Jakie są przyczyny charapania u dziecka?
Chrapanie jest stwierdzane u dzieci stosunkowo często (szacuje się, że chrapie ok. 30 % dzieci w wieku przedszkolnym), a dominującymi przyczynami są: przerost migdałków (zwłaszcza migdałka gardłowego – tzw. „trzeciego migdała”) oraz obrzęk dróg oddechowych w wyniku infekcji i alergii. Chrapanie pogarsza jakość snu i życia zarówno dziecka, którego dotyczy, jak i osób dzielących z nim sypialnię, ponadto, w trakcie chrapania może dojść do groźnych bezdechów, dlatego utrzymującego się problemu nie powinno się lekceważyć.
Przyczynami turbulentnego przepływu powietrza prowadzącego do chrapania u dzieci mogą być:
- przerośnięty migdałek gardłowy, tzw. „trzeci migdał” upośledzający drożność nosa i gardła,
przerost migdałków podniebiennych, - infekcje dróg oddechowych – chrapanie jest wówczas skutkiem obrzęku śluzówek nosa (np. przewlekły katar u dziecka, zatkanie nosa przez wydzielinę, powiększenie migdałków) i ma charakter przemijający,
- obrzęk dróg oddechowych w wyniku alergii,
- niedrożność jam nosa (np. w wyniku alergicznego nieżytu nosa, infekcji nosogardła, obecności polipów w nosie),
- wiotkość krtani (dotyczy zwykle małych dzieci, najczęściej samoistnie ustępuje po ukończeniu 2 roku życia),
- wiotkość tkanek podniebienia miękkiego i gardła,
- zaburzenia rozwoju twarzoczaszki,
- skrzywienie przegrody nosa,
- nadwaga i otyłość (chrapaniu sprzyja zwłaszcza duża ilość tkanki tłuszczowej w okolicy szyi, która uciska na gardło, upośledzając jego drożność).
Jak chrapanie wpływa na jakość snu dziecka?
U dzieci negatywnie wpływa na jakość snu, zarówno dziecka, którego dotyczy, jak i osób dzielących z nim sypialnię, którym dźwięki wydawane przez chrapiącego przeszkadzają w zaśnięciu i wybudzają ze snu. Utrudniony przepływ powietrza przez drogi oddechowe sprawia, że organizm nie otrzymuje optymalnej dawki tlenu, a wypoczynek nie jest wystarczająco efektywny.
Bezdechy towarzyszące chrapaniu powodują krótkie wybudzenia, które zaburzają ciągłość i strukturę snu. Mimo przesypiania odpowiedniej ilości godzin, dziecko ma trudności z obudzeniem się, wstaje z łóżka niewyspane, a w dzień jest zmęczone, senne, apatyczne, ma trudności z koncentracją uwagi i pamięcią.
Chrapanie u dziecka – jakie zrobić badania?
Jeżeli chrapanie u dziecka ma charakter przemijający i pojawia się tylko w czasie infekcji, nie ma powodów do niepokoju. Jeżeli jednak dziecko ciągle chrapie, gdy rodzice obserwują towarzyszące chrapaniu przerwy w oddychaniu, gdy chrapanie negatywnie wpływa na codzienne funkcjonowanie dziecka, konieczna jest wizyta u lekarza, który ustali przyczyny chrapania i zaproponuje odpowiednie leczenie.
Istnieje wiele przyczyn dlaczego dziecko chrapie. Oprócz dokładnego zebrania wywiadów z dzieckiem i rodzicami oraz badania przedmiotowego (fizykalnego), konieczna jest zwykle konsultacja laryngologiczna. Diagnostykę można poszerzyć o wykonanie badania polisomnograficznego, które trwa całą noc i obejmuje ocenę:
- wysycenia krwi tlenem,
- przepływu powietrza przez nos i usta,
- chrapania,
- pracy serca (EKG),
- fal mózgowych (EEG),
- ruchów gałek ocznych (EOG),
- ruchów kończyn.
Przeczytaj też: Jakie funkcje spełnia języczek podniebienny?
Sposoby na chrapanie u dziecka – co zrobić by dziecko nie chrapało?
Pierwszym krokiem służącym wyeliminowaniu chrapania u dziecka jest leczenie przyczynowe:
- tonsillektomia (wyłuszczenie migdałków podniebiennych) u dzieci z przerostem migdałków podniebiennych,
- adenotomia (usunięcie migdałka gardłowego) u pacjentów z tzw. „trzecim migdałem”,
- leczenie infekcji dróg oddechowych,
- skuteczne łagodzenie objawów alergii (obrzęku ścian dróg oddechowych, niedrożności jam nosa), np. za pomocą leków przeciwhistaminowych (w zależności od wieku dziecka),
- stosowanie leków obkurczających śluzówki nosa w zależności od wieku dziecka (alfa-sympatykomimetyki),
- redukcja masy ciała w przypadku nadwagi i otyłości,
- operacyjne leczenie skrzywienia przegrody nosa (wykonywane po ukończeniu 7 roku życia)
- unikanie palenia papierosów przez opiekunów; zaleca się całkowite zaprzestanie palenia papierosów w obecności dziecka i w pomieszczeniach, w których przebywa dziecko).
Jak powinno spać dziecko by nie chrapało?
Aby dziecko nie chrapało musi spać w odpowiedniej pozycji. Odradza się spanie w pozycji leżącej na plecach, która sprzyja zapadaniu się wiotkich tkanek i blokowaniu dróg oddechowych przez język, a zaleca się spanie na boku – pomocne może okazać się wszycie do pidżamy na plecy małej piłeczki) oraz zadbanie o higienę snu.
Istotne jest zachowanie regularnego rytmu snu i czuwania oraz stworzenie odpowiednich warunków w sypialni. Należy pamiętać, że przyczyną chrapania może być zbyt wysoka temperatura i suche powietrze w pomieszczeniu – prowadzi to bowiem do niedostatecznego nawilżenia dróg oddechowych.
Inne metody leczenia chrapania u dziecka
Innymi metodami stosowanymi w eliminacji chrapania u dzieci są:
- aparaty wysuwające żuchwę,
- CPAP – utrzymywanie stałego dodatniego ciśnienia w drogach oddechowych za pomocą wtłaczania powietrza – metoda z wyboru w zwalczaniu obturacyjnych bezdechów sennych,
- BiPAP – utrzymywanie zmiennego, dwufazowego ciśnienia w drogach oddechowych, zależnego od fazy oddechu (inne w trakcie wdechu, inne na wydechu),
- uwulopalatofaryngoplastyka – leczenie operacyjne polegające na usunięciu części podniebienia miękkiego, przycięciu języczka oraz wyłuszczeniu migdałków podniebiennych.
Chętnie stosowane przez pacjentów spray'e do rozpylania w gardle, maści do smarowania śluzówek nosa i podniebienia, listki przyklejane na podniebienie miękkie, plastry do nosa i inne preparaty, które mają służyć zwiększeniu napięcia tkanek, nie mają udowodnionej skuteczności, a nawet mogą okazać się szkodliwe, dlatego nie są zalecane.
