Czym jest masaż shiatsu i skąd pochodzi?
Masaż shiatsu, zwany również masażem zen shiatsu, to japońska technika ucisku określonych punktów na ciele (powiązanych w tradycji wschodniej z tzw. meridianami), stosowana głównie w celach relaksacyjnych oraz wspomagających zdrowie. Jego celem jest osiągnięcie stanu wewnętrznego spokoju poprzez poprawę odczuwanego dobrostanu i redukcję napięcia.
Japoński masaż stanowi połączenie wielowiekowej tradycji wschodniej ze współczesnymi technikami terapii manualnej.
Bezpośrednią ojczyzną masażu shiatsu jest Japonia, jednak sama technika dotyku wywodzi się z tradycyjnej medycyny chińskiej. W 1995 roku Ministerstwo Zdrowia w Japonii oficjalnie zatwierdziło leczniczy status shiatsu, co wpłynęło na rozpowszechnienie tej techniki masażu w krajach zachodnich.
Przeczytaj również:
Medycyna ajurwedyjska – czym jest, czego można się nauczyć ze staroindyjskiej ajurwedy?
Filozofia shiatsu
W celu zrozumienia istoty masażu shiatsu trzeba odnieść się do filozofii Dalekiego Wschodu. Zakłada ona, że człowiek jest częścią natury i podlega takim samym zmianom, co ona. Z tego względu należy zajmować się tym, co utraciło równowagę, dążąc do jej odzyskania. Równowaga w omawianym kontekście oznacza prawidłowy przepływ energii przez wszystkie narządy ciała.
Największym wyzwaniem podczas wykonywania masażu shiatsu jest indywidualne dopasowanie techniki do potrzeb pacjenta, co wymaga obserwacji i doświadczenia terapeuty.
Podstawą tej filozofii jest koncepcja dwóch energii: yin i yang oraz energii życiowej qi (ki). Należy jednak podkreślić, że pojęcia te mają charakter filozoficzny i nie są bezpośrednio potwierdzone w medycynie opartej na dowodach naukowych (EBM).
Podstawą omawianej filozofii jest zrozumienie, że przez człowieka przepływają dwie przeciwstawne, wzajemnie uzupełniające się, ale i zależne od siebie energie: męska yin i żeńska yang . Ich połączenie nazywane jest ki (qi) . Żadna z nich nie może istnieć bez drugiej, ponieważ w każdej z tych energii jest zawarta część energii przeciwnej. Człowiek jest zdrowy, kiedy w jego organizmie panuje homeostaza, czyli równowaga omawianych energii, a choruje, kiedy zostaje ona zachwiana.
W jaki sposób masaż shiatsu wpływa na organizm?
Masażowi shiatsu przypisuje się wiele leczniczych i relaksacyjnych właściwości. Polega on na ucisku odpowiednich miejsc na skórze, którym przyporządkowane są tak zwane meridiany, przebiegające wzdłuż kanałów energetycznych ki i odpowiadające za funkcjonowanie poszczególnych narządów oraz układów.
Blokada przepływu energii w meridianach powoduje szereg dolegliwości somatycznych, takich jak np. bóle różnego pochodzenia i psychicznych, takich jak np. stany lękowe czy depresja. Niezwykle silnym, a tym samym szkodliwym blokerem meridianów jest stres.
Z perspektywy współczesnej fizjoterapii działanie masażu można tłumaczyć głównie poprzez:
- wpływ na układ nerwowy (relaksacja),
- poprawę krążenia krwi i limfy,
- zmniejszenie napięcia mięśniowego.
Nie ma jednoznacznych dowodów naukowych potwierdzających istnienie meridianów jako struktur anatomicznych, jednak techniki ucisku mogą przynosić odczuwalne korzyści.
Przeczytaj również:
Masaż erotyczny – na czym polega, rodzaje
Jakie meridiany pobudza się podczas masażu shiatsu?
Masaż shiatsu koncentruje się na tych częściach meridianów, które znajdują się pod skórą, dzięki czemu są łatwo dostępne dla masażysty. Podział na meridiany yin i yang ma charakter koncepcyjny i nie jest stosowany w medycynie konwencjonalnej, jednak stanowi podstawę praktyki shiatsu.
Istnieje 12 głównych meridianów narządowych. Należą do nich:
- meridiany z energią żeńską yin, obejmujące: serce, śledzionę i trzustkę, płuca, nerki, osierdzie oraz wątrobę;
- meridiany z energią męską yang, obejmujące: żołądek, jelito cienkie i grube, pęcherz moczowy, pęcherzyk żółciowy, a także tzw. potrójny ogrzewacz, odpowiedzialny za duszę oraz ciało.
Niekorzystny jest zarówno nadmiar, jak i niedobór energii w obrębie meridianów. Masaż danego punktu pomaga usprawnić w nim przepływ energii, przez co wpływa pozytywnie na odpowiadające mu i powiązane z nim organy wewnętrzne.
Jednakże wykaz zadań danego meridianu nie zawsze jest oczywisty. Przykładowo meridian odpowiedzialny za energię żołądka pomaga nie tylko przy problemach z trawieniem, bólach brzucha czy wrzodach, ale też wpływa na poprawę laktacji u karmiących matek. Natomiast usprawnienie energii w obrębie woreczka żółciowego pomaga w przypadku rwy kulszowej, bezsenności czy migreny.
Masaż shiatsu w wybranych schorzeniach fizycznych
W zakresie dolegliwości natury fizycznej prawidłowo wykonany masaż shiatsu m.in.:
- łagodzi bóle: głowy, kręgosłupa czy nerwobóle;
- zmniejsza napięcie mięśni;
- reguluje funkcjonowanie układu nerwowego i innych układów;
- przywraca wewnętrzną równowagę w organizmie;
- usprawnia pracę poszczególnych narządów wewnętrznych;
- pomaga w złagodzeniu przykrych dolegliwości u kobiet z bolesnymi miesiączkami;
- zwalcza choroby układu krążenia i wspiera jego funkcjonowanie, w tym usprawnia przepływ limfy i reguluje krążenie krwi;
- wspomaga organizm w usuwaniu toksyn;
- łagodzi choroby reumatyczne;
- pomaga w problemach z zatokami.
Masaż shiatsu nie zastępuje leczenia medycznego i powinien być traktowany jako metoda wspomagająca.
Masaż shiatsu jako sposób na poprawę samopoczucia psychicznego
Masaż shiatsu wywiera wpływ nie tylko na ciało, ale także na umysł. Poprawia sprawność intelektualną, samopoczucie psychiczne oraz, co niezmiernie ważne – niweluje nadmiar stresu. Pozytywne nastawienie wzmacnia chęć do życia i przeciwdziała stanom lękowym oraz depresyjnym. Największy wpływ na psychikę ma energia meridianu serca.
Efekty te wynikają głównie z działania relaksacyjnego i dotyku terapeutycznego, a nie z bezpośredniego wpływu na „energię” w sensie biologicznym.
Przeczytaj również:
Masaż próżniowy – co to jest? Wskazania, przeciwwskazania, przebieg zabiegu
Kto może korzystać z masażu shiatsu?
Masaż shiatsu może być stosowany u osób w różnym wieku jako forma relaksacji. W przypadku dzieci może być stosowany wspomagająco, jako uzupełnienie terapii lub profilaktycznie, w celu stymulowania ich prawidłowego rozwoju.
Masaż shiatsu nadaje się także dla kobiet w ciąży, jednakże nie każdy gabinet podejmie się jego wykonania. Wynika to z konieczności zachowania szczególnej ostrożności i zadbania o to, aby nie uciskać pewnych punktów, odpowiedzialnych np. za przedwczesny poród.
Poza tym, ze względu na swoje rozluźniające właściwości, omawiany masaż jest szczególnie polecany osobom żyjącym w ciągłym napięciu oraz stresie.
W przypadku dzieci oraz kobiet w ciąży należy zachować szczególną ostrożność i korzystać z usług wykwalifikowanego specjalisty.
Przeciwwskazania do masażu shiatsu
Żeby masaż pozytywnie wpłynął na organizm, nie należy go wykonywać u osób:
- z nadciśnieniem tętniczym;
- z zakrzepicą;
- z żylakami;
- z miażdżycą;
- w trakcie menstruacji;
- u których występują ciężkie stany zapalne organizmu;
- z chorobami skóry;
- w okresie rekonwalescencji po operacjach.
Przeczytaj również:
Masaż piersi – sposób na ból i obrzęk piersi w PMS, ciąży i w czasie karmienia
W jaki sposób wykonuje się masaż shiatsu?
Podstawą dobrego masażu shiatsu jest uznanie indywidualnej wrażliwości danej osoby i nakierowanie się na jej potrzeby. =
Masaż shiatsu powinien być wykonywany przez doświadczonego masażystę w przystosowanym do tego gabinecie masażu. Siła nacisku zależy od wieku pacjenta oraz jego wrażliwości. Masaż nie powinien sprawiać bólu.
Wykonuje się go palcami, obiema dłońmi, a czasem nawet łokciami, kolanami oraz stopami. Oddechy pacjenta i masażysty powinny być spokojne i wzajemnie zsynchronizowane.
Istnieją dwie popularne techniki masażu shiatsu, w których ciężar ciała przenosi się odpowiednio na kłąb dłoni lub brzusiec kciuka albo palca wskazującego. Do masażu shiatsu warto włączyć olejki eteryczne . Nanosi się je na punkty odpowiadające fragmentom meridianów.
Masaż rozpoczyna się w pozycji siedzącej, następnie przechodzi się kolejno do pozycji leżenia na brzuchu oraz grzbiecie. Najpierw zabiegowi poddawane są tylne części ciała, w tym ramiona, plecy i tył nóg, a następnie przednie części ciała, czyli brzuch, przód nóg, klatka piersiowa i ręce, na twarzy kończąc.
Podczas całego masażu, ruchy powinny być prowadzone w zgodzie z naturalnym kierunkiem przepływu energii. Przy czym meridiany, odpowiadające energii żeńskiej należy masować z dołu do góry, a te, które odpowiadają za energię męską – od góry do dołu.
W praktyce współczesnej często łączy się shiatsu z elementami innych technik masażu i terapii manualnej.
