Powiększona wątroba (hepatomegalia) – jak rozpoznać i jakie są przyczyny?

Powiększona wątroba to objaw chorób wątroby lub schorzeń ogólnoustrojowych. Najczęstszą przyczyną zmiany wielkości narządu jest zapalenie wątroby, rozwijające się także w wyniku nadużywania alkoholu. Ból w prawym boku, zwiększenie objętości brzucha czy mdłości powinny skłonić nas do wykonania odpowiednich badań (m.in. palpacyjna ocena wielkości wątroby, USG brzucha, próby wątrobowe), które pozwolą sprawdzić, dlaczego wątroba jest powiększona.

Powiększona wątroba – przyczyny hepatomegalii

Powiększenie objętości brzucha, swędzenie skóry, dolegliwości bólowe określane jako ból wątroby, mdłości i wymioty mogą być objawem powiększenia wątroby (hetapomegalii). Z uwagi na niezwykle istotne funkcje wątroby, dolegliwości tych nie należy lekceważyć. Przyczyny powiększonej wątroby są bardzo zróżnicowane. Powodem zmiany wielkości narządu bywają różne schorzenia i stany patologiczne. Jakie choroby sprawiają, że wątroba się powiększa? Hepatomegalię wywołują:

  • wirusowe zapalenie wątroby, w tym WZW typu A, B i C,
  • mononukleoza,
  • stłuszczenie wątroby, powstałe w wyniku działania alkoholu, leków lub substancji toksycznych,
  • niealkoholowe stłuszczenie wątroby (powiększona wątroba i śledziona)
  • zakażenia bakteryjne, grzybicze i pasożytnicze (infekcja pasożytnicza jest częstą przyczyną powiększonej wątroby u dziecka),
  • autoimmunologiczne zapalenia wątroby.

Co jeszcze oznacza powiększająca się wątroba?

Powiększenie się wątroby może wskazywać także na wczesny okres marskości wątroby (najczęściej dochodzi do powiększenia wątroby po alkoholu, jeśli jest on nadużywany; u pacjentów można obserwować wówczas jednoczesne powiększenie wątroby i śledziony).

Za powiększenie wątroby może odpowiadać także sarkoidoza, marskość żółciowa czy choroby spichrzeniowe, takie jak skrobiawica, hemochromatoza, glikogenoza, lipidoza czy choroba Wilsona – wszystkie związane z odkładaniem dodatkowych związków lub substancji w tkankach wątroby. Także ropień, torbiel lub guz na wątrobie (pierwotny lub przerzut z innej lokalizacji) może być przyczyną powiększonej wątroby. Objawy obejmujące zmianę wielkości narządu występują także w przypadku nacieku szpiczakowego lub białaczkowego.

Wśród wymienionych czynników zdecydowanie najczęstszą przyczyną powiększenia wątroby są alkoholowa choroba wątroby oraz wirusowe zapalenia wątroby typu A, B i C.

Badanie wątroby – jak rozpoznać, czy wątroba jest powiększona?

Wątroba jest narządem, który albo jest w ogóle niedostępny podczas badania fizykalnego brzucha, albo też osoba badająca wyczuwa jej dolny brzeg tuż poniżej prawego łuku żebrowego. Cała masa narządu jest niejako schowana za żebrami, przylegając ściśle do przepony. Dlatego też problemy z wątrobą, np. powiększenie narządu, stwierdza się po wyczuciu jej brzegu 2 lub więcej centymetrów poniżej łuku żebrowego.

Inną metodą pozwalającą sprawdzić, czy wątroba jest powiększona, jest tak zwana metoda opukowa. Lekarz opukując palcami brzuch od dołu do góry, określa miejsce tak zwanego stłumienia wątrobowego, czyli tym samym granicę narządu. Jeśli wynik fizykalnego badania wątroby budzi wątpliwości, dokładniejszymi metodami pozwalającymi stwierdzić powiększanie wątroby są USG jamy brzusznej czy tomografia komputerowa.

USG jamy brzusznej i próby wątrobowe – ocena funkcji wątroby

Rozpoznanie powiększonej wątroby powinno być potwierdzone w badaniu obrazowym, ponieważ zdarzają się rozpoznania fałszywie dodatnie. Dzieje się tak np. przy niskim położeniu wątroby, kiedy jej rozmiary są w zakresie normy, a mimo to granice wyczuwa się pod łukiem żebrowym. Zdarza się także, że mylnie stwierdza się powiększenie wątroby w ciąży, u osób otyłych lub u pacjentów, z ranami i zmianami skórnymi w obrębie brzucha, które uniemożliwiają wiarygodne badanie.

Inne badania uzależnione są od potencjalnej pierwotnej choroby wątroby i mogą obejmować np. badanie poziomu nadciśnienia wrotnego, badania naczyń krwionośnych i serca w kierunku ich dysfunkcji o cechach zastoinowej niewydolności krążenia, ocenę drożności dróg żółciowych, oznaczanie markerów nowotworowych, badania metaboliczne, biopsję wątroby i ogólne badania laboratoryjne, w tym immunologiczne, w celu wykluczenia lub potwierdzenia stanu zapalnego. Konieczne jest także oznaczenie poziomu bilirubiny i enzymów wątrobowych (oznaczane są próby wątrobowe, takie jak aminotransferaza, cholestaza, dehydrogenaza), które stanowią wykładnik uszkodzenia wątroby (hepatocytów) i mogą także wskazywać na potencjalną przyczynę powiększania się wątroby.

Powiększenie wątroby – kiedy do lekarza?

Niekoniecznie powiększenie obwodu brzucha wynika z powiększenia wątroby. Z reguły jego przyczyną jest niegroźne i często występujące wzdęcie lub otyłość. Wątroba, nawet o wymiarach wykraczających poza normę, nie powoduje znamiennego uwypuklenia brzucha.

Dlatego też, dopiero dłużej trwający ból czy kłucie w prawym boku, wrażenia powiększenia wątroby po jedzeniu lub zaburzenia trawienia i procesów krzepnięcia powinny skłonić do wizyty u lekarza (lekarz od wątroby to hepatolog). Jedynym natomiast przypadkiem faktycznie związanym z patologią wątroby i jednocześnie brzuchem jak balon jest obecność wodobrzusza, ale taki stan pojawia się w zaawansowanej niewydolności wątroby i towarzyszy mu szereg innych objawów.

Warto także wiedzieć, że paradoksalnie ból wątroby nie istnieje – wątroba nie boli, ponieważ nie jest bowiem unerwiona czuciowo. Powiększenie wątroby powoduje jednak rozciągnięcie torebki otaczającej narząd i ucisk sąsiednich struktur, jak żołądek, jelita, drogi żółciowe zewnątrzwątrobowe. Dopiero w tym mechanizmie dochodzi do odczuwania dyskomfortu lub bólu po prawej stronie brzucha.

Leczenie powiększonej wątroby uzależnione jest od pierwotnej przyczyny, niemniej jednak zwykle jednym z jego elementów jest odpowiednia dieta wątrobowa oraz całkowite wyeliminowanie czynnika uszkadzającego, np. alkoholu lub leków.

Opublikowano: ; aktualizacja: 31.03.2017

Oceń:
4.4


Może cię

Częste gazy – jakie są przyczyny częstych, uporczywych gazów?

Występowanie pewnej ilości gazów w przewodzie pokarmowym jest zjawiskiem fizjologicznym. Niestety nadmierne gazy w jelitach ...

Żółtaczka pokarmowa – objawy, przyczyny, badania, leczenie, rokowanie, powikłania

Żółtaczka pokarmowa to potoczne określenie stosowane w odniesieniu do wirusowego zapalenia wątroby typu A (w ...

Powiększenie wątroby – co to oznacza kiedy wątroba jest powiększona?

O powiększeniu wątroby mówimy w sytuacji, gdy brzeg tego narządu wyczuwalny jest u osoby dorosłej ...

Śluzak otrzewnej (rzekomy) – przyczyny, objawy, leczenie i rokowanie

Śluzak rzekomy otrzewnej to rzadko występujący nowotwór, który najczęściej związany jest z innymi chorobami. Jego ...

Brzuch jak balon i wzdęcia po jedzeniu – jakie mogą być przyczyny niestrawności i jak sobie radzić?

Brzuch jak balon, uczucie ciężkości oraz kłopotliwy dyskomfort po jedzeniu to typowe objawy niestrawności, określanej ...

Jak leczyć hemoroidy?

Guzki krwawnicze (hemoroidy) powodują świąd, pieczenie, krwawienie z okolicy odbytu. Leczenie hemoroidów może przebiegać przy ...

Pieczenie odbytu – jak leczyć, jak pozbyć się szczypania?

Pieczenie odbytu jest dość częstą dolegliwością, mogącą wskazywać na chorobę odbytu. Swędzenie odbytu częściej dotyczy ...

Śmierdzące i cuchnące gazy – domowe sposoby na gazy w jelitach

Wzdęcia i nadmierne oddawanie gazów jelitowych to uciążliwe objawy występujące u wielu osób. Część pacjentów ...

Częste odbijanie powietrzem (bekanie) – na jakie choroby wskazuje?

Najczęstszą przyczyną nadmiernego odbijania jest niewłaściwa dieta, jedzenie w pośpiechu i stresie, nadmierne połykanie powietrza. ...

Wideo – Ostre zapalenie trzustki

Ostre zapalenie trzustki jest chorobą powodującą uszkodzenia pęcherzyków tworzących tkankę trzustkową i w konsekwencji zachwiania ...

Lamblioza – przyczyny, objawy, badania, leczenie zakażenia lambliami

Lamblioza to choroba pasożytnicza, której przyczyną jest zakażenie lamblią jelitową. To tzw. choroba brudnych rąk, ...

Nieprzyjemny zapach z ust

Przykry zapach z ust to dość powszechnie występująca przypadłość. Jest ona w większości przypadków efektem ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon