Atopia – co to jest, jakie są przyczyny, jak leczyć i zapobiegać?

Atopia to dziedziczna i genetycznie uwarunkowana predyspozycja do rozwoju chorób alergicznych, w patogenezie której zasadniczą rolę odgrywają przeciwciała IgE skierowane przeciwko alergenom zewnątrzpochodnym. Wśród tzw. chorób atopowych wyróżniamy: atopowe zapalenie skóry (AZS), astmę, katar sienny, alergiczny nieżyt spojówek, pokrzywkę. W leczeniu stosuje się m.in.: emolienty, leki przeciwhistaminowe czy rozszerzające oskrzela. Jak zapobiec rozwojowi atopii u dzieci?

Atopia – co to?

Atopia (alergia atopowa) jest to genetycznie uwarunkowana nadwrażliwość na zewnątrzpochodne czynniki nazywane alergenami, które u zdrowej osoby nie wywołują nieprawidłowych objawów. Mówiąc inaczej, słowem atopia można określić predyspozycję do rozwoju chorób alergicznych (alergii).

Słowo „atopia” wywodzi się z języka greckiego i, w tłumaczeniu na język polski, oznacza „dziwną chorobę”.

Patogeneza chorób atopowych jest kilkuetapowa, a biorą w niej udział m.in. immunoglobuliny IgE – przeciwciała skierowane przeciwko konkretnym alergenom. Do wyzwolenia danych etapów atopii może dojść na różnych etapach życia, pod wpływem czynników genetycznych, ale też środowiskowych.

Choroby atopowe – jakie są przyczyny atopii?

Choroby alergiczne są w obecnych czasach rozpoznawane coraz częściej, a ich szczególnie rozpowszechnienie obserwuje się w krajach o wysokim statusie socjoekonomicznym, w miastach. Przypuszcza się, że na rozwój chorób atopowych mogą mieć wpływ zbyt sterylne warunki życia, niedostateczna ekspozycja na alergeny na wczesnych etapach życia ale też, przeciwnie, narażenie na dym tytoniowy, pyły itp.

Do tzw. chorób atopowych należą:

  • atopowe zapalenie skóry (AZS), czasem nazywane atopią skóry,
  • astma oskrzelowa, czasem przez pacjentów określana jako atopowe zapalenie dróg oddechowych,
  • katar sienny, czyli alergiczny nieżyt nosa,
  • alergiczne zapalenie spojówek,
  • pokrzywka.

U osób z atopią często można obserwować zjawisko nazywane marszem alergicznym, tzn. przechodzenie jednej postaci alergii w drugą (np. u dziecka z atopowym zapaleniem skóry po kilku latach obserwuje się alergiczny nieżyt nosa i spojówek, a następnie astmę).

Atopia – objawy

Jak już wspomniano, atopia u dorosłych czy u dzieci oznacza predyspozycję do rozwoju chorób alergicznych. Objawy poszczególnych chorób atopowych wymieniono poniżej.

Atopowe zapalenie skóry – objawy AZS

Zmiany skórne często nasilają się pod wpływem określonych czynników – mogą to być np. pokarmy, ale też materiały (np. wełna), sztuczne barwniki, środki higieniczne (np. proszki do prania) itd. Obajwy AZS to:

  • szorstkie zmiany skórne (wyprysk) w charakterystycznych lokalizacjach (w przypadku AZS u niemowląt najczęściej obserwuje się zmiany na twarzy – tzw. „lakierowane policzki” – i na owłosionej skórze głowy; u dzieci nieco starszych – w zgięciach stawowych; atopowe zapalenie skóry u dorosłych najczęściej lokalizuje się na skórze: powiek, czoła, szyi, warg, górnej części klatki piersiowej, dłoniach i w dołach zginaczy);
  • uogólniona suchość skóry;
  • świąd (swędzenie).

Objawy alergicznego nieżytu nosa

Objawy pojawiają się po ekspozycji na określone alergeny (np. pyłki, kurz, sierść zwierząt) i należą do nich:

  • katar, kichanie,
  • świąd w okolicy nosa,
  • charakterystyczne pocieranie nosa (tzw. „salut alergiczny”).

Jakie są objawy alergicznego zapalenia spojówek?

Objawy pojawiają się po ekspozycji na alergeny, którymi najczęściej są pyłki drzew i trawy. Symptomy zapalenia spojówek spowodowanego alergią to:

  • świąd,
  • łzawienie,
  • zaczerwienienie oczu,
  • obecność wodnistej, rzadziej śluzowej wydzieliny w workach spojówkowych.

Objawy astmy oskrzelowej

Astmie oskrzelowej u dzieci czy dorosłych towarzyszy:

  • nawracająca duszność i świszczący oddech (po ekspozycji na alergeny, w trakcie wysiłku, czasem samoistnie),
  • nawracające obturacyjne zapalenia oskrzeli,
  • kaszel (w tym kaszel po ekspozycji na alergeny i kaszel w trakcie wysiłku).

Pokrzywka atopowa – jakie są objawy?

U pacjenta obserwuje się wysypkę o typie bąbli pokrzywkowych na skórze z towarzyszącym świądem, pojawiającą się po ekspozycji na alergen.

Atopia – leczenie chorób związanych z alergią atopową

Podstawową zasadą obowiązującą w leczeniu chorób atopowych jest unikanie alergenów wywołujących wystąpienie objawów lub, w przypadku AZS, zaostrzenie zmian na skórze.

