Kim była Anna Przybylska?
Anna Przybylska przez lata pozostawała jedną z najbardziej charyzmatycznych postaci polskiego show-biznesu. Swoją przygodę z pracą przed kamerą zaczynała w agencji modelek, jednak prawdziwy przełom przyniósł jej debiut na dużym ekranie. Film „Ciemna strona Wenus” otworzył jej drzwi do wielkiej kariery, a rola Marylki w serialu „Złotopolscy” zjednała sympatię milionów widzów.
Aktorka prowadziła zdrowy i aktywny tryb życia, stroniła od przesadnego medialnego zgiełku i skupiała się na rodzinie. Wraz z partnerem Jarosławem Bieniukiem wychowywała trójkę dzieci: Oliwię, Szymona i Jasia.
Na co chorowała Anna Przybylska?
W 2013 roku u Anny Przybylskiej rozpoznano złośliwy nowotwór trzustki. Według doniesień medialnych przed postawieniem diagnozy aktorka miała odczuwać przewlekłe zmęczenie oraz bóle brzucha. Są to dolegliwości nieswoiste, które mogą występować w przebiegu wielu chorób i same w sobie nie świadczą o raku trzustki.
W sierpniu 2013 roku Anna Przybylska przeszła w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku operację usunięcia guza trzustki. Następnie pozostawała pod opieką lekarzy i kontynuowała leczenie onkologiczne. Choroba postępowała jednak mimo zastosowanej terapii. Aktorka zmarła 5 października 2014 roku w wieku 35 lat.
Na co zmarła Anna Przybylska?
Choroba nowotworowa była bezpośrednią przyczyną śmierci gwiazdy. Walka z podstępną chorobą trwała kilkanaście miesięcy, a w tym okresie rodzina aktorki zapewniała jej wsparcie i całodobową opiekę. Osierociła trójkę dzieci.
O ostatnich chwilach życia Anny Przybylskiej opowiadała po latach jej mama, Krystyna Przybylska. Wspomnienia członków rodziny, przyjaciół i współpracowników aktorki przedstawiono również w filmie dokumentalnym „Ania” z 2022 roku. Z relacji bliskich wynika, że w ostatnich dniach stan aktorki znacznie się pogorszył. Pozostawała jednak w domu, w otoczeniu najbliższych.
Przeczytaj również:
Jakie są objawy zapalenia trzustki? Jak boli trzustka?
Czym jest rak trzustki?
Rak trzustki we wczesnym stadium często nie powoduje zauważalnych dolegliwości. Jeżeli objawy występują, zwykle są nieswoiste i mogą przypominać symptomy wielu innych chorób. W przebiegu raka trzustki mogą pojawić się:
ból w nadbrzuszu, niekiedy promieniujący do pleców,
niezamierzona utrata masy ciała i zmniejszenie apetytu,
żółtaczka, której mogą towarzyszyć ciemny mocz, jasne stolce i świąd skóry,
nudności, wymioty lub wzdęcia,
biegunka, zaparcia albo tłuszczowe, trudne do spłukania stolce,
osłabienie i przewlekłe zmęczenie.
Żółtaczka może wystąpić, gdy guz blokuje odpływ żółci. Ból promieniujący do pleców bywa natomiast związany z zajęciem struktur położonych w sąsiedztwie trzustki. Jednym z możliwych sygnałów choroby może być także niedawno rozpoznana cukrzyca, zwłaszcza jeżeli towarzyszy jej niezamierzona utrata masy ciała. Wszystkie wymienione objawy mogą mieć również wiele innych, znacznie częstszych przyczyn.
Jak leczy się raka trzustki?
Metodą dającą największą szansę na wyleczenie raka trzustki jest całkowite usunięcie guza. Operację można jednak przeprowadzić tylko wtedy, gdy nowotwór jest resekcyjny, czyli możliwy do bezpiecznego usunięcia. Szacuje się, że w chwili rozpoznania warunek ten spełnia około 15–20 proc. chorych.
Ważnym elementem leczenia jest chemioterapia, którą stosuje się m.in. po operacji, niekiedy przed zabiegiem oraz w chorobie miejscowo zaawansowanej lub przerzutowej. Dobór schematu zależy od stadium nowotworu, ogólnego stanu pacjenta i wcześniejszego leczenia. Radioterapię wykorzystuje się w wybranych sytuacjach, a nie rutynowo u każdego chorego.
Nową opcją leczenia celowanego jest daraksonrasib, inhibitor białek z rodziny RAS. W sierpniu 2026 roku FDA dopuściła go w USA do leczenia określonych dorosłych pacjentów z przerzutowym gruczolakorakiem trzustki po wcześniejszej terapii systemowej lub niekwalifikujących się do wielolekowej terapii systemowej. W badaniu III fazy lek wydłużył medianę przeżycia całkowitego w porównaniu z chemioterapią, ale nie jest leczeniem prowadzącym do wyleczenia ani przeznaczonym dla wszystkich chorych. Jego status rejestracyjny i dostępność mogą różnić się między USA a Europą.
Badane są również personalizowane szczepionki terapeutyczne mRNA. Aby je przygotować, analizuje się materiał pobrany z guza i identyfikuje charakterystyczne dla niego neoantygeny. Na tej podstawie projektuje się szczepionkę, która ma pobudzić układ odpornościowy do rozpoznawania komórek nowotworowych. Metoda pozostaje eksperymentalna i nie stanowi obecnie standardowego leczenia raka trzustki.
Przeczytaj również:
Guz trzustki – jakie objawy dają nowotwory trzustki?
Jakie są rokowania w raku trzustki?
Rokowanie w raku trzustki jest na ogół niekorzystne. Nowotwór ten może szybko naciekać sąsiednie struktury i tworzyć przerzuty, a u wielu pacjentów zostaje rozpoznany dopiero w zaawansowanym stadium.
Szanse na wieloletnie przeżycie zależą przede wszystkim od stadium choroby, możliwości całkowitego usunięcia guza, ogólnego stanu pacjenta oraz odpowiedzi na leczenie. Według amerykańskich danych populacyjnych względne przeżycie pięcioletnie wynosi około 14 proc. dla wszystkich stadiów łącznie. W przypadku nowotworu ograniczonego do trzustki jest ono znacznie wyższe niż w chorobie przerzutowej.
U części pacjentów choroba postępuje bardzo szybko, jednak jej przebieg może być różny. Statystyki dotyczą dużych grup chorych i nie pozwalają dokładnie przewidzieć rokowania konkretnej osoby. Trwają badania nad nowymi metodami leczenia, m.in. lekami ukierunkowanymi molekularnie i personalizowanymi szczepionkami terapeutycznymi, które mogą w przyszłości poprawić wyniki terapii.
Czy rak trzustki można wykryć wcześnie?
Wczesne wykrycie raka trzustki jest trudne, ponieważ choroba długo może nie powodować charakterystycznych objawów. Nie istnieje obecnie skuteczne badanie przesiewowe, które byłoby zalecane wszystkim osobom bez dolegliwości.
USG jamy brzusznej może wykazać nieprawidłowości w obrębie trzustki, ale jego wartość jest ograniczona przez głębokie położenie narządu oraz obecność gazów jelitowych. W diagnostyce podejrzanych zmian stosuje się przede wszystkim wielofazową tomografię komputerową wykonaną według protokołu trzustkowego. W określonych przypadkach wykorzystuje się również rezonans magnetyczny, MRCP oraz ultrasonografię endoskopową (EUS).
Podczas EUS głowica ultrasonograficzna umieszczona na końcu endoskopu obrazuje trzustkę przez ścianę żołądka lub dwunastnicy. Badanie umożliwia także pobranie materiału do oceny mikroskopowej. Oznaczanie stężenia CA 19-9 wykorzystuje się głównie do oceny przebiegu choroby i odpowiedzi na leczenie. Marker ten nie nadaje się do samodzielnego rozpoznawania ani przesiewowego wykrywania raka trzustki.
Przeczytaj również:
Profil trzustkowy – jakie badania na trzustkę należy wykonać?
Jak zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka trzustki?
Nie istnieje sposób zapewniający całkowitą ochronę przed rakiem trzustki. Można jednak ograniczać niektóre czynniki zwiększające prawdopodobieństwo zachorowania:
Nie palić tytoniu – palenie jest jednym z najlepiej udokumentowanych modyfikowalnych czynników ryzyka. Szacuje się, że odpowiada za około 25 proc. przypadków raka trzustki.
Utrzymywać prawidłową masę ciała – nadwaga i otyłość wiążą się ze zwiększonym ryzykiem choroby.
Regularnie podejmować aktywność fizyczną i stosować urozmaiconą dietę – warto ograniczyć czerwone i przetworzone mięso oraz wysoko przetworzoną żywność, a częściej wybierać warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste.
Unikać nadmiernego spożycia alkoholu – duże ilości alkoholu mogą sprzyjać przewlekłemu zapaleniu trzustki, które zwiększa ryzyko nowotworu.
Uwzględnić obciążenie rodzinne – osoby, w których rodzinie wystąpiło kilka przypadków raka trzustki albo nowotwory związane z dziedzicznymi zespołami predyspozycji, powinny omówić zasadność konsultacji genetycznej z lekarzem.
Wskazaniem do konsultacji mogą być również rozpoznane w rodzinie warianty genów takich jak BRCA1, BRCA2, PALB2, ATM, CDKN2A, STK11 lub genów związanych z zespołem Lyncha. Nie każda osoba z pojedynczym przypadkiem raka trzustki lub czerniaka w rodzinie wymaga jednak regularnych badań trzustki.
