Wielowodzie – przyczyny, objawy, leczenie, powikłania

Wielowodzie, czyli stan, kiedy w ciąży wód płodowych jest za dużo, stanowi potencjalne zagrożenie dla matki i dziecka. Częste przyczyny wielowodzia to cukrzyca u ciężarnej, wady płodu utrudniające lub uniemożliwiające połykanie płynu owodniowego i infekcje wewnątrzmaciczne. Podstawą diagnostyki jest USG. Typowe objawy i powikłania to duszność, poród przedwczesny, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, wypadanie pępowiny i krwotok poporodowy. Leczenie objawowe polega na odciąganiu nadmiaru płynu oraz podawaniu NLPZ. Może być konieczne wykonanie cesarskiego cięcia.

Wielowodzie – za dużo wód płodowych

Wielowodzie to, zgodnie z definicją, stan, w którym występuje zbyt duża objętość płynu owodniowego w ciąży. Rozpoznaje się je średnio w 1–2 proc. ciąż.

Płyn owodniowy jest cały czas w obiegu, produkowany i wchłaniany w wielu miejscach (takich jak owodnia, pępowina czy skóra, nerki, płuca, przewód pokarmowy płodu). Funkcje płynu owodniowego są mnogie: zapewnia on stabilne środowisko dla rozwoju, umożliwia swobodę ruchów, bierze udział w transporcie substancji odżywczych.

Wody płodowe powstają m.in. w nerkach dziecka – płyn jest przez nie wydalany w postaci moczu. Płód jednocześnie wody płodowe połyka, co przyczynia się do prawidłowego rozwoju płuc. Wszystko, co zakłóca proces wchłaniania, będzie prowadziło do wzrostu objętości płynu owodniowego, stwarzają ryzyko rozwoju wielowodzia.

Jakie są czynniki ryzyka i przyczyny wielowodzia?

Potencjalne przyczyny wielowodzia obejmują:

  • wady płodu, takie jak zarośnięcie przełyku lub dwunastnicy,
  • cukrzyca matki,

Te dwie przyczyny nadmiaru wód płodowych obserwuje się u pacjentek najczęściej. Pozostałe, rzadsze, to między innymi:

  • anomalie genetyczne płodu,
  • choroby płodu utrudniające połykanie, zwłaszcza mięśniowo-szkieletowe
  • inne przyczyny to np. infekcja parwowirusem B19, cytomegalowirusem lub różyczka.

Częściej zdarza się także występowanie wielowodzia w ciąży bliźniaczej – zwłaszcza w przypadku ciąży jednokosmówkowej.

    W przypadku łagodnego wielowodzia przyczyna pozostaje często nieuchwytna – nazywamy je wtedy wielowodziem idiopatycznym. Jest to diagnoza z wykluczenia – aby ją postawić, należy przeprowadzić szereg badań w poszukiwaniu możliwego źródła problemu.

    Wielowodzie – jakie badania wykonać w rozpoznaniu?

    Aby sprawdzić, czy wód płodowych jest za dużo, wykonuje się USG przezbrzuszne. Jest to standardowa część badania w 18–22 oraz 28–32 tygodniu ciąży. Dwie najczęściej stosowane metody to:

    • pomiar najgłębszej kieszeni płynowej (MVP – maximal vertical pocket). Jej głębokość powinna wynosić od 3 do 8 cm. Jeśli przekracza tę wartość, to mamy do czynienia z małowodziem. Jest to metoda z wyboru w ciążach mnogich.
    • Obliczanie wskaźnika płynu owodniowego (AFIamniotic fluid index). Ciężarną macicę dzieli się na kwadranty. W każdym mierzy się w centymetrach najgłębszą "kieszonkę” płynu. Otrzymane wyniki sumuje się i w ten sposób uzyskuje wskaźnik. Wartość wskaźnika AFI poniżej 5 świadczy o obecności małowodzia, a powyżej 20 – wielowodzia.

    Jeśli zostanie rozpoznane wielowodzie, należy zawsze poszukiwać jego przyczyny. Płód powinien zostać szczegółowo oceniony w USG w ośrodku referencyjnym. Lekarz może zalecić inwazyjną diagnostykę (biopsja kosmówki, amniopunkcja genetyczna). U matki przeprowadza się badanie w kierunku cukrzycy oraz panel TORCH (zakażeń wewnątrzmacicznych).

    Wielowodzie – objawy nadmiaru płynu owodniowego

    Wielowodzie często ma charakter bezobjawowy, jest rozpoznawane dopiero w trakcie rutynowego badania USG. Przy nasilonym wielowodziu objawem, który jako pierwszy może zaniepokoić matkę jest duszność. Często towarzyszy jej ból brzucha i nadmierne napięcie macicy. Można zaobserwować szybszy niż oczekiwany przyrost masy ciała, trudniej jest wybadać części ciała płodu czy osłuchać jego akcję serca.

    Ponadto powikłania wielowodzia obejmują:

    • poród przedwczesny – duża ilość wód płodowych może rozciągać macicę i stymulować jej czynność skurczową,
    • przedwczesne pęknięcie błon płodowych,
    • wypadnięcie pępowiny,
    • krwotok – w wyniku odklejenia się łożyska,
    • makrosomia płodu – w przypadku cukrzycy u matki.

    Szczególnym przypadkiem jest ostre wielowodzie, kiedy ilość wód płodowych bardzo szybko się zwiększa. Objawia się bolesnością całego brzucha, również okolicy lędźwiowej. Występują obrzęki podbrzusza i kończyn dolnych. Może mu towarzyszyć niewydolność nerek, bezmocz, objawy ostrego brzucha. Jeśli nie zostanie na czas przeprowadzona interwencja, może dojść do obrzęku płuc w wyniku niewydolności serca i do wstrząsu. Powyższe objawy zawsze powinny niepokoić i wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem.

    Czy wielowodzie jest groźne dla płodu?

    Wielowodzie nie pozostaje obojętne dla płodu. Badania pokazują, że dzieci urodzone z ciąży z wielowodziem, częściej są hospitalizowane w oddziale intensywnej terapii noworodka i osiągają niższe wyniki w skali Apgar. Najważniejsze dla rokowania jest jednak nie samo wielowodzie, a przyczyna leżąca u jego podłoża. Jeśli da się ją leczyć lub całkowicie usunąć, to znacznie poprawia to rokowanie dla dziecka.

    Jak leczyć wielowodzie w ciąży?

    Lekkie i umiarkowane przypadki wielowodzia rzadko wymagają interwencji. Jeśli zajdzie taka konieczność, leczenie polega na zmniejszaniu objętości płynu owodniowego. Najważniejszą z metod jest amnioredukcja. Igłę wprowadza się pod kontrolą USG, aby upewnić się, że nie przechodzi przez łożysko, a w jej pobliżu nie ma części płodu. Następnie odsysa się nadmiar wód. Nie usuwa to przyczyny wielowodzia, zmniejsza jedynie nasilenie objawów. Zabieg wiąże się z ryzykiem porodu przedwczesnego, dlatego wykonuje się go, gdy natężenie objawów takich jak duszność, jest u matki znaczne.

    W leczeniu wielowodzia stosuje się również indometacynę – lek z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (do której należą też np. kwas acetylosalicylowy czy ibuprofen). Zmniejsza produkcję moczu przez płód, a tym samym objętość wód płodowych. Stosowanie indometacyny wiąże się z ryzykiem powikłań kardiologicznych dla płodu, dlatego należy uważnie monitorować jego stan.

    W niektórych przypadkach możliwe jest przyczynowe leczenie wielowodzia. W przypadku cukrzycy u ciężarnej kluczowa jest kontrola poziomu glukozy we krwi. Uzyskuje się to poprzez odpowiednią dietę oraz podawanie insuliny w odpowiednich dawkach. Glikemię mierzy się regularnie glukometrem.

    Czy wielowodzie jest wskazaniem do cesarki?

    Sposób i termin rozwiązania ciąży przy dużej ilości wód płodowych zależą od stopnia zaawansowania wielowodzia, a w głównej mierze od jego przyczyny. W przypadku niewielkiego małowodzia, jeśli nie ma ono ustalonej przyczyny, zalecany jest poród naturalny w terminie (chyba, że występują inne wskazania do cięcia cesarskiego).

    W cięższych przypadkach termin i metodę rozwiązania dobierze lekarz. Uzależnione jest to od takich czynników, jak stan ogólny dziecka i matki, jej historia położnicza oraz przyczyna wielowodzia.

    Bibliografia

    1. Grzegorz Bręborowicz, Położnictwo i ginekologia tom 1-2, PZWL, Warszawa 2013, wyd.1
    2. SMFM Consult Series #46: Evaluation and management of polyhydramnios, Society for Maternal-Fetal Medicine (SMFM), Jodi S. Dashe, MD, Eva K. Pressman, MD, Judith U. Hibbard, MD
    3. Polyhydramnios: Causes, Diagnosis and Therapy A. Hamza, D. Herr, E. F. Solomayer and G. Meyberg-Solomayer, doi: 10.1055/s-0033-1360163
    Opublikowano: ; aktualizacja: 20.05.2019

    Oceń:
    4.7


    • Tagi:

    Może cię

    Cholestaza ciężarnych

    Cholestaza ciężarnych to dość rzadka choroba, rozwijająca się podstępnie, która może zagrażać wzrastającemu wewnątrzłonowo dziecku. ...

    Wideo – Szyjka macicy w ciąży

    Macica ma gruszkowaty kształt i dzieli się na trzy części: trzon, cieśń oraz szyjkę, która ...

    Bóle głowy w ciąży

    Na bóle głowy pojawiające się w pierwszym trymestrze ma wpływ wzrost poziomu estrogenów. Najprawdopodobniej dolegliwości ...

    Stres w ciąży

    Kobiety ciężarne mają tendencje do wyolbrzymiania każdej emocji. Dzieje się tak przez burzę hormonów, jaka ...

    Objawy i leczenie zatrucia ciążowego

    Zatrucie ciążowe, zwane gestozą, dotyczy 6-20 % ciężarnych i stanowi jedną z głównych przyczyn zgonu ...

    Stwardnienie rozsiane a ciąża

    Stwardnienie rozsiane (SM) zajmuje szczególne miejsce wśród chorób neurologicznych. SM jest chorobą przewlekłą, trwającą do ...

    Zespół HELLP

    Zespół HELLP jest serią objawów, które pojawiają się u kobiet ciężarnych. Objawy te mogą wpłynąć ...

    Trądzik w ciąży

    Trądzik w ciąży może być następstwem wahań hormonalnych. U części ciężarnych pojawiają się problemy z ...

    Zapalenie pęcherza moczowego w ciąży

    Zapalenie pęcherza moczowego to jedna z najczęstszych przypadłości, pojawiająca się w okresie ciąży, której sprzyjają ...

    Objawy ciąży pozamacicznej

    Ciąża pozamaciczna to stan, w którym dochodzi do zapłodnienia poza jamą macicy. Najczęściej zarodek umiejscawia ...

    Drugi trymestr ciąży – czego się spodziewać?

    Drugi trymestr ciąży wiąże się zwykle z ustąpieniem niektórych dolegliwości i powrotem dobrego samopoczucia. W ...

    RTG w ciąży

    Ciężarne wymagają szczególnej uwagi w kwalifikowaniu do badań z udziałem promieni rentgenowskich. Bezpieczeństwo stosowania promieni ...

    Komentarze i opinie (0)

    Drogi Użytkowniku!
    Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

    25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

    Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

    Dane — jak je zbieramy?

    Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

    Administrator danych — kto nim będzie

    HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

    Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

    Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
    • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
    • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
    • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
    • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

    Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

    W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

    Twoje prawa w stosunku do danych

    Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

    Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

    Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

    Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

    Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
    Oktawave
    FreshMail Sp. z o.o.
    Google
    Cloudflare
    Facebook
    Criteo
    HotJar
    Disqus
    TVN
    Wirtualna Polska
    Quarticon