Leczenie AZS opiera się przede wszystkim na odpowiedniej pielęgnacji skóry atopowej (stosowanie emolientów natłuszczających i nawilżających, a w okresie zaostrzeń stosowanie miejscowo steroidów lub inhibitorów kalcyneuryny).

Astma oskrzelowa leczona jest zależnie od stopnia nasilenia objawów – niektórzy chorzy wymagają jedynie doraźnego stosowania leków rozszerzających oskrzela, inni wymagają włączenia leków na stałe.

Alergiczny nieżyt nosa leczony jest lekami przeciwhistaminowymi oraz steroidami donosowymi, zaś w alergicznym nieżycie spojówek podawane są leki przeciwhistaminowe w postaci kropli do oczu. Pokrzywkę zwalcza się lekami przeciwhistaminowymi oraz glikokortykosteroidami.

Atopia u dziecka – zapobieganie chorobom atopowym

Ryzyko wystąpienia atopii u dziecka jest wysokie, jeżeli występuje ona u obojga czy jednego rodzica. Aby je zmniejszyć, zaleca się:

  • karmienie piersią w okresie niemowlęcym (ma ono udowodnioną naukowo skuteczność w profilaktyce atopii),
  • unikanie ekspozycji na dym tytoniowy (zasada ta dotyczy także ekspozycji na dym tytoniowy w ciąży),
  • unikanie przesadnej sterylności, ale też narażenia na nasilone działanie dymów, pyłów itp.,
  • unikanie częstych infekcji (m.in. zapaleń oskrzeli), które mogą współuczestniczyć w patogenezie astmy.

Stosowanie diet eliminacyjnych (np. bezmlecznej) w profilaktyce atopii nie jest uzasadnione, ma natomiast sens w sytuacji, gdy potwierdzono nadwrażliwość na konkretne alergeny pokarmowe. Co warto podkreślić, najważniejsze znaczenie mają objawy kliniczne, a testy alergiczne mają za zadanie jedynie potwierdzić nadwrażliwość na alergeny.

Jeżeli pomimo dodatniego wyniku w testach alergologicznych spożywa się określony produkt bez objawów uczulenia, nie ma wskazań do eliminacji go z diety.

Bibliografia:

  • Kruszewski J., Genetic basis of atopy. Postępy Dermatologii i Alergologii, 2003, 20, 2: 58–64.
  • Salomon J., Szepietowski J., Atopowe zapalenie skóry [w:] Alergia, choroby alergiczne, astma. Tom II pod redakcją Andrzeja M. Fala. Wydanie I, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, s. 301–313.
  • Bogacka E., Groblewska A., Alergia narządu wzroku [w:] Alergia, choroby alergiczne, astma. Tom II pod redakcją Andrzeja M. Fala. Wydanie I, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, s. 417–427.
Opublikowano: ; aktualizacja: 05.04.2018

Oceń:
4.2


Może cię

Wyprysk atopowy – przyczyny, objawy, leczenie

Wyprysk atopowy jest zapaleniem skóry, które powstaje na skutek kontaktu z substancją drażniącą lub uczulającą. ...

Jakie są objawy atopowego zapalenia skóry?

W atopowym zapaleniu skóry objawy różnią się nieco w zależności od wieku pacjenta. Pierwsze objawy ...

Pokrzywka

Pokrzywka to choroba skóry, która jest powszechnym problemem i charakteryzuje się występowaniem zmian skórnych pod ...

Rybia łuska – przyczyny, objawy, rodzaje, badania, rozpoznanie, leczenie

Rybia łuska jest genetyczną chorobą bariery naskórkowej. Postacie dziedziczne tej choroby skóry związane są z ...

Astma oskrzelowa u dzieci

Astma oskrzelowa (os greckiego słowa ásthma, oznaczającego "zadyszka") jest przewlekłą chorobą płuc utrudniającą oddychanie. Choroba ...

Alergia kontaktowa

Alergie skórne są poważnym problemem dzisiejszych czasów. Wysypka, świąd, pokrzywka, szczególnie na odsłoniętych częściach ciała, ...

Wysypka alergiczna – jakie są przyczyny, objawy i leczenie alergii skórnej?

Wysypka alergiczna jest jedną z najczęstszych manifestacji chorób alergicznych. Alergia skórna objawia się zmianami na ...

Badanie serologiczne w alergologii

Badania serologiczne są podstawowymi badaniami w diagnostyce alergologicznej. Są to badania określające stężenie przeciwciał IgE ...

Uczulenie na wodę – przyczyny, objawy, test, leczenie

Uczulenie na wodę to niezwykle rzadka przypadłość, na którą cierpi prawdopodobnie tylko kilkadziesiąt osób na ...

Objawy i leczenie mięczaka zakaźnego

Mięczak zakaźny to choroba skóry, spowodowana przez wirus DNA z grupy ospy. Typowym objawem mięczaka ...

Alergie u dorosłych i u dzieci

Z roku na rok alergia staje się coraz większym problemem zdrowotnym, dotykającym zarówno dzieci, jak ...

Przewlekły katar u dzieci – co oznacza i jak leczyć ciągły katar u dziecka?

Nawracający katar u dziecka i obrzęk śluzówek nosa to najczęściej objaw infekcji układu oddechowego. Za ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon