Guzki krwawnicze - co to jest? Czy to są hemoroidy?
Guzki krwawnicze to poszerzone struktury naczyniowe znajdujące się w kanale odbytu. W prawidłowych warunkach tzw. hemoroidy są naturalną częścią anatomii – pomagają w utrzymaniu szczelności odbytu i kontroli wypróżnień. Problem pojawia się wtedy, gdy dochodzi do ich nadmiernego powiększenia i przemieszczenia. W praktyce medycznej określenia „hemoroidy” i „guzki krwawnicze” często stosuje się zamiennie.
W klasyfikacji chorób (ICD 10) schorzenie to figuruje jako choroba hemoroidalna. Zmiany mogą być wewnętrzne – zlokalizowane głębiej w kanale odbytu – albo zewnętrzne, widoczne i wyczuwalne wokół odbytu. Warto podkreślić, że są to zmiany w obrębie końcowego odcinka przewodu pokarmowego, a nie w jelicie grubym jako takim, choć odbytnica stanowi jego część.
Jakie są przyczyny powstawania guzków krwawniczych?
Rozwój choroby wiąże się z przewlekłym wzrostem ciśnienia w obrębie splotów żylnych w odbycie. Dochodzi wówczas do ich poszerzenia, a z czasem do przemieszczania się w dół.
Najczęstsze przyczyny to:
- przewlekłe zaparcia i silne parcie podczas wypróżnień,
- siedzący tryb życia,
- długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej,
- ciąża i poród,
- otyłość,
- dieta uboga w błonnik,
- podnoszenie ciężarów.
Wszystkie te czynniki zwiększają ciśnienie w jamie brzusznej i utrudniają odpływ krwi z naczyń żylnych w obrębie odbytu. W efekcie guzki krwawnicze stopniowo się powiększają.
Jakie są objawy guzków krwawniczych?
Z perspektywy pacjenta pierwszym sygnałem bywa świeża krew na papierze toaletowym lub na powierzchni stolca. Krwawienie zazwyczaj jest jasnoczerwone i pojawia się po wypróżnieniu. Inne symptomy to:
- swędzenie odbytu;
- pieczenie okolicy krocza;
- ból w obszarze szpary pośladkowej;
- uczucie niepełnego wypróżnienia;
- wyciek treści śluzowej z odbytu.
W przypadku zmian wewnętrznych objawy początkowo mogą ograniczać się do krwawienia i uczucia niepełnego wypróżnienia. Z czasem pojawia się uczucie wilgoci, świąd i wrażenie ciała obcego w odbycie.
Zmiany zewnętrzne są zwykle bardziej bolesne. Pacjent może wyczuwać miękkie lub napięte guzki w okolicy odbytu. W przypadku zakrzepu w guzku pojawia się silny ból, obrzęk i napięcie skóry. Dolegliwości mogą mieć charakter okresowy, szczególnie na początku choroby, a następnie stopniowo się nasilać.
Co to znaczy, że są stopnie guzków krwawniczych?
Choroba dzieli się na cztery stopnie zaawansowania, które określają stopień przemieszczenia guzków.
- 1 stopnia – guzki pozostają w kanale odbytu i nie wypadają na zewnątrz. Objawem bywa krwawienie bez bólu.
- 2 stopnia – podczas wypróżnienia guzki wysuwają się na zewnątrz, ale samoistnie cofają się do odbytu.
- 3 stopnia – guzki wypadają i wymagają ręcznego odprowadzenia.
- 4 stopnia – pozostają na zewnątrz i nie można ich odprowadzić.
Im wyższy stopień, tym większe ryzyko powikłań, takich jak zakrzep czy stan zapalny. W początkowych stadiach leczenie bywa skuteczne i często przebiega bez powikłań.
Czy guzki krwawnicze mogą powodować raka?
Same guzki krwawnicze nie są zmianą nowotworową i nie przekształcają się w raka. Nie są więc bezpośrednio niebezpieczne w sensie onkologicznym. Problem polega jednak na tym, że objawy choroby – zwłaszcza krwawienie z odbytu – mogą maskować inne schorzenia, w tym nowotwory jelita grubego. Dlatego każdy przypadek nawracającego krwawienia wymaga oceny przez lekarza, szczególnie po 50. roku życia. Właściwa diagnostyka pozwala odróżnić łagodną guzki krwawnicze od poważniejszych zmian w jelicie grubym.
Jak się pozbyć guzków krwawniczych?
Leczenie zależy od stopnia zaawansowania zmian oraz nasilenia objawów. Na początku często wystarczają domowe sposoby i preparaty dostępne bez recepty.
Stosuje się:
- czopki – działają miejscowo w kanale odbytu, zmniejszają stan zapalny i obrzęk,
- maść – łagodzi świąd, pieczenie i podrażnienie skóry wokół odbytu,
- preparaty doustne wzmacniające naczynia żylne.
Leki bez recepty zawierają substancje przeciwzapalne, przeciwobrzękowe i uszczelniające naczynia. Wspierają leczenie objawowe, ale nie usuwają przyczyny.Jeśli objawy utrzymują się mimo stosowania preparatów lub choroba jest w stadium 3 stopnia czy 4 stopnia, konieczna jest konsultacja z lekarzem – najczęściej proktologiem lub chirurgiem. Wówczas rozważa się leczenie zabiegowe, takie jak gumkowanie guzków, skleroterapia czy leczenie operacyjne. Wczesne rozpoznanie i odpowiednio dobrane leczenie pozwalają w większości przypadków uzyskać poprawę i uniknąć powikłań.
Pacjentom poleca się ciepłe nasiadówki z wyciągiem z kory dębu. Pomagają one ograniczać dyskomfort oraz swędzenie odbytu. Zabieg powinien trwać kilka minut i być powtarzany nawet do kilku razy w ciągu dnia. W przypadku silnego bólu pomocne może być schłodzenie odbytu poprzez przyłożenie w bolesną okolicę okładu z kostek lodu. Należy pamiętać, aby przykładać kostki owinięte w ścierkę lub ręcznik, a nie bezpośrednio dotykać powierzchni skóry zamarzniętą wodą.
Zobacz też: Guzek w odbycie – co może oznaczać?
Jak zapobiegać guzkom krwawniczym?
Problem bardzo często dotyczy osób z zaburzeniami wypróżniania. W przypadku powtarzających się zaparć i trudności z oddaniem stolca powstają sprzyjające warunki do zastoju krwi w splotach żylnych odbytu i tworzenia się zmian. Aby temu zapobiegać, zaleca się, aby pacjenci stosowali się do odpowiednich zaleceń prewencyjnych.
Uwzględnia się tutaj przede wszystkim odpowiednią opartą o produkty bogate w błonnik i ułatwiające wypróżnianie. Ważne jest także spożywanie dużej ilości płynów, co dodatkowo rozmiękcza masy kałowe i zapobiega tworzeniu zaparć i kamieni kałowych. W diecie można uwzględnić na przykład len. Łyżeczkę ziaren (najlepiej w formie zmielonej) zalewa się wrzątkiem i odstawia do wystudzenia. Substancje zawarte w lnie tworzą śluzową zawiesinę, która usprawnia pracę układu pokarmowego i ułatwia wydalanie resztek pokarmowych z jelit.
W zapobieganiu guzkom krwawniczym zaleca się, aby czas korzystania z toalety był jak najkrótszy, a siła parcia niezbyt duża. W razie potrzeby zaparcia mogą być łagodzone lekami dostępnymi w aptece, takimi jak czopki glicerynowe, parafina ciekła czy inne produkty o podobnym działaniu rozluźniającym masy kałowe.
