Hipotermia – co to jest?
Organizm zdrowego człowieka posiada zdolność do termoregulacji, czyli utrzymywania równowagi między ciepłem wytwarzanym i przyjmowanym a oddawanym do otoczenia. Jak wiadomo, prawidłowa temperatura ciała oscyluje w granicach 36,6 st. C. W rzeczywistości pomiar może być nieco wyższy lub niższy. Wiele zależy od wieku, pory dnia czy poziomu aktywności. Duży wpływ na temperaturę ciała mają również hormony, niektóre potrawy oraz napoje. Wskaźnik poniżej 36,2 stopnia może być związany z podeszłym wiekiem. Seniorom zdecydowanie trudniej utrzymać ciepło niż osobom młodym.
Hipotermia to stan organizmu, w którym temperatura ciała obniża się najczęściej na skutek czynników zewnętrznych. Ujemny bilans cieplny wpływa na mniejszą efektywność działania wielu narządów. Lodowata lub zimna woda może doprowadzić do wychłodzenia organizmu nawet 20 razy szybciej niż powietrze. W skrajnym przypadku dochodzi do zaburzenia funkcjonowania wszystkich narządów, a osobie poszkodowanej potrzebna jest pierwsza pomoc.
To też może Cię zainteresować: Drżenie ciała – jakie mogą być przyczyny drżenia mięśni ciała?
Przyczyny hipotermii
Najczęściej jest skutkiem działania zbyt niskiej temperatury powietrza lub wody na organizm. Do bezpośrednich przyczyn hipotermii zalicza się brak ciepłego ubrania w mroźne dni i zbyt długie przebywanie na dużym mrozie. Wśród czynników sprzyjających wychłodzeniu organizmu znajduje się nie tylko skrajnie niska temperatura, ale też przemoczone ubranie oraz mieszkanie w zimnym domu. Szczególnie zagrożone są osoby starsze, które mieszkają samotnie.
Stan hipotermii występuje zwłaszcza w przypadku całkowitego zanurzenia ciała w zimnej wodzie o temperaturze 4 st. C. W takich warunkach człowiek jest w stanie wytrzymać około 5 minut. Po tym czasie traci przytomność. Należy też wspomnieć, że na niekorzyść może działać deszcz czy silny wiatr. Odkryta skóra narażona na jego działanie szybciej paruje, przez co ochładza organizm.
Czytaj również: Czy morsowanie jest zdrowe? Jak to robić z głową?
Objawy hipotermii
W pierwszej kolejności występuje tzw. faza obronna, podczas której pojawiają się dreszcze. Organizm próbuje sobie poradzić z nadmierną utratą ciepła poprzez ruch i drżenie mięśni. W fazie obronnej temperatura wynosi 36 C-34 C, a poszkodowany jest przytomny. Dochodzi do tego uczucie osłabienia oraz spowolnienie funkcji motorycznych. W stanie hipotermii objawy nasilają się stopniowo. Intensywność towarzyszących symptomów zależy od indywidualnej odporności organizmu, a poniższe wskaźniki należy traktować orientacyjnie.
I stadium hipotermii (35 C-32 C)
Zazwyczaj temperatura ciała spada do 34 C, a chory ma spore szanse na przeżycie. W pierwszym stadium hipotermii występują łagodne objawy, takie jak: silne dreszcze, drżenie mięśni, zawroty głowy, niepokój, dezorientacja, osłabienie ramion i nóg. Poszkodowany ma zimne dłonie oraz stopy.
II stadium hipotermii (32-28 stopni C)
Do umiarkowanych objawów należy: spadek wrażliwości na bodźce, odczuwanie bólu stóp i rąk, skurcze mięśni, zaburzenia świadomości, utrata poczucia upływającego czasu, apatia. Ofiara nie jest w stanie sobie pomóc i ma ograniczone szanse na przeżycie bez wsparcia osób trzecich.
III stadium hipotermii (poniżej 28 stopni C)
Stan poszkodowanego określa się jako średni lub ciężki. Trzeci stopień hipotermii charakteryzuje się występowaniem ostrych objawów, do których należą zaburzenia mowy, bolesna sztywność mięśni, zmniejszenie lub ustanie drżenia mięśni, utrata przytomności, brak zdolności do samodzielnego poruszania się.
IV stadium hipotermii (poniżej 24 stopni C)
Określany jest jako stan krytyczny bądź agonalny. Do najczęstszych symptomów IV stadium hipotermii należy utrata świadomości, brak reakcji źrenic na światło, niewyczuwalny lub słaby puls. Skóra poszkodowanego jest zimna, zesztywniała oraz przyjmuje siny kolor. Jeśli temperatura ciała spadnie poniżej 24 stopni, w każdej chwili może dojść do niedotlenienia mózgu, nagłego zatrzymania oddychania i śmierci.
Wychłodzenie organizmu – leczenie
Jedną z głównych przyczyn hipotermii jest zanurzenie w zimnej wodzie. Najczęściej do takiej sytuacji dochodzi podczas załamania się lodu. Pierwsza pomoc jest niezbędna zwłaszcza w przypadku zaawansowanej hipotermii. Najlepiej rozpocząć od ogrzewania pleców, szyi i głowy chorego. Następnie należy przenieść poszkodowanego do ciepłego pomieszczenia, przebrać w suche ubrania, nakryć kocem i podawać ciepłe napoje.
Jeśli konieczna okaże się interwencja lekarza, warto ułożyć chorego z podkurczonymi kończynami oraz unikać zbędnych ruchów. Dzięki temu zapobiegniemy dalszej utracie ciepła. Leczenie pacjenta z ciężką hipotermią odbywa się zazwyczaj w szpitalu na oddziale intensywnej terapii. Do popularnych metod ratowania osoby poszkodowanej należy użycie krążenia pozaustrojowego.
Podsumowanie
Hipotermia jest konsekwencją długiego przebywania w niskiej temperaturze otoczenia. Do przyczyn wychłodzenia całego ciała można też zaliczyć brak wydolnych mechanizmów regulacji wytwarzania ciepła przez organizm. Spośród czynników zwiększających ryzyko hipotermii warto również wymienić podeszły wiek, problemy z pamięcią, nadużywanie alkoholu i substancji psychoaktywnych, choroby współistniejące.
