Co powoduje nadmiar woskowiny w uchu?
Woskowina powstaje w zewnętrznym przewodzie słuchowym. Nawilża jego skórę, zatrzymuje zanieczyszczenia i pomaga ograniczać rozwój drobnoustrojów. Zdrowe ucho zwykle oczyszcza się samo, dlatego obecność wydzieliny nie świadczy o zaniedbaniu higieny. [1, 3]
Problemem bywa zarówno większa ilość woskowiny, jak i utrudnione przesuwanie się jej na zewnątrz.
Zaleganiu sprzyjają:
wkładanie do ucha patyczków lub innych przedmiotów, które mogą spychać wydzielinę głębiej;
regularne używanie zatyczek, słuchawek dokanałowych i aparatów słuchowych;
indywidualne predyspozycje dotyczące ilości i konsystencji wydzieliny;
zwężenie przewodu słuchowego, które utrudnia jego oczyszczanie.
Nie każda widoczna woskowina jest czopem. Jej usunięcie jest uzasadnione przede wszystkim wtedy, gdy powoduje dolegliwości lub przeszkadza w potrzebnym badaniu ucha. [1, 4, 5]
Nadmiar woskowiny w jednym uchu
Nadmiar woskowiny może się zgromadzić tylko w jednym uchu. Sam jednostronny charakter dolegliwości nie wystarcza jednak do rozpoznania przyczyny zatkania. Lekarz może potwierdzić obecność woskowiny podczas otoskopii, czyli oglądania przewodu słuchowego i błony bębenkowej za pomocą wziernika. [3, 9]
Nagłe pogorszenie słuchu w jednym lub obu uszach wymaga pilnego kontaktu z lekarzem, także wtedy, gdy nie boli. Nie należy przez kilka dni sprawdzać, czy pomogą krople. Jeśli niedosłuch rozwinął się w ciągu maksymalnie trzech dni, trzeba wykluczyć nagłą utratę słuchu pochodzącą z ucha wewnętrznego, wymagającą szybkiego leczenia. [4, 12]
Przeczytaj również:
Zapalenie ucha zewnętrznego – przyczyny, objawy i leczenie
Jak usunąć nadmiar woskowiny z ucha?
Postępowanie zależy od objawów, stanu ucha i ewentualnych przeciwwskazań. W niepowikłanych przypadkach można zastosować cerumenolityki, czyli preparaty zmiękczające lub ułatwiające rozpad woskowiny. Gdy nie pomagają, lekarz może zaproponować płukanie, usunięcie narzędziami lub odsysanie. Nie ma jednej metody najlepszej dla każdego pacjenta. [4, 6]
Jak działają preparaty zmiękczające woskowinę?
Preparaty do uszu mogą zawierać składniki olejowe, wodne lub inne substancje ułatwiające rozluźnienie czopa. Zmiękczają wydzielinę, wspomagając jej wydostawanie się z przewodu słuchowego albo przygotowując ucho do zabiegu.
Przed użyciem preparatu do uszu sprawdź instrukcję, ograniczenia wiekowe i przeciwwskazania. Nie stosuj samodzielnie środków na woskowinę przy bólu, wycieku, podejrzeniu uszkodzenia błony bębenkowej ani po operacji ucha bez wcześniejszej porady lekarza. [2, 7]
Podczas aplikacji:
stosuj liczbę kropli i częstotliwość podaną przez producenta;
używaj preparatu o temperaturze zalecanej w instrukcji – nie podgrzewaj go w mikrofalówce ani gorącej wodzie;
przy kroplach ułóż głowę tak, aby leczone ucho było skierowane ku górze;
nie wsuwaj końcówki aplikatora głęboko do przewodu słuchowego;
pozostań w zalecanej pozycji przez czas wskazany w instrukcji, a nadmiar płynu wytrzyj z zewnętrznej części ucha.
Jeżeli pojawi się ból lub podrażnienie, przerwij stosowanie. Gdy zatkanie nie ustępuje po około pięciu dniach, skonsultuj się z lekarzem. [2, 7, 13]
Przeczytaj również:
Jak odetkać ucho – bezpieczne i sprawdzone sposoby
Domowe metody na usunięcie woskowiny z ucha – co działa, a co nie?
Bezpieczne usuwanie woskowiny z ucha nie polega na wydłubywaniu jej patyczkiem, pęsetą czy innym przedmiotem. Takie próby mogą wepchnąć wydzielinę głębiej, skaleczyć skórę lub uszkodzić błonę bębenkową. Nie należy też kierować do ucha silnego strumienia z prysznica. [1, 3]
W domu można rozważyć odpowiednio dobrany preparat do zmiękczania woskowiny. Samodzielne płukanie nie powinno zastępować oceny ucha, szczególnie gdy nie wiadomo, czy błona bębenkowa jest nieuszkodzona. [3, 5]
Czy oliwa i inne oleje pomagają na woskowinę?
Preparaty na bazie oliwy mogą zmiękczać woskowinę. Najlepiej wybrać produkt przeznaczony do stosowania w uszach i używać go zgodnie z instrukcją. Olej migdałowy nie jest odpowiedni dla osób uczulonych na migdały. [2, 7]
Niebezpieczeństwo świecowania uszu
Świecowanie uszu nie jest zalecaną metodą usuwania woskowiny. Nie ma dowodów, że skutecznie oczyszcza przewód słuchowy. Wiąże się natomiast z ryzykiem oparzenia, dostania się wosku ze świecy do ucha i uszkodzenia błony bębenkowej. Domowych urządzeń reklamowanych jako „odkurzacze do uszu” również nie należy utożsamiać z profesjonalnym odsysaniem wykonywanym pod kontrolą wzroku. [2, 3]
Co oznacza zielona wydzielina z ucha?
Zielona lub żółtozielona wydzielina może być ropnym wyciekiem i nie powinna być traktowana jak zwykła woskowina. Może występować przy zapaleniu ucha zewnętrznego albo środkowego. W drugim przypadku wyciek może przedostawać się przez otwór w błonie bębenkowej.
Sam kolor nie pozwala ustalić, jaki drobnoustrój wywołał zakażenie ani jaki lek będzie odpowiedni. Potrzebne jest badanie ucha, a czasem także badanie wydzieliny.
Do czasu konsultacji nie płucz ucha, nie wkładaj niczego do środka i nie stosuj preparatów rozpuszczających woskowinę. Chroń ucho przed wodą. Przy silnym bólu, gorączce lub pogorszeniu słuchu zgłoś się pilnie do lekarza. [9, 10]
Przeczytaj również:
Zapalenie ucha środkowego – objawy i leczenie – ostre, przewlekłe – powikłania
Kiedy usuwanie nadmiaru woskowiny wymaga wizyty u lekarza?
Umów konsultację, jeżeli domowe postępowanie nie pomaga, czopy nawracają albo nie masz pewności, co powoduje zatkanie ucha. Jeśli po usunięciu woskowiny słuch nie wrócił do poprzedniego poziomu, potrzebna jest dalsza diagnostyka. [2, 12]
Objawy wymagające pilnej oceny
Nie odkładaj kontaktu z lekarzem, gdy występują:
nagłe pogorszenie lub utrata słuchu, również bez bólu;
silny albo narastający ból ucha;
ropny lub krwisty wyciek;
gorączka, obrzęk lub zaczerwienienie okolicy ucha;
silne zawroty głowy albo zaburzenia równowagi.
Osłabienie mięśni twarzy, opadanie kącika ust lub inne nagłe objawy neurologiczne wymagają natychmiastowej pomocy. U osób z cukrzycą lub obniżoną odpornością ból i wyciek również wymagają szczególnej uwagi ze względu na ryzyko cięższego zakażenia. [4, 10]
Jak wygląda prawidłowa higiena ucha na co dzień?
Na co dzień wystarczy kilka prostych zasad:
myj delikatnie małżowinę uszną i skórę za uchem;
usuwaj miękkim ręcznikiem lub wacikiem tylko wydzielinę widoczną na zewnątrz;
nie wkładaj do przewodu słuchowego patyczków, palców ani narzędzi;
po myciu osuszaj zewnętrzną część ucha bez pocierania jego wnętrza;
przy nawracających czopach ustal z lekarzem, czy potrzebujesz kontroli lub preparatu zmiękczającego.
Zdrowych uszu nie trzeba rutynowo oczyszczać „do zera”. Preparaty do usuwania woskowiny nie służą do leczenia infekcji, a ból, wyciek i nagłe pogorszenie słuchu wymagają ustalenia przyczyny. [1, 8, 9, 12]
