Wstrząs septyczny

Wstrząs septyczny to ostra, zagrażająca życiu reakcja organizmu. Wstrząs rozwija się w następstwie posocznicy – ogólnoustrojowej reakcji organizmu wywołanej zakażeniem. Najczęściej przyczyną sepsy są bakterie i toksyny wytwarzane przez nie. Zakażenie rozwija się w wyniku stanów zapalnych narządów, u osób leczonych na oddziałach intensywnej terapii. Gdy rozwija się wstrząs septycznych, dochodzi do niewydolności najważniejszych narządów.

Co to jest sepsa?

Sepsa, inaczej posocznica, to termin stosowany do opisania reakcji organizmu na zakażenie. Zgodnie z definicją jest to zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej spowodowanej zakażeniem. Sepsa zaczyna się nagle wystąpieniem takich objawów jak podwyższenie lub obniżenie temperatury ciała, wzrostem tętna i częstotliwości oddechu. Może prowadzić do wstrząsu septycznego, kiedy pomimo nawadniania chorego dochodzi do spadku ciśnienia krwi.

Początkowo sepsa była utożsamiana z obecnością bakterii we krwi (bakteriemią). Obecnie do rozpoznania sepsy nie jest konieczne potwierdzenie bakteriemii aczkolwiek w większości przypadków rozsiew bakterii następuje drogą krwionośną. Sepsa stanowi poważny problem medyczny, zwłaszcza na oddziałach intensywnej terapii, na których stanowi jedną z głównych przyczyn zgonów. Może ją powodować praktycznie każdy drobnoustrój chorobotwórczy.

Sepsa stanowi poważny problem medyczny. Szczególnie dotyczy on oddziałów intensywnej terapii. W Stanach Zjednoczonych sepsa jest drugą po zaburzeniach krążenia przyczyną śmierci na tych oddziałach. Występuje u około 1-2 % hospitalizowanych pacjentów i aż u 25% chorych na oddziałach intensywnej terapii. Częstość występowania sepsy rośnie. Dzieje się tak z powodu starzenia się populacji, zwiększonego występowania chorób przewlekłych i zaburzeń odporności oraz z powodu częstego stosowania antybiotyków, prowadzącego do występowania opornych szczepów bakteryjnych.

Przyczyny sepsy i wstrząsu septycznego

Jak wspomniano wcześniej rodzaj drobnoustrojów chorobotwórczych nie ma znaczenia w wystąpieniu sepsy. Bakterie nie muszą występować we krwi. Nie muszą występować u chorego zaburzenia odporności, choć są one czynnikiem ryzyka.

Najczęstszą przyczyną wstrząsu septycznego są zakażenia bakteryjne (75-85% przypadków). Najczęstszymi drobnoustrojami powodującymi sepsę, są takie które dla zdrowego organizmu nie są groźne – są to tak zwane drobnoustroje potencjalnie chorobotwórcze. Sepsa występuje nie tylko w warunkach szpitalnych ale także w pozaszpitalnych. Wtedy za jej wystąpienie najczęściej odpowiedzialne są bakterie wywołujące zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Zakażenie, które powoduje sepsę może mieć charakter jawny (są to zazwyczaj zapalenie otrzewnej, zapalenie trzustki, zapalenie płuc, zapalenie nerek) ale również utajony: najczęściej są to infekcje w obrębie jamy ustnej (okołozębowe), zapalenie zatok przynosowych lub migdałków. Według badań naukowych najczęstszą przyczyną są zakażenia w obrębie jamy brzusznej.

Do czynników ryzyka wystąpienia sepsy u pacjentów hospitalizowanych należą:

  • obecność cewnika naczyniowego,
  • obecność cewnika w pęcherzu moczowym,
  • dreny,
  • protezy sztuczne i urządzenia (np. stymulator serca itp.),
  • mechaniczna wentylacja płuc,
  • żywienie pozajelitowe,
  • przetaczanie płynów i preparatów krwi,
  • odleżyny, oparzenia i rany,
  • zaburzenia odporności po lekach lub radioterapii.

Na wystąpienie sepsy w warunkach pozaszpitalnych szczególnie narażone są dzieci i osoby starsze, osoby o obniżonej odporności, osłabione oraz przebywające w dużych skupiskach ludzi takich jak żłobki, przedszkola, szkoły, więzienia czy koszary wojskowe.

Jak rozwija się sepsa?

Patomechanizm sepsy jest skomplikowany. Proces zapalny rozwija się w wyniku oddziaływania na organizm składników drobnoustrojów chorobotwórczych. Najczęściej jest to liposacharyd bakterii i endotoksyny (szkodliwe substancje wytwarzane przez bakterie). W powstaniu reakcji zapalnej biorą udział cytokiny i chemokiny oraz substancje uszkadzające komórki takie jak wolne rodniki tlenowe. Dochodzi do zmian na poziomach komórkowym, tkankowym oraz narządowym (niewydolność narządów).

Do wstrząsu septycznego dochodzi, gdy w wyniku reakcji zapalnej niedostatecznie wypełnione jest łożysko naczyniowe. Spada ciśnienia krwi i zmniejsza się perfuzja przez tkanki co prowadzi do gorszego ich ukrwienia i niedotlenienia. Występuje kwasica metaboliczna i zaburzenia metaboliczne, a w rezultacie następuje niewydolność wielonarządowa (nieprawidłowo zaczynają pracować nerki, płuca i inne ważne narządy).

Objawy sepsy

Początkowe objawy sepsy zależą od miejsca pierwotnego zakażenia. Gdy rozwija się reakcja ogólnoustrojowa, charakterystycznymi objawami uprawniającymi do rozpoznania sepsy są:

  1. temperatura ciała powyżej 38 lub poniżej 36°C,
  2. czynność serca powyżej 90/minutę,
  3. częstość oddechów powyżej 20 na minutę a w badaniu gazometrii krwi tętniczej obniżenie ciśnienia parcjalnego dwutlenku węgla,
  4. obniżona (poniżej 4000) lub podwyższona (powyżej 12000) liczba leukocytów we krwi, obecność ponad 10% niedojrzałych granulocytów obojętnochłonnych w rozmazie krwi.

Mogą występować także nagłe zaburzenia świadomości, znaczne obrzęki lub hiperglikemia, pomimo niewystępowania cukrzycy.

Jak rozpoznać wstrząs septyczny?

Wstrząs septyczny charakteryzuje się obniżeniem ciśnienia krwi i hipoperfuzją tkanek (zmniejszonym ukrwieniem tkanek). W przebiegu ciężkiej sepsy rozwija się niewydolność narządów:

  • ostra przednerkowa niewydolność nerek,
  • ostra niewydolność oddechowa,
  • niedokrwienie ośrodkowego układu nerwowego,
  • zaburzenia czynności przewodu pokarmowego,
  • krwawienie z przewodu pokarmowego,
  • małopłytkowość,
  • ostra niewydolność wątroby,
  • niewydolność nadnerczy).

W celu rozpoznania patogenu odpowiedzialnego za wystąpienie sepsy pobiera się posiewy na badania mikrobiologiczne (posiew krwi, moczu, płynu mózgowo-rdzeniowego, płynu z opłucnej, posiew z rany itd.). Nie zawsze jednak patogen występuje we krwi.

Oznacza się również poziom we krwi wskaźników stanu zapalnego (takich jak białko CRP i prokalcytonina), który jest podwyższony. Zwłaszcza pomiary zmian poziomu prokalcytoniny są przydatne w monitorowaniu ciężkości zapalenia i skuteczności leczenia.

Jednym z podstawowych badań przy sepsie jest morfologia krwi. Oznacza się również we krwi parametry nerkowe i wątrobowe (monitorowanie wydolności tych narządów), parametry krzepnięcia czy poziom mleczanów. Istotne są również badania obrazowe takie jak rentgen, USG czy tomografia komputerowa, wykonywane w zależności od pierwotnego miejsca zakażenia.

Leczenie we wstrząsie septycznym

Leczenie sepsy to duży problem kliniczny i powinno być prowadzone na oddziale intensywnej terapii. Jest to leczenie zarówno przyczynowe jak i objawowe.

Leczenie przyczynowe skupia się na usunięciu przyczyny zakażenia: zakażonych narządów (np. martwiczo zmienionego fragmentu jelita czy pęcherzyka żółciowego) lub protez, drenów czy cewników. W przypadku wystąpienia ropni drenuje się je chirurgicznie lub przezskórnie.

Stosuje się antybiotykoterapię dożylną wstępnie antybiotykami o szerokim spektrum działania, a po uzyskaniu wyników posiewów zgodnymi z wynikiem antybiogramu. Leczenie powinno trwać co najmniej 7-10 dni. Czasem (we wstrząsie septycznym) stosuje się również leki hamujące reakcję zapalną takie jak ludzkie aktywowane białko C.

Leczenie objawowe jest konieczne w ciężkiej sepsie i wstrząsie septycznym. Ma na celu utrzymanie ciśnienia tętniczego, ośrodkowego ciśnienia żylnego, diurezy i wysycenia tlenem hemoglobiny. Polega przede wszystkim na przetaczaniu płynów dożylnie oraz jeśli to konieczne preparatów krwi. Ważna składową leczenia objawowego jest leczenie zaburzeń czynności układu krążenia. W tym celu czasem niezbędne jest podawanie leków obkurczających naczynia krwionośne (noradrenaliny i dopaminy) oraz leków zwiększających kurczliwość mięśnia sercowego (dobutaminy). Podaje się również kortykosteroidy, zwłaszcza pacjentom we wstrząsie.

W leczeniu niewydolności oddechowej konieczna jest czasem wentylacja mechaniczna (podłączenie do respiratora). Monitoruje się glikemię i w razie potrzeby podaje glukozę i insulinę. W przypadku niewydolności nerek konieczna bywa dializoterapia. Chory jest zazwyczaj żywiony pozajelitowo. Podaje się również inne leki takie jak inhibitory pompy protonowej aby zapobiec wystąpieniu wrzodów stresowych żołądka i heparyny drobnocząsteczkowe jako prewencję zakrzepicy żył głębokich (pacjent jest unieruchomiony).

Śmiertelność w przypadku wystąpienia wstrząsu septycznego jest wysoka a leczenie długotrwałe i kosztowne, dlatego sepsa jest poważnym problemem klinicznym.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Ostra niewydolność nerek

Ostra niewydolność nerek (w skrócie ONN), nazywana inaczej ostrym uszkodzeniem nerek, to stan gwałtownego upośledzenia ...

Meningokoki u dzieci

Meningokoki (Neisseria meningitidis) to Gram-ujemne bakterie, które powodują u dzieci ciężkie, zagrażające życiu zakażenie zwane ...

Ostra niewydolność oddechowa

Ostra niewydolność oddechowa (ang. Acute Respiratory Distress) to rozwijające się nagle zaburzenie czynności układu oddechowego, ...

Niewydolność nerek

Niewydolność nerek to stan, w którym dochodzi do upośledzenia funkcji nerek. Wyróżnia się tak zwane ...

Przyczyny niewydolności nerek

Niewydolność nerek to stan, w którym dochodzi do upośledzenia licznych funkcji nerek, przede wszystkim wydalania ...

Chlorki w moczu – badanie

Aniony chlorkowe – chlorki, są głównymi anionami przestrzeni pozakomórkowej. Podobnie jak w surowicy krwi, poziom ...

Parathormon (PTH) – badanie – wskazania, przygotowanie, normy i wyniki

PTH (parathormon) jest wytwarzany przez komórki przytarczyc (gruczoły przytarczyczne). Bierze udział w regulacji gospodarki wapniowej ...

Niewydolność nerek a cukrzyca

Co ma wspólnego schorzenie, jakim jest niewydolność nerek z cukrzycą (DM – Diabetesmellitus)? Czy cukrzycy ...

Leczenie niewydolności nerek

Kiedy dochodzi do nieodwracalnego upośledzenia funkcji nerek i załamania równowagi wodno-elektrolitowej, możemy mieć do czynienia ...

Sepsa u dzieci – jakie są przyczyny, objawy i leczenie posocznicy u dzieci?

Sepsa (posocznica) to uogólnione zakażenie organizmu. To zakażenie krwi wywoływane jest przez bakteriemię, czyli obecność ...

Niedotlenienie płodu

Niedotlenienie płodu jest jednym z największych zagrożeń dla dziecka. Może do niego dojść podczas trwania ...

Co to jest bakteriemia? Czy oznacza sepsę?

Bakteriemia oznacza, że we krwi są bakterie. Wynik taki możliwy jest do zaobserwowania po badaniach ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon