Czym są polipy odbytu?
Polipy to uwypuklenia błony śluzowej jelita, które powstają na skutek nieprawidłowego namnażania się komórek. Mogą mieć postać niewielkich, płaskich zmian lub przypominać niewielki guzek osadzony na cienkiej szypule.
Choć pacjenci często używają określenia „polipy odbytu”, w rzeczywistości zdecydowana większość takich zmian znajduje się wewnątrz odbytnicy, a więc nie jest widoczna gołym okiem.
To ważne rozróżnienie.
Jeżeli przy odbycie widoczny jest guzek lub fałd skóry, znacznie częściej okazuje się on:
- hemoroidem,
- fałdem anodermalnym,
- brodawką skórną,
- zmianą zapalną,
a nie polipem.
Dlatego na podstawie samego wyglądu okolicy odbytu nie można rozpoznać, jaki to typ zmiany. Polipy odbytnicy i jelita grubego obejmują zarówno zmiany gruczolakowe o zróżnicowanym ryzyku zezłośliwienia, jak i nienowotworowe (m.in. hiperplastyczne, rzekome i hamartomatyczne), dlatego ich ostateczny typ oraz dalsze postępowanie określa badanie histopatologiczne po usunięciu zmiany.
Przeczytaj również:
Guzek w odbycie – co może oznaczać guzek przy odbycie?
Czy każdy polip jest groźny?
Nie. Większość polipów to zmiany łagodne.
Jednak część z nich – przede wszystkim gruczolaki – może z czasem ulec przemianie nowotworowej. Proces ten zwykle trwa wiele lat, dlatego wykrycie i usunięcie polipa na wczesnym etapie pozwala skutecznie zapobiec rozwojowi raka jelita grubego.
Ryzyko zezłośliwienia zależy przede wszystkim od:
- rodzaju polipa,
- jego wielkości,
- liczby zmian,
- wyniku badania histopatologicznego po usunięciu.
Dla pacjenta najważniejsza jest jedna informacja:
Samo wykrycie polipa nie oznacza raka. O tym, czy zmiana miała potencjał nowotworowy, decyduje dopiero badanie histopatologiczne wykonane po jej usunięciu.
Dlaczego powstają polipy?
Nie ma jednej konkretnej przyczyny odpowiedzialnej za rozwój polipów.
Na ich powstawanie wpływa jednocześnie kilka czynników.
Największe znaczenie mają:
- wiek – ryzyko wyraźnie wzrasta po 50. roku życia,
- predyspozycje rodzinne – częstsze występowanie raka jelita grubego lub polipów u krewnych zwiększa ryzyko zachorowania,
- dieta uboga w błonnik, a bogata w czerwone mięso i żywność wysoko przetworzoną,
- nadwaga i otyłość,
- mała aktywność fizyczna,
- palenie papierosów i nadmierne spożywanie alkoholu.
Polipy rozwijają się zwykle bardzo powoli. U wielu osób rosną przez lata, nie powodując żadnych dolegliwości, dlatego często są wykrywane przypadkowo podczas badań przesiewowych lub kolonoskopii wykonywanej z innego powodu.
Przeczytaj również:
Kłykciny kończyste odbytu – przyczyny, objawy, leczenie, usuwanie
Jakie objawy mogą powodować polipy odbytu?
To, że polip nie boli, nie oznacza, że go nie ma. Większość zmian jest całkowicie bezobjawowa. Jeżeli dolegliwości się pojawiają, zwykle są mało charakterystyczne i mogą przypominać wiele innych chorób jelita grubego.
Do najczęstszych objawów należą:
- krew na papierze toaletowym lub w stolcu,
- obecność śluzu w stolcu,
- zmiana rytmu wypróżnień (zaparcia lub biegunki),
- uczucie niepełnego wypróżnienia,
- częste parcie na stolec.
Przy większych polipach lub przewlekłym, niewielkim krwawieniu może rozwinąć się niedokrwistość, której pierwszymi objawami są osłabienie, szybkie męczenie się czy bladość skóry.
Warto pamiętać, że podobne objawy mogą występować również w przebiegu hemoroidów, szczeliny odbytu, chorób zapalnych jelit czy raka jelita grubego. Z tego powodu każde utrzymujące się krwawienie z odbytu wymaga konsultacji lekarskiej, nawet jeśli nie towarzyszy mu ból.
Więcej o hemoroidach i sposobach ich leczenia przeczytasz [tutaj].
Jak wykrywa się polipy odbytu?
Większość polipów nie powoduje żadnych objawów, dlatego bardzo często są wykrywane przypadkowo podczas kolonoskopii wykonywanej z innego powodu lub w ramach badań profilaktycznych.
Jeżeli pacjent zgłasza krwawienie z odbytu, zmianę rytmu wypróżnień lub inne niepokojące dolegliwości, lekarz rozpoczyna diagnostykę od dokładnego wywiadu oraz badania fizykalnego.
Już na tym etapie ocenia między innymi:
- od kiedy występują objawy,
- czy pojawia się krew w stolcu,
- czy doszło do utraty masy ciała,
- czy w rodzinie występował rak jelita grubego,
- jakie leki przyjmuje pacjent.
W wielu przypadkach wykonuje również badanie per rectum, czyli badanie palcem przez odbyt. Pozwala ono ocenić końcowy odcinek odbytnicy i wykryć większe zmiany znajdujące się nisko w jelicie. Trzeba jednak pamiętać, że badanie to nie pozwala ocenić całego jelita grubego i nie wyklucza obecności polipów położonych wyżej.
Przeczytaj również:
Choroby odbytu – rodzaje, przyczyny, leczenie schorzeń odbytu
Jak wygląda leczenie polipów?
Nie istnieją leki, maści ani suplementy, które powodują zanik polipa. Jeżeli podczas kolonoskopii zostanie wykryta taka zmiana, lekarz najczęściej decyduje o jej usunięciu. Dlaczego? Ponieważ nawet jeśli polip jest łagodny, nie zawsze można ocenić jego charakter wyłącznie na podstawie wyglądu. Dopiero badanie histopatologiczne pozwala określić, z jakim rodzajem zmiany mamy do czynienia.
Dlatego większość polipów usuwa się profilaktycznie.
Jak usuwa się polipy?
Najczęściej zabieg wykonywany jest podczas kolonoskopii. Lekarz obejmuje polip specjalną pętlą endoskopową i odcina go od błony śluzowej jelita. Usunięta tkanka trafia następnie do badania histopatologicznego.
W zależności od wielkości i budowy polipa stosowane techniki mogą się różnić, jednak dla pacjenta najważniejsze jest to, że w większości przypadków nie ma potrzeby wykonywania dodatkowej operacji.
Jedynie większe lub bardziej zaawansowane zmiany mogą wymagać leczenia chirurgicznego.
Co dzieje się po usunięciu polipa?
Samo usunięcie polipa nie kończy diagnostyki. Każda zmiana przekazywana jest do badania histopatologicznego, które odpowiada na kilka najważniejszych pytań:
- jaki był rodzaj polipa,
- czy zawierał komórki nowotworowe,
- czy został usunięty w całości,
- czy konieczna jest dalsza kontrola.
Przeczytaj również:
Zioła na hemoroidy – jak leczyć hemoroidy naturalnymi sposobami?
Na podstawie wyniku lekarz ustala termin kolejnej kolonoskopii.
Nie u każdego będzie on taki sam. Osoby z pojedynczym, niewielkim polipem zwykle wymagają rzadszych kontroli niż pacjenci, u których wykryto liczne gruczolaki lub zmiany o większym ryzyku zezłośliwienia. Dlatego nie warto porównywać swoich zaleceń z doświadczeniami innych osób – harmonogram badań kontrolnych zawsze ustala się indywidualnie.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Sygnałem alarmowym w przypadku schorzeń jelita grubego jest zawsze krwawienie – samoistne lub przy oddawaniu stolca. Nie każde krwawienie z odbytu oznacza raka, ale każde wymaga wyjaśnienia.
Nie należy zwlekać z wizytą u lekarza, jeżeli występują:
- nawracające krwawienia z odbytu,
- krew widoczna w stolcu,
- niewyjaśniona niedokrwistość,
- utrzymująca się zmiana rytmu wypróżnień,
- niezamierzona utrata masy ciała,
- długotrwałe bóle brzucha,
- rak jelita grubego lub liczne polipy u bliskich krewnych.
Szczególnie czujne powinny być osoby po 50. roku życia oraz pacjenci z dodatnim wywiadem rodzinnym.
