Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 (łac. diabetes mellitus typi 1), inaczej zwana cukrzycą insulinozależną, to choroba metaboliczna cechująca się hiperglikemią (czyli zwiększonym poziomem glukozy we krwi), spowodowaną niedoborem insuliny. Stanowi ok. 8-10% przypadków rozpoznawanej cukrzycy. Zwykle dotyczy dzieci i osób młodych.

Cukrzyca a cukry

Węglowodany są to związki organiczne, których utlenianie dostarcza żywym organizmom potrzebnej im energii. Najważniejsze z nich to: galaktoza, fruktoza i glukoza. Ostatni z wymienionych związków to główny produkt trawienia węglowodanów i główny cukier krążący we krwi. Stężenie glukozy w krążeniu zależy od jej wchłaniania w jelitach, jej zużycia i produkcji w wątrobie i nerkach oraz zużycia przez tkanki obwodowe. Ponadto glukoza może być syntetyzowana przez organizm ze związków nie będących węglowodanami, czyli w procesie glukoneogenezy. Ten szlak metaboliczny odgrywa ważną rolę w mózgu, dla którego glukoza stanowi podstawowy materiał energetyczny. Istotne zatem jest, by utrzymywać w równowadze poziom glukozy. Stężenie tego węglowodanu we krwi człowieka po okresie nocnego spoczynku wynosi przeciętnie 80 mg/dl (4,44 mmol/l). W ciągu dnia stężenie to waha się w granicach od 80 mg/dl (4,44 mmol/l) przed posiłkiem do około 120 mg/dl (6,67 mmol/l) po posiłku. W przypadku długotrwałego wzrostu stężenia glukozy we krwi, czyli hiperglikemii, dochodzi do rozwoju choroby metabolicznej, zwanej cukrzycą. Ze względu na przyczynę i objawy choroby wyróżnia się kilka typów cukrzycy: typ 1, typ 2, LADA, MODY i cukrzycę ciężarnych.

Jakie są przyczyny cukrzycy typu 1?

Cukrzyca typu 1 jest skutkiem zniszczenia 85-90% ogólnej liczby komórek beta wysp trzustki. Za najważniejszą przyczynę powstawania tego rodzaju zaburzenia metabolicznego uznaje się proces autoimmunologiczny, w którym organizm wytwarza autoprzeciwciała niszczące własne komórki, związane z głównym układem zgodności tkankowej – HLA. Do uszkodzenia komórek beta wysp trzustki mogą też przyczyniać się niektóre infekcje wirusowe komórek beta, niektóre środki żywnościowe (np. mleko krowie u niemowląt) lub niektóre substancje chemiczne (np. pestycydy). Powoduje to niemal całkowite zahamowanie wydzielania insuliny lub jego wybitne upośledzenie. Prowadzi to do przewlekłego zwiększenia poziomu glukozy we krwi, co skutkuje rozwojem szeregu poważnych zaburzeń w funkcjonowaniu wielu narządów. W efekcie braku insuliny maleje przenikanie glukozy do wnętrza komórek (co skutkuje ich niedożywieniem), a jednocześnie wzrasta uwalnianie glukozy z wątroby do krwi. Zmniejsza się również przenikanie aminokwasów do mięśni oraz wzrasta rozpad tłuszczów. Dochodzi także do rozwoju insulinooporności tkanek, czyli zmniejszenia ich wrażliwości na działanie insuliny (co wpływa na zwiększenie poziomu glukozy we krwi – hiperglikemii). Utrzymująca się hiperglikemia prowadzi do pojawienia się glukozy w moczu (cukromoczu) i odwodnienia. Wzrasta metabolizm białek i tłuszczów, czego następstwem jest utrata masy ciała i pogłębiające się wyniszczenie organizmu. Przy braku odpowiedniego leczenia może wystąpić kwasica ketonowa i śpiączka, a nawet śmierć.

Cukrzyca typu 1 nie jest chorobą dziedziczną. Dziedziczy się jedynie predyspozycje dla rozwoju chorób o podłożu autoagresji, w tym także cukrzycy, która może wystąpić dopiero po zadziałaniu „diabetogennego” bodźca. Niestety, nadal nie zbadano do końca tego mechanizmu.

Jakie są objawy cukrzycy typu 1?

Choroba ma zwykle nagły początek – objawy narastają w ciągu kilku tygodni. Wśród typowych objawów wymienia się:

  • zwiększone pragnienie (polidypsja),
  • zwiększona częstość oddawanego moczu (wielomocz),
  • wzmożone łaknienie (silny głód),
  • utrata masy ciała pomimo zwiększenia apetytu (chorzy zwykle są szczupli),
  • może pojawić się zapach acetonu z ust (z powodu rozwoju ketozy),
  • nadmierna senność i apatia,
  • w badaniach stwierdza się podwyższony poziom glukozy we krwi, w moczu stwierdza się obecność glukozy i ciał ketonowych. Znaczenie diagnostyczne ma także oznaczenie stężenia peptydu C, które jest niskie w przypadku cukrzycy typu 1. Peptyd C jest bowiem wytwarzany w organizmie w stosunku 1:1 z cząsteczkami insuliny. Zatem w przypadku zahamowania wytwarzania insuliny (jak ma to miejsce w cukrzycy typu 1) spada także produkcja peptydu C.

Po fazie ostrej, burzliwej u niemal 30% przypadków następuje przejściowa remisja (wyciszenie) objawów, które może utrzymywać się kilka miesięcy.

Jak leczyć cukrzycę typu 1?

Z uwagi na fakt, że w cukrzycy typu 1 występuje niedobór insuliny, jej podawanie jest jedyną skuteczną formą leczenia. Insulinę dawkuje się w postaci podskórnych wstrzyknięć lub we wlewie ciągłym przy zastosowaniu pompy insulinowej. Schemat insulinoterapii (czyli rodzaj, dawki i ilość wstrzyknięć) ustalany jest przez lekarza w oparciu o aktualny stan pacjenta oraz stopień prowadzonej przez niego aktywności.

W terapii cukrzycy typu 1 niezwykle istotna w utrzymaniu poziomu glukozy we krwi jest prawidłowa dieta. Dawka wstrzykiwanej insuliny przed posiłkiem musi być dostosowana do zawartości węglowodanów w jedzeniu. Najważniejsza jest zatem edukacja pacjenta, by umiał określić ilość spożywanych węglowodanów. Istotne jest tu pojęcie „wymiennika węglowodanowego” (jednostki chlebowej), czyli ilości wagowej pokarmu zawierającej ok.10 g węglowodanów przyswajalnych.

Osoby z rozpoznaną cukrzycą typu 1, tak jak pozostali pacjenci z cukrzycą, powinny także pamiętać o regularnej aktywności fizycznej. Zaleca się zwłaszcza wysiłek wytrzymałościowy (np. marsz, pływanie, bieg), a odradza się ćwiczenia statyczne. Należy pamiętać, że regularna aktywność fizyczna pozwala nie tylko na utrzymanie prawidłowej masy ciała, ale zmniejsza odporność tkanek na insulinę, co w efekcie pozwala na obniżenie dawek wstrzykiwanej insuliny. Każdorazowo zatem podjęcie aktywności fizycznej winno być konsultowane z lekarzem, co pozwoli na odpowiednie dostosowanie aktualnych dawek insuliny.

W prawidłowej terapii cukrzycy typu 1 ważną rolę pełni samokontrola pacjenta i jego ciągła edukacja prowadzona w porozumieniu z lekarzem i dietetykiem.

Opublikowano: ; aktualizacja: 19.01.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Insulina – co to jest?

Insulina jest hormonem produkowanym przez trzustkę każdego zdrowego człowieka. Zaburzenia jej ilości i funkcji stanowią ...

Retinopatia cukrzycowa

Czynnikami ryzyka rozwoju retinopatii cukrzycowej, oprócz czasu trwania i skuteczności kontroli cukrzycy, są także wiek ...

Dlaczego cukier jest szkodliwy?

Najczęściej słowo „cukier” kojarzymy jednoznacznie z cukrem spożywczym, czyli sacharozą, wytwarzaną z buraków cukrowych lub ...

Przeciwciała przeciwwyspowe ICA w cukrzycy – badanie

Przeciwciała przeciwwyspowe ICA bada się u rodzin osób, które chorują na cukrzycę i ich organizm ...

Cukrzyca a wysiłek fizyczny

Aktywność fizyczna przemyślana i prawidłowo dopasowana do aktualnego stanu wyrównania choroby ma działanie profilaktyczne oraz ...

Badanie tylnego odcinka oka

Badanie tylnego odcinka oka (dna oka) umożliwia nam ocenę siatkówki, tarczy nerwu wzrokowego, plamki oraz ...

Cukrzyca – przyczyny, objawy, badania, leczenie, powikłania

Cukrzyca (łac. diabetes mellitus) to dość powszechnie występująca grupa chorób metabolicznych. Cukrzyca charakteryzuje się podwyższonym ...

Choroby matki a ciąża

Wiele chorób, na które cierpi bądź cierpiała przyszła mama może negatywnie wpływać na sam przebieg ...

Cukrzyca a seks

Mężczyźni chorujący na cukrzycę mogą cierpieć na zaburzenia erekcji, czyli problemy z osiągnięciem lub utrzymaniem ...

Test obciążenia glukozą (OGTT) – doustny test – interpretacja wyniku, normy

Test obciążenia glukozą (badanie OGTT) służy do diagnozowania stanów predysponujących do rozwoju cukrzycy. Badanie glukozy ...

Ciała ketonowe w moczu i ketonuria (ketony w moczu) – norma, objawy, leczenie

Obecność ciał ketonowych w moczu określa się jako ketonurię. Jest to zjawisko nieprawidłowe. Przyczyną obecności ...

Leczenie cukrzycy u dziecka

W populacji dziecięcej dominuje cukrzyca typu 1. Niestety, w dobie epidemii nadwagi i otyłości dotykającej ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon