Co to jest amniopunkcja?
Amniopunkcja (inaczej amniocenteza) jest badaniem prenatalnym wykonywanym w 12.-14. tygodniu ciąży (wczesna amniopunkcja), albo w 15.-17. tygodniu ciąży (późna amniopunkcja). To najbardziej rozpowszechniona inwazyjna metoda badań w ciąży.
Badania prenatalne dzielą się na:
- nieinwazyjne badania prenatalne: np. USG, test PAPP-a, test potrójny,
- inwazyjne badania prenatalne: amniopunkcja, biopsja kosmówki, kordocenteza, fetoskopia.
Amniopunkcja niesie za sobą niewielki procent powikłań, a więc jest określana jako metoda bezpieczna. Polega na pobraniu do badania płynu owodniowego przez powłoki brzuszne ciężarnej, odpowiednio cienką igłą punkcyjną z mandrynem, pod kontrolą USG.
Analiza płynu owodniowego może dać odpowiedź czy płód rozwija się prawidłowo, czy nie ma choroby genetycznej. Także odgrywa swoją rolę w zabiegach terapeutycznych w wielowodziu i małowodziu.
Wskazania do amniopunkcji
Wskazaniami do przeprowadzenia amniompunkcji są:
- podejrzenie wady rozwojowej u płodu (nieprawidłowy wynik badania USG czy nieinwazyjnych testów prenatalnych) ;
- badanie genetyczne – przy obciążonym wywiadzie rodzinnym, np. rodzeństwo z wadą genetyczną (trisomia 21 chromosomu – zespół Downa lub inne wady genetyczne i zaburzenia genetyczne);
- wcześniejsze urodzenie dziecka z wadą cewy nerwowej lub wadą ośrodkowego układu nerwowego;
- istnienie konfliktu serologicznego pomiędzy płodem a matką;
- w przypadku potrzeby wcześniejszego rozwiązania ciąży określić można dojrzałość płodu;
- wiek matki powyżej 35 lat, ojca powyżej 55 lat – wraz ze wzrostem wieku istniej możliwość wystąpienia chorób genetycznych,
Ze wskazań terapeutycznych podaje się przyczynę zbyt nadmiernej ilości płynu owodniowego (wielowodzie) – wtedy należy odprowadzić płyn, a przy odwrotnej sytuacji, kiedy jest zbyt mało płynu (małowodzie), stosuje się dopełnienie płynu.
Przeczytaj również:
Test NIPT – czym jest, kiedy można go wykonać i co wykrywa?
Jak przebiega amniopunkcja?
Na przeprowadzenie zabiegu amniopunkcji należy uzyskać zgodę od pacjentki, przedstawiając tym samym wszystkie aspekty korzyści i ewentualnych powikłań.
Badanie amniocentezy wykonuje się w warunkach aseptycznych. Pacjentka kładzie się na fotelu ginekologicznym lub na kozetce. Lekarz, przy pomocy aparatu ultrasonograficznego (USG), wybiera miejsce ukłucia. Musi to być miejsce najbardziej oddalone od płodu, a jednocześnie trafiające do worka owodniowego.
Następnie należy dobrze odkazić miejsce nakłucie i podać znieczulenie miejscowe – lignokainę. Później wykonuje się nakłucie odpowiednią, cienką igłą punkcyjną z mandrynem, a za pomocą strzykawki dołączonej do zestawu aspiruje się płyn owodniowy w ilości ok. 16-20 ml.
Po uzyskaniu odpowiedniej ilości płynu, igłę punkcyjną się usuwa, a miejsce zbiegu zaopatruje się jałowym opatrunkiem. Pobrany tą metodą aspirat zawierający komórki płodu pochodzące z owodni, układu moczowo-płciowego oraz pokarmowego, poddaje się analizie biochemicznej, izolacji i analizie DNA, oznaczeniu markerów płodowych oraz hodowli komórkowej.
Ową hodowlę in vitro zakłada się na specjalnej pożywce, po ich namnożeniu dokonuje się analizy chromosomów, a więc określa się jego kariotyp.
Po badaniu amniopunkcji zaleca się pozostać pod opieką specjalisty oraz zgłaszać mu wystąpienie niepokojących objawów, jeżeli takie mają miejsce.
- Na wynik czeka się 10-30 dni.
- Wynik otrzymuje się w formie opisowej.
- Badanie amniocentezy można powtarzać.
Przygotowanie do amniopunkcji
Amniopunkcję przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym. Przed badaniem należy skorzystać z łazienki, opróżnić pęcherz. Do badania nie trzeba zgłaszać się na czczo.
Badającemu należy zgłosić wszelkie dolegliwości, skłonności do krwawienia, przyjmowane leki. Przed, a także po zabiegu, określa się tętno płodu.
Powikłania po amniopunkcji
Powikłania po amniocentezie zdarzają się bardzo rzadko. Mogą nimi być:
- odpływanie płynu owodniowego – jeżeli już się to zdarza, to po amniopunkcji wczesnej,
- krwawienie,
- przedwczesne pęknięcie pęcherza płodowego i tym samym – ryzyko poronienia,
- nakłucie narządów płodu,
- zakażenie płynu owodniowego,
- uszkodzenia łożyska lub pępowiny,
- powstanie stopy końsko-szpotawej u płodu,
- infekcje wewnątrzmaciczne,
- ryzyko immunizacji, jeżeli matka nie posiada czynnika grupowego krwi Rh (Rh ujemny). Jeżeli jest taki przypadek, profilaktycznie podaje się ciężarnej kobiecie immunoglobulinę anty-RhD.
