Nagła śmierć sercowa (zgon sercowy) – jakie są przyczyny i czy można jej zapobiec?

Nagły zgon sercowy (NZS) to śmierć z przyczyn naturalnych, której przyczyn należy poszukiwać w chorobach serca i układu krążenia. Bezpośrednim czynnikiem prowadzącym do zgonu zwykle jest arytmia w mechanizmie migotania komór. Przyczyną pośrednią mogą być np. bloki serca, wady zastawek, kardiomiopatia. NZS dotyka głównie mężczyzn w średnim wieku, ale może być też przyczyną śmierci młodych ludzi, którzy nie mieli wcześniej problemów zdrowotnych.

Nagły zgon sercowy – co to jest?

Nagła śmierć sercowa (ang. sudden cardiac death, SCD, NZS) rozpoznawana jest wtedy, kiedy przyczyną są zaburzenia pracy serca. Stwierdzić ją można zarówno u osób, które wcześniej miały rozpoznaną konkretną chorobę serca, jak i tych, u których istniało utajone schorzenie kardiologiczne. Według pełnej definicji, śmierć nagła rozpoznawana jest wtedy, kiedy dochodzi do niej w ciągu 60 minut od wystąpienia objawów zaburzeń czynności serca i kiedy zgon poprzedziła nagła utrata przytomności. Aż 88 proc. wszystkich nagłych zgonów to zgony z przyczyn sercowych.

Nagły zgon z przyczyn kardiologicznych jest zjawiskiem częstym, jeżeli określa się je względem wielkości populacji. Szacuje się, że rocznie w Europie i Stanach Zjednoczonych dochodzi do prawie miliona takich przypadków. Przede wszystkim zgon sercowy odnotowuje się u osób z przedziału wiekowego 45–75 lat, częściej stwierdzany jest on u mężczyzn. Zdarza się jednak i tak, że nagle umiera młody człowiek, np. sportowiec. W przypadku młodych pacjentów, u których śmierć wystąpiła nagle, istnieje duże prawdopodobieństwo, że była to właśnie nagła śmierć sercowa. Niestety, często są to osoby, u których nigdy wcześniej nie występowały problemy zdrowotne.

Warto zaznaczyć, że jest to naturalna śmierć spowodowana przyczynami sercowymi, choć termin „naturalna” może tym bardziej dziwić, że jej ofiarami są także osoby młode. Objawami śmierci sercowej jest przede wszystkim nagła utrata świadomości i wspomniany już wyżej zgon w ciągu jednej godziny od wystąpienia objawów.

Nagła śmierć sercowa – jaki jest mechanizm?

Do nagłej śmierci sercowej dochodzi wtedy, kiedy u chorego wystąpi nieprawidłowa czynność elektryczna serca. Sprzyjać jej może wiele różnych patologii dotyczących mięśnia sercowego, np. niedokrwienie, kwasica, wahania hormonalne, niedotlenienie, zaburzenia elektrolitowe.

Najczęściej przyczyną śmierci jest arytmia, którą może wywołać m.in. zawał serca, zaburzenia hemodynamiczne i elektrolitowe, niedotlenienie, emocje, wysiłek fizyczny, niestabilność blaszki miażdżycowej czy też skurcz przynajmniej jednego naczynia wieńcowego.

Najczęstszym rodzajem arytmii odpowiadającym za nagły zgon jest migotanie komór, poza tym nagły zgon może być skutkiem tego, że u pacjenta rozwinie się asystolia, częstoskurcz komorowy bez tętna czy bradyarytmia. Nagła śmierć sercowa może być również skutkiem wystąpienia tamponady serca (która może się rozwijać wtedy, kiedy u chorego pojawi się zawał serca). Oprócz tego do nagłego zgonu doprowadzić może zatorowość płucna czy pęknięcie tętniaka (np. aorty).

Przyczyny nagłej śmierci sercowej

Zdecydowanie najczęstszą przyczyną nagłego zgonu sercowego jest choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa). Poza nią wymienia się szereg innych schorzeń, które również mogą prowadzić np. do tego, że wystąpi śmierć we śnie. Przyczyny takiego problemu to schorzenia takie jak:

  • kardiomiopatie (np. rozstrzeniowa, przerostowa czy arytmogenna prawej komory),
  • choroby genetyczny (m.in. zespół Brugadów, zespół wydłużonego odstępu QT),
  • zespół WPW (Wolffa-Parkinsona-White’a),
  • wady zastawkowe (np. zwężenie zastawki aortalnej),
  • tetralogia Fallota,
  • zaburzenia rytmu serca, bloki serca (np. blok przedsionkowo-komorowy),
  • niewydolność krążenia (do nagłej śmierci sercowej szczególnie przyczyniać się może niewydolność serca w III i IV klasie NYHA z towarzyszącą niską frakcją wyrzutową serca).

Nagły zgon sercowy – czynniki ryzyka

Głównym czynnikiem ryzyka nagłego zgonu sercowego jest chorowanie na którąś z wymienionych jednostek. Poza nimi udało się jednak wyodrębnić pewne czynniki, które również zwiększają ryzyko wystąpienia nagłej śmierci. Za podstawowy z nich uznawany jest wiek: im człowiek jest starszy, tym ryzyko nagłej śmierci sercowej wzrasta. Za inne uznaje się złą tolerancję wysiłku, palenie papierosów, nadmierną masę ciała (zarówno nadwagę, jak i otyłość) oraz hipercholesterolemię, nadciśnienie tętnicze i przerost lewej komory serca.

Do czynników zagrożenia nagłym zgonem sercowym zaliczamy czynniki ryzyka głównej przyczyny NZS, którą jest choroba wieńcowa. Należą do nich:

  • wiek,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • cukrzyca,
  • hipercholesterolemia,
  • podwyższony BMI,
  • obniżona tolerancja wysiłku i nikotynizm.

Należy jednak pamiętać, że sudden cardiac death występuje również w populacji bardzo młodych ludzi (choć występuje około 100 razy rzadziej niż w populacji powyżej 35. roku życia), dlatego tak ważne jest rozpoznawanie w tej grupie przedwczesnej choroby wieńcowej i anomalii tętnic wieńcowych.

Nagły zgon sercowy – zapobieganie

Możliwość wystąpienia nagłej śmierci sercowej z pewnością może budzić lęk i sprawiać, że pacjenci dotknięci którąś z wymienionych wcześniej chorób serca poszukują sposobów zmniejszenia jej ryzyka. Zapobieganie nagłemu zgonowi sercowemu oznacza przede wszystkim przestrzeganie ogólnych prozdrowotnych zaleceń lekarskich.

Należy prowadzić:

  • profilaktykę pierwotną (mającą na celu niedopuszczenie do wystąpienia SCD), na którą składają się zachowania prozdrowotne, w tym odpowiednia dieta, niestosowanie używek, badania okresowe oraz farmakoterapia;
  • profilaktykę wtórną, którą ma na celu niedopuszczenie do kolejnego epizodu nagłego zgonu sercowego.

Ważne jest także właściwe prowadzenie leczenia farmakologicznego schorzeń serca, którymi pacjent jest obciążony. Za leki, które zmniejszają ryzyko nagłej śmierci sercowej, uznaje się beta-blokery, statyny, inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEI) oraz antagonistów aldosteronu. U chorych, u których istnieją ku temu wskazania, w prewencji nagłej śmierci sercowej uzasadnione może być wszczepienie im kardiowertera-defibrylatora (ICD).

Nagłe zatrzymanie krążenia – co robić?

W razie wystąpienia objawów sugerujących zatrzymanie krążenia konieczne jest natychmiastowe rozpoczęcie u chorego resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Prowadzona ona może być przez świadka wypadku samodzielnie (mowa tutaj np. o masażu serca), wykorzystane do niej mogą być również (o ile takowe są dostępne) specjalistyczne urządzenia, takie jak defibrylator (AED).

Równocześnie z podjęciem resuscytacji konieczne jest wezwanie kwalifikowanej pomocy. Osoba postronna, która bierze na siebie odpowiedzialność za ratowanie życia poszkodowanego, powinna wskazać konkretnie na innego świadka i nakazać mu wezwanie zespołu ratowniczego. Masażu serca nie wolno przerywać.

Bibliografia:

  • Górecki A., Nagły zgon sercowy, Borgis – Postępy Nauk Medycznych, 2007, 2–3: 48–52.
  • https://emedicine.medscape.com/article/151907-overview
Opublikowano: ; aktualizacja: 06.08.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Zespół Brugadów – choroba serca powodująca arytmię serca

Zespół Brugadów to rzadka choroba genetyczna, której głównym objawem jest predyspozycja do arytmii komorowej mogącej ...

Nadczynność tarczycy a serce

Nadczynność tarczycy, a w konsekwencji przyspieszony metabolizm ma negatywny wpływ na wszystkie narządy, także na ...

Komorowe i nadkomorowe zaburzenia rytmu serca

Zaburzenie rytmu serca częściej określane jest jako arytmia. Przyczyny niemiarowej pracy serca są bardzo różne. ...

Kardiowerter-defibrylator

Wszczepialny kardiowerter-defibrylator (ang. implantable cardioverter defibrillator) jest urządzeniem zasilanym bateriami generującym impuls elektryczny, który wszczepia ...

Częstoskurcz przedsionkowy – przyczyny, objawy i leczenie

Częstoskurcz przedsionkowy to jedna z tzw. arytmii nadkomorowych. Nasilenie objawów częstoskurczu przedsionkowego jest zróżnicowane indywidualnie ...

Kołatanie serca – jakie są przyczyny, objawy, co robić i jak leczyć uczucie kołatania serca?

Kołatanie serca oznacza subiektywne uczucie szybkiej i nierównej pracy narządu. Wśród przyczyn wymienia się tu ...

Defibrylacja i defibrylator

Defibrylacja to zabieg polegający na przepuszczeniu przez klatkę piersiową „porcji” energii elektrycznej (rzadziej mechanicznej) w ...

Wideo – Jak żyć z arytmią?

Arytmia może być łagodna lub związana z poważnymi konsekwencjami, każdorazowo jednak należy zapytać lekarza o ...

Nierówne bicie serca – dlaczego serce bije nierówno?

Nierówne bicie serca (niemiarowe), określane mianem arytmii, jest bardzo ważnym objawem nieprawidłowej pracy serca. Zwykle ...

Jakie są przyczyny i typowe objawy arytmii? Jak rozpoznać czy to jest arytmia serca?

Arytmia to zaburzenie pracy serca – zwolnienie lub przyspieszenie jego pracy. Zaburzenia rytmu opisywanie są ...

Dodatkowe skurcze serca – komorowe i nadkomorowe – jakie przyczyny?

Skurcze dodatkowe w sercu określa się jako ekstrasystolie. Są to pobudzenia powstające poza fizjologicznym (czyli ...

Kardiowersja – wskazania, jak wygląda, przebieg, powikłania, skuteczność

Kardiowersja elektryczna to zabieg, który ma na celu przywrócenie prawidłowego rytmu serca. Polega na zadziałaniu ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon