Co to świadomy sen?
Świadomy sen jest zjawiskiem, które w literaturze występuje pod nazwą lucid dream (LD). To sen, który możemy kontrolować. Odbywa się zwykle podczas fazy snu REM. Szacuje się, że nawet 55% ludzi miało co najmniej jeden świadomy sen w swoim życiu.
Osoba śniąca jest w stanie kreować senną rzeczywistość – podejmować przemyślane decyzje, panować nad swoimi ruchami. Stopień tych umiejętności zależy jednak od doświadczenia w zakresie świadomego śnienia.
Po raz pierwszy pojęcie to zostało opisane przez holenderskiego psychiatrę i pisarza Frederika van Eedena w 1913 roku w artykule „A Study of Dreams”. Naukowe potwierdzenie świadomego snu uzyskano w latach 70. XX wieku. Pionierem badań nad tym zjawiskiem stał się psychofizjolog dr Stephen LaBerge, który opracował jedną z najpopularniejszych technik świadomego śnienia.
Świadomy sen – rodzaje
Biorąc pod uwagę metodę indukcji, świadomy sen możemy podzielić na dwa główne typy:
- WILD (ang. Wake Inducted Lucid Dream). To sen indukowany jawą. Wchodzi się w niego bez utraty świadomości lub jedynie z bardzo krótkim okresem jej braku;
- DILD (ang. Dream Inducted Lucid Dream). To zbiór technik, które pomagają odzyskać świadomość w czasie trwania snu. Najpierw zasypiamy, śnimy nieświadomie i dopiero później uświadamiamy sobie, że wszystko jest snem.
Świadome sny mogą różnić się między sobą również poziomem kontroli, intensywnością doznań lub długością trwania marzeń sennych.
Przeczytaj również:
OOBE – jak je tłumaczy nauka?
Jak mieć świadomy sen? Techniki świadomego snu
Istnieje wiele technik wywołania świadomego snu. Wszystkie wymagają treningu i cierpliwości. Rzadko zdarza się, że świadomy sen pojawia się naturalnie, bez stosowania specjalnych ćwiczeń.
Techniki fizjologiczno-farmakologiczne
- Drzemka. Metoda wykorzystująca stan naturalnej, wzmożonej senności o pewnych porach, np. popołudniu. Podczas drzemki w dzień istnieje większa szansa na świadomy sen niż w czasie nocnego snu.
- Technika szamańska. Praktyka stosowana przez szamanów z Kostaryki i Meksyku. Polega na spożywaniu tuż przed snem palonego suszu lub naparów z roślin zwanych „afrykańskim korzeniem snów” lub „zielem snu”, by wywołać świadomy sen.
- Technika WBTB (ang. Wake Back to Bed). Technika polegająca na przerywaniu cyklu snu. Osoba śniąca budzi się po kilku godzinach, by po ponad godzinie znów położyć się spać z intencją świadomego snu.
Przeczytaj również:
DMT – co to jest? Jak działa dimetylotryptamina?
Techniki psychologiczne
- Zapamiętywanie snów. Każdej nocy coś nam się śni, jednak nie zawsze pamiętamy treść marzeń sennych. Zapamiętanie szczegółów snu jest kluczem do świadomego śnienia. Wobec powyższego warto prowadzić dziennik snów, w którym opisujemy każdy sen. Należy to robić tuż po przebudzeniu, nawet w środku nocy.
- Autosugestia. Jedna z najprostszych metod na świadomy sen. Wystarczy położyć się spać z intencją przeżycia świadomego snu.
- Technika MILD (ang. mnemonic induction of lucid dreams). To pamięciowe wywoływanie świadomego snu. Polega na dostrzeganiu sennych elementów na jawie i pamiętaniu, by je rozpoznać we śnie.
Przeczytaj również:
Enteogeny – czym są, rodzaje, zastosowanie, szkodliwość
Inne techniki
- Technika rąk. Metoda polegająca na patrzeniu na swoje dłonie na jawie, by wywołać świadomość we śnie. Ćwiczenie należy powtarzać kilka razy w ciągu dnia, najlepiej tuż przed zaśnięciem. Po jakimś czasie patrzenie na dłonie można przepleść wywoływaniem ich obrazu w wyobraźni.
- Techniki relaksacyjne. Metody ułatwiające uzyskanie snu świadomego typu WILD, np. za pomocą medytacji, liczenia lub powtarzania pewnych fraz.
Czy świadomy sen jest bezpieczny?
Do tej pory nie spotkano się z przypadkiem negatywnego wpływu świadomego snu na zdrowie zarówno psychiczne, jak i fizyczne. Niemniej sceptycy podkreślają, że jeśli technika wywoływania snu zostanie źle dobrana lub nie będzie prawidłowo wykonywana, to mogą pojawić się skutki uboczne, takie jak niewyspanie i zmęczenie. Jest to związane z ryzykiem zaburzenia poszczególnych faz snu
i dotyka najczęściej osoby, które dopiero zaczynają swoją przygodę ze świadomym snem.
W skrajnych przypadkach można doświadczyć zjawiska zwanego nocnym widmem. To stan pół snu, w którym śniący budzi się i doznaje efektu halucynacji sennych (sen nakłada się na rzeczywistość).
W takiej sytuacji należy zaprzestać stosowania metod wywoływania świadomego snu. Warto również dodać, że jeżeli świadome śnienie pojawia się lub jest wywoływane sporadycznie, nie ma powodów do niepokoju. W przypadku, gdy świadomy sen występuje często, regularnie, może to świadczyć o braku równowagi w płynie mózgowo-rdzeniowym lub zaburzeniach hormonalnych.
Przeczytaj również:
NDE – czym są doświadczenia z pogranicza śmierci z naukowego punktu widzenia?
Świadomy sen – na co pomaga? Świadomy sen jako forma leczenia
Zwolennicy przekonują, że świadome sny mogą służyć do poprawy zdrowia psychofizycznego. Kontrola nad własnym snem najczęściej wykorzystywana jest w celu zwalczania koszmarów sennych oraz w leczeniu zespołu stresu pourazowego. Ponadto wiele osób twierdzi, że kontrolowanie snów pozwala im stawić czoła sytuacjom, które powodują u nich niepokój w realnym życiu.
Świadome sny mogą stanowić również:
- źródło inspiracji (np. dla artystów);
- sposób na realizowanie pragnień (również tych nierealnych);
- narzędzie do poznania własnej podświadomości.
Przeczytaj również:
Analiza snów – znaczenie w nurtach psychologicznych
Kto nie powinien korzystać z technik świadomego snu?
Wywoływanie świadomego snu odradza się osobom, które cierpią na choroby układu krążenia lub mają problemy ze zdrowiem psychicznym. Dla przykładu, schizofrenicy mogą nie dostrzegać różnicy między jawą a snem. Jest to bardzo niebezpieczna sytuacja, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, że większość chorujących na schizofrenię nie wie, że jest chora. Świadomy sen odradza się również osobom obciążonym genetycznie schizofrenią.
