Gazometria

Gazometria to badanie krwi obejmujące kilka parametrów (stężenie gazów we krwi, wartość pH, poziom wodorowęglanów, zasad, elektrolików). Wyniki gazometrii pozwalają rozpoznać istniejące zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej. Badanie gazometrii wykonywane jest z krwi tętniczej ewentualnie z krwi włośniczkowej.

Czym jest gazometria?

Choć termin „gazometria” może kojarzyć się raczej z badaniem układu oddechowego i parametrów wydychanego powietrza, to należy on do laboratoryjnych parametrów oznaczanych na podstawie próbki krwi i jest jednocześnie jednym z najważniejszych i najwięcej wnoszącym do diagnostyki badaniem określającym stan równowagi kwasowo-zasadowej organizmu.

Ten szybki do uzyskania wynik gazometrii pozwala ocenić stan funkcjonowania nerek, układu oddechowego a w szerszym pojęciu – całego organizmu.

Gazometria to badanie obejmujące kilka podstawowych parametrów krwi:

  • stężenie rozpuszczonych w niej gazów – tlenu i dwutlenku węgla,
  • wartość pH,
  • poziom tak zwanych wodorowęglanów,
  • niedobór zasad,
  • wreszcie stężenia elektrolitów – sodu, potasu i chloru.

Badanie gazometrii wykonuje się w celu wyjaśnienia dysfunkcji układu oddechowego oraz zaburzeń metabolicznych. W praktyce – przeprowadzane jest u każdej osoby z zaburzeniami zachowania oraz innym niewyjaśnionym stanem klinicznym.

Wskazania do gazometrii

Wskazania do wykonania gazometrii obejmują wszystkie stany, w których występują problemy z wentylacją – zarówno choroby płuc, urazy jak i wszystkie inne schorzenia powodujące utratę lub zaburzenia świadomości.

Ponadto wskazaniem do wykonania gazometrii są:

  • niewydolność krążenia,
  • niewydolność i inne choroby nerek,
  • choroby nadnerczy,
  • cukrzyca i większość stanów będących jej powikłaniem,
  • śpiączka o nieustalonej etiologii.

Na liście tej znajdziemy także zatrucia, w tym alkoholem i lekami, stany wysokiej gorączki i sepsę, choroby układu pokarmowego związane w wystąpieniem biegunki lub wymiotów.

Gazometria jest dodatkowo wykonywana wielokrotnie podczas wszelkich zabiegów operacyjnych w celu nieustannej kontroli stanu pacjenta oraz dostosowywania metod leczenia i znieczulenia do tego stanu.

Jak wygląda badanie gazometrii?

Metoda badania gazometerii jest złożona, obejmuje bowiem kilka różnych parametrów, oznaczanych z użyciem odmiennych technik. I tak stężenia parcjalne gazów – tlenu i dwutlenku węgla, a także wartość pH oznacza się z wykorzystaniem specjalnych elektrod.

Na podstawie tak uzyskanych wartości, oblicza się matematycznie poziom wodorowęglanów, niedobór zasad i saturację. Te ostatnie parametry wymagają wyjaśnienia: wodorowęglany to aniony kwasu węglowego obecne we krwi, pozwalające z grubsza ocenić funkcję nerek w utrzymywaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu, niedobór zasad to różnica między aktualnym a wymaganym poziomem buforów we krwi. Bufor to substancja zapobiegająca zmianom pH roztworu.

Saturacja natomiast to wartość procentowa wysycenia krwi tlenem. Czasem na wyniku widnieje także parametr nazwany luką anionową, jest to matematyczna różnica między stężeniem kationów (Na+) oraz anionów (CL-i HCO3-).

Gazometrię wykonuje się z próbki krwi tętniczej, a więc pobieranej za pomocą specjalnej igły i kaniuli zabezpieczającej przed zmianą badanych parametrów po kontakcie z powietrzem.

Inaczej niż w przypadku krwi żylnej, próbkę pobiera lekarz, który nakłuwa tętnicę, najczęściej udową lub promieniową, po uzyskaniu wystarczającej ilości krwi konieczne jest uciśniecie naczynia 10 do 15 minut.

Dodatkowo w samej technice pobierania krwi do gazometrii niezwykle ważne jest kontrolowanie, czy do naczynia nie dostał się jakikolwiek pęcherzyk powietrza. Od czasu pobrania materiału badanie musi zostać przeprowadzone w czasie godziny, potem wynik może być z dużym prawdopodobieństwem nieprawidłowy.

Ponieważ gazometria krwi tętniczej jest trudniejsza do wykonania ze względu na większość trudność pobrania materiału z tętnicy, niż z żyły, zwłaszcza u pacjentów w ciężkim stanie, czasem stosuje się metodę pobrania krwi włośniczkowej. Stanowi ona mieszaninę krwi tętniczej i żylnej, ale jej parametry są zbliżone do uzyskiwanych z naczyń tętniczych.

Gazometria – normy

Zakres wartości referencyjnych gazometrii, zakładając oczywiście prawidłowe pobranie materiału oraz technikę badania, określa się następująco:

  • pH od 7,35 do 7,45,
  • pCO2 35-45 mm Hg dla mężczyzn i 32-43 mm Hg dla kobiet,
  • pO2 65-100 mm Hg,
  • SaO2 90-96 %,
  • dwuwęglany 22-26 mmol/l,
  • niedobór zasad od -3 do +3 mm/l,
  • luka anionowa 8-16 mmol/l.

Wartości te są oczywiście referencyjne dla osoby z prawidłowym poziomem hemoglobiny we krwi a także prawidłową temperaturą ciała. W przypadku innych warunków, stają się one niediagnostyczne.

Gazometria – interpretacja wyników

Wynik gazometrii pozwala rozpoznać istniejące zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej organizmu i z grubsza zakwalifikować je do jednej z czterech głównych kategorii:

  • kwasica metaboliczna: związana jest z nadmiernym wytwarzaniem lub dostarczaniem z zewnątrz równoważników kwasowości. Najpopularniejszymi zaburzeniami z tej kategorii są kwasica ketonowa w przebiegu cukrzycy lub alkoholizmu oraz kwasica mleczanowa powstająca w stanie niedotlenienia – nadmiernego wysiłku lub ciężkiej choroby. Na drugim biegunie tej kategorii znajduje się niedobór równoważników zasadowych i tutaj znajdują się m.in. biegunka, wymioty i liczne schorzenia nerek.
  • zasadowica metaboliczna: obejmuje niejako stan przeciwny do poprzedniego – nadmiar substancji zasadowych lub niedobór kwasowych. Stany te najczęściej są spowodowane spożyciem takich substancji, stosowaniem leków lub zaburzeniami gospodarki hormonalnej.
  • kwasica oddechowa: jej powodem jest hipowentylacja z retencją dwutlenku węgla, innymi słowy wszelkie stany ograniczające swobodne oddychanie – choroby układu nerwowego, kręgosłupa i klatki piersiowej, leki uspokajające, przeciwbólowe, nasenne i narkotyki, oraz schorzenia dróg oddechowych i płuc.
  • zasadowica oddechowa: spowodowana przede wszystkim hiperwentylacją, kiedy to odwrotnie niż w powyższej sytuacji dochodzi do nadmiernego osunięcia z organizmu dwutlenku węgla, najczęściej ma charakter psychogenny, czyli mówiąc prościej oznacza napad przyspieszonego oddechu w stanach histerii i nadmiernego pobudzenia emocjonalnego. Hiperwentylacja występuje ponadto w przebiegu chorób układu nerwowego, pod wpływem leków takich jak salicylany, adrenalina, jako reakcja na zimno lub przebywanie na dużych wysokościach. Jatrogenną przyczyną zasadowicy oddechowej mogą być nieprawidłowe parametry lub technika wentylacji mechanicznej.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Badanie poziomu przeciwciał E (IgE)

Badanie poziomu immunoglobuliny E (IgE) wykonuje się w przypadku podejrzenia alergii (na pokarmy, leki czy ...

Zasadowica metaboliczna (alkaloza) – przyczyny, objawy, leczenie

Zasadowica metaboliczna jest zaburzeniem równowagi kwasowo-zasadowej, w którym dochodzi do wzrostu pH krwi. Przyczyną tego ...

HPV DNA – test na obecność wirusa brodawczaka ludzkiego

Test HPV DNA to metoda pozwalająca na wykrycie obecności brodawczaka ludzkiego, odpowiedzialnego m.in. za raka ...

Warzywa odkwaszające organizm

Zakwaszenie organizmu to problem, który dotyczy wielu osób. Może być przyczyną złego samopoczucia, osłabienia i ...

Chlorki w moczu – badanie

Aniony chlorkowe – chlorki, są głównymi anionami przestrzeni pozakomórkowej. Podobnie jak w surowicy krwi, poziom ...

Osłabienie organizmu – jakie mogą być przyczyny uczucia osłabienia?

Osłabienie organizmu bywa naturalną reakcją na: przemęczenie, przeciążenie obowiązkami oraz stresujący tryb życia. Często jest ...

pH krwi a równowaga kwasowo-zasadowa organizmu

pH krwi oznaczane jest podczas gazometrii, w trakcie której ocenia się także saturację O2 i ...

Zasadowica oddechowa – przyczyny, objawy, leczenie

Alkaloza, czyli zasadowica oddechowa, to stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i wzrostu pH krwi, który może ...

Zakwaszony organizm – jakie są objawy zakwaszenia organizmu?

Optymalne środowisko dla przebiegu procesów metabolicznych to pH krwi wynoszące około 7,35–7,45. Zachwianie równowagi między ...

Zakwaszenie organizmu – objawy, przyczyny, skutki

Zakwaszenie organizmu pojawia się w momencie zachwiania równowagi kwasowo-zasadowej i w zaburzonym środowisku wodno-elektrolitowym, kiedy ...

Dysplazja oskrzelowo-płucna – przyczyny, objawy, leczenie

Dysplazja oskrzelowo-płucna występuje głównie u wcześniaków, lecz może też dotyczyć noworodków urodzonych o czasie i ...

Co na wzdęcia? Jak leczyć uporczywe wzdęcia i gazy?

Co na wzdęcia? To częste pytanie pacjentów, którzy zmagają się ze wzdętym brzuchem i nadmiernymi ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon