Zespół ogona końskiego – przyczyny, objawy, leczenie, operacja

W zespole ogona końskiego dochodzi do ucisku lub uszkodzenia korzeni nerwowych, najczęściej na poziomie L4-L5 (korzenie lędźwiowe) na skutek rozwijającej się stenozy światła kanału kręgowego. Stanowi poważne schorzenie i absolutnie niezbędna jest natychmiastowa interwencja chirurgiczna, a działania fizjoterapeutyczne mogą pogorszyć stan chorego.

Czym jest zespół ogona końskiego?

Zespół ogona końskiego (zespół ogona końcowego) jest charakterystycznym zespołem objawów neurologicznych, powstającym w wyniku uszkodzenia dolnego odcinka rdzenia kręgowego, noszącego nazwę ogona końskiego (ogona końcowego). Stanowi on poważne schorzenie i w każdym przypadku niezbędna jest natychmiastowa interwencja chirurgiczna, a działania fizjoterapeutyczne mogą pogorszyć stan chorego. Zespół ogona końskiego zalicza się do bólowych zespołów lędźwiowych, które stanowią niewątpliwie największą grupę dolegliwości kręgosłupa.

Przyczyny zespołu ogona końskiego

Rdzeń kręgowy stanowi oś ciała człowieka, biegnącą od mózgu ku dołowi w tzw. kanale kręgowym. Niemal na całej jego długości odchodzą od niego korzenie nerwowe, które unerwiają odpowiednie segmenty ciała (czyli przekazują im informację z mózgu), a także dochodzą do niego nerwy, przekazujące informację do centralnego układu nerwowego. Dzięki temu możliwe jest ruch, czucie oraz percepcja otoczenia.

Ogon koński rozpościera się od pierwszego kręgu lędźwiowego do drugiego kręgu krzyżowego, czyli oddaje korzenie lędźwiowe i krzyżowe, które odpowiedzialne są za unerwienie kończyn dolnych, okolicy krocza oraz narządów wewnętrznych takich jak jelita czy pęcherz moczowy.

W zespole ogona końskiego dochodzi do ucisku (uszkodzenia) wyżej wymienionych korzeni nerwowych, najczęściej na poziomie L4–L5 (korzenie lędźwiowe) na skutek rozwijającej się stenozy (zwężenia) światła kanału kręgowego, co w konsekwencji prowadzi do rozwoju charakterystycznych objawów neurologicznych. Najczęstszymi przyczynami tego zjawiska są:

  • centralne wypadnięcie jądra miażdżystego tarczy międzykręgowej (tzw. centralne wypadnięcie krążka międzykręgowego / centralna przepuklina krążka międzykręgowego) – rodzaj dyskopatii,
  • procesy rozrostowe rdzenia kręgowego (guzy łagodne i złośliwe),
  • urazy kręgosłupa,
  • wady rozwojowe,
  • przewlekłe stany zapalne kręgosłupa,
  • zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa oraz inne zapalenia stawowe.

Wyżej wymienione czynniki sprawcze mogą powodować wiele bolesnych dolegliwości i mogą być przyczyną długoterminowych następstw w postaci zmian zwyrodnieniowych i nieodwracalnych uszkodzeń neurologicznych.

Objawy kliniczne zespołu ogona końskiego

Zespół ogona końcowego charakteryzuje się występowaniem typowych objawów neurologicznych, wynikających z uszkodzenia nerwowych korzeni lędźwiowych oraz krzyżowych. Do zespołu symptomów należą:

Ból kręgosłupa

Osoba chora odczuwa przede wszystkim bardzo silny ból, lokalizujący się w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. W ostrym okresie choroby pojawiają się dolegliwości bólowe o typie rwy kulszowej, wynikające z podrażnienia wyżej wymienionych korzeni nerwowych. Ból promieniuje wówczas od lędźwi poprzez pośladek wzdłuż kończyn dolnych (tylna część uda, łydki, nawet stopy). W badaniu neurologicznym stwierdza się obecność objawów rozciągowych np. objawu Lasègue'a (narastający ból podczas podnoszenia kończyny dolnej w czasie leżenia na plecach).

Zaburzenia czucia

Obok dolegliwości bólowych wstępują również inne zaburzenia czucia (o typie korzeniowym) o charakterystycznym przebiegu. Zniesieniu ulegają wszystkie rodzaje czucia powierzchownego i głębokiego w okolicy krocza, pośladków (tzw. zaburzenia czucia o typie „spodenek” lub „siodła”) oraz częściach grzbietowych ud i wewnętrznych częściach stopy. Są one niesymetryczne oraz towarzyszy im ból tych okolic, nasilający się podczas kaszlu lub kichania.

Niedowład wiotki kończyn dolnych

Niedowład wiotki kończyn dolnych (obniżone lub zniesione napięcie mięśniowe) jest asymetryczny i najczęściej dotyczy ich części odsiebnych tj. stopy (obraz stopy opadającej), prostowników grzbietowych palców. Zniesione są ponadto odruchy skokowe (brak odruchu ze ścięgna Achillesa) przy zachowanych odruchach kolanowych. Przy długotrwałej chorobie dochodzi do zaników niedowładnych mięśni.

Zaburzenia chodu

W związku z istniejącym niedowładem wiotkim upośledzeniu ulega poruszanie się chorego. Obserwuje się tutaj obok opadania stopy tzw. chód koguci lub bociani (chód brodzący), gdzie pacjent wysoko unosi porażoną kończynę dolną do góry i upuszcza ją na palce, jak przy brodzeniu.

Zaburzenia czynności zwieraczy

Zaburzenia czynności zwieraczy występują przy całkowitym uszkodzeniu ogona końskiego i najczęściej przyjmują formę niemożności oddania moczu (pęcherz atoniczny) i stolca (zaparcia). Czasami dochodzi do pojawienia się odwrotnych objawów tj. nietrzymania moczu i stolca. Zaleganie stolca oraz moczu stanowi bardzo poważnych problem psychologiczny i leczniczy (np. nawracające zakażenia układu moczowego) dla tych chorych.

Zaburzenia seksualne

U mężczyzn przy masywnym uszkodzeniu ogona końcowego dochodzi do zaburzenia funkcji seksualnych w postaci braku wzwodu czy niemożności jego utrzymania.

Ogon koński – diagnostyka i leczenie

Podstawę rozpoznania zespołu ogona końskiego stanowią badanie neurologiczne chorego oraz badania obrazowe: zdjęcie rentgenowskie i rezonans magnetyczny (MRI) dolnego odcinka kręgosłupa.

W zależności od przyczyny choroby lekarz specjalista wybiera odpowiedni sposób leczenia. Zespół ogona końcowego wymaga bezwzględnie interwencji neurologa i neurochirurga. Bardzo często niezbędna jest tzw. dekompresja chirurgiczna (odbarczenie). Gdy objawy neurologiczne pojawiły się nagle, a badania obrazowe jednoznacznie wskazują na przyczynę schorzenia (np. guz, krwiak czy wypadnięcie krążka międzykręgowego) chory zostaje zakwalifikowany do operacji neurochirurgicznej w ciągu 48 godzin. Leczenie zabiegowe ma na celu przede wszystkim nie dopuścić do wystąpienia długofalowych uszkodzeń neurologicznych (zmniejsza znacznie ryzyko powikłań). W przypadkach, gdzie czynnikiem sprawczym jest guz, a jego wycięcie jest niemożliwe wykorzystuje się radioterapię (naświetlanie zmiany rozrostowej w celu jej zmniejszenia)

Jeżeli przyczyną pojawienia się zespołu ogona końskiego był uraz, chory powinien zostać unieruchomiony w łóżku, a ewentualny zabieg chirurgiczny opiera się na zaopatrzeniu urazu (usunięcie nadmiaru krwi, odłamów kostnych itp.). U osób chorych cierpiących z powodu zmian zapalnych stawów kręgosłupa stosuje się głównie leczenie przeciwzapalne (np. kortykosteroidy, niesteroidowe leki przeciwzapalne). Natomiast, gdy czynnikiem wywołującym objawy zespołu jest infekcja bakteryjna – choremu zaleca się przyjmowanie antybiotyków.

Zespół ogona końskiego może wystąpić również u kobiet ciężarnych z powodu istniejącej przepukliny krążka międzykręgowego. Postępowaniem z wyboru jest tutaj zabieg neurochirurgiczny, niezależnie od trymestru ciąży.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Stenoza kanału kręgowego – przyczyny, objawy, leczenie, operacja, rehabilitacja

Stenoza kanału kręgowego oznacza zwężenie, a dosłownie – ciasnotę kanału kręgowego. Główną przyczyną są procesy ...

Leczenie bezsenności

Na problemy ze snem cierpi połowa populacji. Kłopoty oznaczać mogą problemy z zaśnięciem, utrzymaniem snu ...

Zapalenie tętnicy skroniowej – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie tętnicy skroniowej to choroba o prawdopodobnym podłożu autoimmunologicznym, która zwykle dotyka kobiet po 60. ...

Histeria – objawy – jak sobie radzić i leczyć?

Histeria to choroba, której konkretne przyczyny ustalić jest dość trudno. Występuje zarówno u dorosłych, jak ...

Zespół Lamberta-Eatona – jakie są przyczyny, objawy, leczenie?

Zespół Lamberta-Eatona zaliczany jest do zespołów paraneoplastycznych, które towarzyszą chorobom nowotworowym. Prowadzi on do stopniowego ...

Objaw Tinela – co to jest, na czym polega badanie i o czym świadczy dodatni wynik próby?

Objaw Tinela (Hoffmana) pozwala na rozpoznanie urazu lub ucisku nerwu nadgarstka i dłoni poprzez jego ...

Czym jest stalking?

Stalking to z języka angielskiego termin oznaczający „skradanie się”. Od ponad 30 lat znaczenie tego ...

Ciągłe zmęczenie – przyczyny, objawy, leczenie

Cechą charakterystyczną modelu pracy w ostatnich latach jest branie na siebie większej liczby obowiązków, wykraczających ...

Ból głowy z przodu – przyczyny bólu głowy w okolicy czoła

Bóle z przodu głowy głowy to częsty i uciążliwy objaw. Sile i częste bóle głowy ...

Lęk napadowy

Zaburzenie lękowe z napadami lęku, nazywane również lękiem panicznym albo po prostu atakami paniki, należy ...

Choroba Menkesa – (zespół Menkesa) – objawy – choroba kręconych włosów

Choroba Menkesa (znana jako choroba kręconych włosów) jest schorzeniem neurorozwojowym, w którym dochodzi do zaburzenia ...

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny, objawy, leczenie

Hipotensja ortostatyczna to stan, w którym dochodzi do szybkiego spadku ciśnienia tętniczego po przyjęciu pozycji ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon