,
- gorsze natlenowanie mózgu, efekt słabszego wysypiania się, w dłuższej perspektywie niekorzystny wpływ na rozwój dziecka,
- zaburzenia rozwoju twarzy u dziecka – zwężenie szczęki, a w efekcie wady zgryzu, wydłużenie twarzy, tzw. „gapowaty wygląd”
- nadmierne wysuszanie śluzówek jamy ustnej, skłonność do pękania śluzówki warg.
Przeczytaj również:
Przerost migdałka gardłowego – przyczyny, objawy, wskazania do usunięcia
Czy dziecko powinno oduczyć się oddychania przez usta? Kiedy potrzebne jest leczenie?
Jak już wspomniano, ustny tor oddychania jest torem nieprawidłowym. Jeżeli dochodzi do niego epizodycznie, w trakcie infekcji, nie ma powodów do obaw o trwałe konsekwencje, należy jedynie zwalczać go, dbając o toaletę nosa. Przewlekający się nieprawidłowy tor oddychania wymaga leczenia, przede wszystkim przyczynowego. W przypadku przewlekłego upośledzenia drożności nosa w związku z alergią zaleca się stosowanie sterydów donosowych oraz leków przeciwhistaminowych.
W przypadku przerostu migdałka gardłowego i/lub migdałków podniebiennych czy wad anatomicznych niezbędna jest opieka laryngologiczna i ustalenie wskazań do ewentualnego leczenia zabiegowego. W przypadku zaburzeń napięcia mięśni wokół ust konieczna jest terapia logopedyczna (logopeda może zastosować masaże czy zalecić ćwiczenia oddechowe), pomocna może być też terapia miofunkcjonalna. Jeżeli w konsekwencji nieprawidłowego toru oddechowego dojdzie do wady zgryzu, konieczna będzie konsultacja ortodontyczna.
