Krople i spraye do czyszczenia uszu – jak działają i kiedy je stosować?
Preparaty do usuwania woskowiny zmiękczają ją lub ułatwiają jej rozproszenie i wydostanie się z przewodu słuchowego. Mogą też przygotować ucho do oczyszczenia w gabinecie.
Woskowina chroni i natłuszcza skórę przewodu słuchowego, zatrzymuje zanieczyszczenia i współtworzy barierę przed drobnoustrojami. Wraz ze złuszczonym naskórkiem stopniowo przesuwa się ku wyjściu z ucha. Jej obecność jest więc prawidłowa – celem higieny nie jest usunięcie całej wydzieliny.
Na co dzień wystarczy delikatnie umyć małżowinę i osuszyć ją ręcznikiem. Nie wkładaj patyczków ani innych przedmiotów do przewodu słuchowego: mogą wepchnąć woskowinę głębiej i uszkodzić ucho. Nie stosuj świecowania uszu.
Krople do czyszczenia uszu bywają przydatne przy zaleganiu wydzieliny lub nawracających czopach, zgodnie z zaleceniem lekarza. Bez objawów i bez potrzeby odsłonięcia błony bębenkowej do badania rutynowe usuwanie woskowiny zwykle nie jest potrzebne. Higiena uszu nie zastępuje leczenia zapalenia ani diagnostyki niedosłuchu.
Przeczytaj również:
Jak odetkać ucho – bezpieczne i sprawdzone sposoby
Jakie krople i spraye do uszu wybrać?
Wybieraj według przeznaczenia i składu, a następnie sposobu aplikacji. Sam napis „do uszu” nie wystarcza: preparat na woskowinę ma inne zadanie niż lek przeciwbólowy czy przeciwbakteryjny. Spray rozpyla odmierzoną dawkę, natomiast krople podaje się kroplomierzem.
Preparaty na bazie olejów
Mogą zawierać m.in. oliwę z oliwek, olej migdałowy lub parafinę ciekłą. Natłuszczają i zmiękczają woskowinę, ułatwiając jej przemieszczanie się albo późniejsze usunięcie.
„Naturalny” skład nie wyklucza uczulenia. Przy alergii na migdały nie wybieraj produktu z olejem migdałowym.
Preparaty wodne i inne środki ułatwiające usuwanie woskowiny
Do tej grupy należą roztwory wodne, np. z wodorowęglanem sodu, a także preparaty zawierające substancje powierzchniowo czynne, które ułatwiają zwilżenie i rozproszenie wydzieliny. Stosuje się również glicerol oraz związki uwalniające nadtlenek wodoru. Nie przygotowuj samodzielnie mieszanin do zakrapiania ucha.
Przed zakupem przeczytaj instrukcję i sprawdź:
- czy preparat służy do zmiękczania czopa, zapobiegania nawrotom czy przygotowania do zabiegu;
- od jakiego wieku można go używać i czy dziecko wymaga wcześniejszej konsultacji;
- przeciwwskazania, skład oraz ostrzeżenia dotyczące chorób i operacji uszu;
- liczbę kropli lub rozpyleń, częstotliwość, maksymalny czas stosowania i sposób oczyszczania aplikatora.
Sprawdź też termin ważności po otwarciu.
Jak prawidłowo stosować krople i spraye do czyszczenia uszu?
Najpierw upewnij się, że nie ma przeciwwskazań, a potem postępuj według instrukcji danego produktu. Liczba kropli, liczba rozpyleń, częstotliwość i długość stosowania nie są wspólne dla wszystkich preparatów.
- Umyj ręce. Sprawdź nazwę produktu, termin ważności i stan aplikatora. Jeśli instrukcja zaleca ogrzanie butelki, potrzymaj ją w dłoniach; nie podgrzewaj płynu w mikrofalówce.
- Przy kroplach zwykle wygodnie jest położyć się na boku, z oczyszczanym uchem ku górze. Spray może wymagać innego ustawienia głowy i butelki – sprawdź zalecenia producenta.
- Podaj zaleconą ilość. Nie wciskaj końcówki głęboko do przewodu i nie dotykaj kroplomierzem skóry. Dyszę sprayu umieszczaj tylko w sposób opisany w instrukcji.
- Pozostań w zalecanej pozycji przez wskazany czas.
- Pozwól nadmiarowi płynu wypłynąć, jeśli tak zalecono, i wytrzyj wyłącznie zewnętrzną część ucha.
Aplikator oczyść zgodnie z instrukcją. Nie każdą końcówkę można zdejmować i myć. Nie zanurzaj całego mechanizmu pompki w wodzie. Zamknij opakowanie po użyciu i nie udostępniaj go innym osobom.
Po zastosowaniu preparatu nie zawsze trzeba płukać ucho. Rozmiękczona woskowina może wydostać się stopniowo, ale czasem nadal wymaga usunięcia w gabinecie. Nie kieruj do ucha strumienia z prysznica i nie próbuj wydłubywać czopa. Samodzielne płukanie wymaga wcześniejszej oceny, czy jest bezpieczne, oraz odpowiedniego instruktażu. Nie jest rozwiązaniem dla każdego.
Przeczytaj również:
Nadmiar woskowiny w uchu – przyczyny, objawy, jak usunąć
Czy krople pomagają na zatkane ucho i czop woskowinowy?
Krople na zatkane ucho mogą pomóc, jeśli przyczyną dolegliwości jest rzeczywiście zalegająca woskowina. Uczucie pełności, przytłumiony słuch, świąd czy szum w uchu nie potwierdzają jednak czopa. Podobne objawy mogą występować przy infekcji, płynie w uchu środkowym lub innych zaburzeniach słuchu.
Rozpoznanie wymaga badania otoskopem, czyli przyrządem z oświetleniem. O potrzebie usunięcia woskowiny decydują objawy lub utrudnienie badania ucha.
Przy łagodnych dolegliwościach, bez objawów alarmowych i przeciwwskazań, można rozważyć krótką próbę zastosowania odpowiedniego preparatu. Jeśli po czasie określonym w instrukcji nie ma poprawy, umów badanie. NHS zaleca konsultację przy utrzymywaniu się objawów po 5 dniach domowego postępowania. Nie powtarzaj kolejnych kuracji bez sprawdzenia przyczyny problemu.
Twardy czop woskowinowy może wymagać usunięcia ssakiem, narzędziami pod kontrolą wzroku albo irygacji odpowiednim urządzeniem. Metodę dobiera przeszkolona osoba po ocenie ucha i przeciwwskazań. Jeżeli po usunięciu woskowiny słuch nadal jest gorszy, potrzebna jest dalsza diagnostyka.
Krople i spraye do uszu u dzieci – na co uważać?
Preparat musi być dopuszczony do stosowania w wieku dziecka. Nie ma jednej granicy wieku ani uniwersalnego dawkowania dla wszystkich kropli i sprayów. Przed użyciem przeczytaj instrukcję konkretnego opakowania.
U dziecka, które skarży się na ból, gorzej słyszy lub ma wyciek z ucha, potrzebna jest ocena przyczyny. Małe dzieci nie zawsze potrafią opisać dolegliwości, dlatego samo przypuszczenie rodzica, że „to pewnie woskowina”, nie wystarcza do rozpoczęcia oczyszczania.
Szczególnej ostrożności wymagają dzieci z drenami wentylacyjnymi, czyli małymi rurkami w błonie bębenkowej, po operacjach i z przewlekłymi chorobami uszu. Preparat do higieny można wtedy zastosować wyłącznie po uzgodnieniu z lekarzem.
Kiedy nie stosować kropli do usuwania woskowiny?
Nie stosuj samodzielnie kropli do usuwania woskowiny przy stwierdzonej lub podejrzewanej perforacji, czyli otworze w błonie bębenkowej, ani przy obecnych drenach wentylacyjnych. Przeciwwskazaniem do danego produktu jest też uczulenie na jego składniki.
Ból, wyciek, krwawienie lub podejrzenie infekcji wymagają wcześniejszego badania. Przy czynnej infekcji przewodu słuchowego należy unikać preparatów zmiękczających woskowinę. Zakaz nie dotyczy automatycznie wszystkich leków do uszu: lekarz może dobrać preparat przeznaczony do leczenia konkretnej choroby.
Przebyta operacja ucha, dawna perforacja lub wcześniej założone dreny wymagają indywidualnej oceny, czy błona bębenkowa jest już szczelna. Cukrzyca, obniżona odporność, zwężenie przewodu i stosowanie leków przeciwkrzepliwych także wpływają na wybór sposobu oczyszczania. Nie są uniwersalnym zakazem użycia każdych kropli, ale przemawiają za konsultacją przed domowym postępowaniem, zwłaszcza płukaniem.
Możliwe działania niepożądane obejmują pieczenie, podrażnienie, ból i reakcję skórną; zdarzają się również zawroty głowy lub przejściowe pogorszenie słyszenia. Przerwij stosowanie, jeśli pojawią się takie dolegliwości, i skonsultuj dalsze postępowanie. Silny ból lub wyraźny spadek słuchu wymagają pilnej oceny.
Przeczytaj również:
Kłucie w uchu – co oznacza kłujący ból ucha?
Zatkane ucho – kiedy pilnie zgłosić się do lekarza?
Nagłe pogorszenie słuchu wymaga pilnej konsultacji, nawet jeśli przypomina zwykłe zatkanie ucha. Jeżeli słuch pogorszył się w ciągu kilku godzin lub do 3 dni, szukaj pomocy tego samego dnia. Według NICE nagły niedosłuch powstały w ostatnich 30 dniach, którego nie wyjaśnia przyczyna w uchu zewnętrznym lub środkowym, wymaga oceny specjalistycznej w ciągu 24 godzin. W domu nie da się tego bezpiecznie rozstrzygnąć.
Nie czekaj na działanie kropli także przy silnym bólu, ropnym lub krwistym wycieku, gorączce z dolegliwościami ucha albo nasilonych zawrotach głowy. Pogorszenie słuchu z opadaniem twarzy lub zaburzeniami czucia wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. Przy zaburzeniach mowy czy osłabieniu kończyn dzwoń pod 112.
