Czym jest witamina B5?
Witamina B5 to witamina rozpuszczalna w wodzie, na którą składają się: panteina, pantenol oraz kwas pantotenowy. Witamina B występuje powszechnie w wielu produktach spożywczych: mięsie, zielonych roślinach, drożdżach i jest syntetyzowana przez florę jelitową człowieka. Z pokarmu wchłania się około 50% kwasu pantotenowego. Jego aktywną postacią jest koenzym A, który uczestniczy w wielu procesach metabolicznych.
Właściwości witaminy B5
Najważniejszą rolą kwasu pantotenowego jest uczestnictwo w syntezie cholesterolu, oddziaływanie na przemiany tłuszczowo-białkowe oraz udział w procesie powstawania koenzymu A, syntezie hormonów sterydowych (testosteron, kortyzol, estradiol, progesteron) i neurotransmiterów (serotonina, dopamina). Jakie inne ważne funkcje pełni witamina B5?
- Bierze udział w regeneracji tkanek, skóry i błon śluzowych, przyspiesza gojenie się ran, redukuje wypryski i działa nawilżająco.
- Poprawia pigmentację włosów, zapobiega siwieniu.
- Spowalnia procesy starzenia się skóry, przeciwdziała tworzeniu się zmarszczek.
- Wspiera pracę układu immunologicznego, bierze udział w wytwarzaniu przeciwciał w organizmie.
Zapotrzebowanie na witaminę B5
Dzienne zapotrzebowanie na witaminę B zmienia się w zależności od wieku i aktualnego stanu zdrowia. Poniżej prezentujemy zalecane dzienne spożycie witaminy B dla poszczególnych grup wiekowych:
- niemowlęta do 6 miesiąca życia – 1,7 mg;
- niemowlęta od 7 do 12 miesiąca życia – 1,8 mg;
- dzieci 1 - 3 lata - 2 mg;
- dzieci 4 - 8 lat - 3 mg;
- dzieci 9 - 13 lat - 4 mg;
- 14 lat lub więcej - 5 mg.
Preparaty z witaminą B5 występują najczęściej w postaci kapsułek, tabletek lub proszku. Suplementy najlepiej przyjmować kilka razy dziennie w dawkach podzielonych, przed posiłkiem. Na zwiększenie przyswajalności kwasu pantotenowego wpływają siarka oraz witamina C, natomiast obniżenie wchłaniania mogą spowodować: herbata, kawa, siarczan żelaza i niektóre leki, np. preparaty nasenne czy sulfonamidy. Należy pamiętać, że niedobory witaminy B5 występują niezwykle rzadko, wobec czego suplementację należy każdorazowo skonsultować z lekarzem.
Kiedy wzrasta zapotrzebowanie na kwas pantotenowy?
Zapotrzebowanie na witaminę B wzrasta przede wszystkim przy rekonwalescencji po przebytych urazach, ciężkich chorobach, podczas długotrwałej ekspozycji na stres oraz u osób nadużywających alkoholu, spożywających duże ilości cukrów i produktów przetworzonych. Deficyt kwasu pantotenowego występuje czasem również u kobiet w ciąży oraz osób starszych oraz pozostających pod wpływem długotrwałego stresu.
Objawy niedoboru i nadmiaru kwasu pantotenowego
Witamina B5 to składnik, który występuje w wielu produktach spożywczych. Wobec powyższego objawy niedoboru obserwuje się stosunkowo rzadko.
Najczęstszymi skutkami niedoboru kwasu pantotenowego są:
- zmiany skórne, takie jak: przebarwienia, trądzik, wypryski, suchość skóry;
- zaburzenia pracy układu krwionośnego, np. obniżone ciśnienie krwi;
- pękanie kącików ust;
- zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego, w tym między innymi: utrata łaknienia, drażliwość, spadek nastroju, zmęczenie;
- zaburzenia układu pokarmowego, takie jak: niestrawność, wzdęcia, biegunka, nudności;
- bóle i sztywność stawów;
- spadek odporności;
- zaburzenia układu nerwowego;
- trudności w gojeniu się ran.
Przedawkowanie kwasu pantotenowego nie stanowi zagrożenia dla życia, gdyż nadmiar tej substancji jest wydalany z organizmu wraz z moczem. Niemniej, jednorazowe przyjęcie dużej dawki witaminy B (nadmiar przekraczający dawki terapeutyczne) może wywołać łagodne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, najczęściej w postaci biegunki.
W jakich produktach występuje witamina B5?
Kwas pantotenowy występuje w żywności pochodzenia roślinnego jak i zwierzęcego. Jego najlepszymi źródłami są:
- owoce i warzywa, przede wszystkim: melony, pomarańcze, banany, brokuły, ziemniaki;
- żółtka jaj, mleko i przetwory mleczne;
- ryby i owoce morza;
- mięso, zwłaszcza wątroba i nerki.
- otręby pszenne;
- orzechy;
- pieczywo pełnoziarniste;
- brązowy ryż;
- nasiona roślin strączkowych;
Należy dodać, że witamina B5 należy do najbardziej wrażliwych na działanie czynników zewnętrznych spośród wszystkich witamin z grupy B. Rozkłada się w roztworach kwaśnych i zasadowych, podczas gotowania, pod wpływem promieni słonecznych, mrożenia czy na skutek przemysłowego przetwarzania żywności. W celu zapewnienia odpowiedniej podaży witaminy B5 najlepiej przyrządzać posiłki na parze.
Interakcja witaminy B5 z lekami
Witamina B5 może wchodzić w interakcję z następującymi lekami:
- tetracykliny (zaburzenia wchłaniania antybiotyku);
- inhibitory cholinoesterazy, czyli preparaty stosowane przy chorobie Alzheimera (nasilenie działania leków);
- leki rozrzedzające krew, takie jak: aspiryna czy warfaryna (zwiększone ryzyko krwawienia).
