Lewodropropizyna dla dzieci i dorosłych – działanie, dawkowanie, skutki uboczne

Lewodropropizyna – co to jest i jak działa?

Niektóre leki przeciwkaszlowe, takie jak kodeina, działają ośrodkowo, hamując aktywność ośrodka kaszlu w mózgu. Mogą przy tym powodować m.in. senność, pogorszenie sprawności psychomotorycznej, zaparcia, a przy większych dawkach również depresję oddechową. Lewodropropizyna działa inaczej – jej punkt uchwytu znajduje się przede wszystkim w obrębie tchawicy i oskrzeli.

Mechanizm działania lewodropropizyny wiąże się z hamowaniem aktywacji obwodowych włókien czuciowych typu C oraz ograniczaniem uwalniania z nich neuropeptydów uczestniczących w przewodzeniu bodźców wywołujących kaszel. W ten sposób lek zmniejsza nasilenie odruchu kaszlowego. W badaniach przedklinicznych wykazano również jego działanie znoszące skurcz oskrzeli. Lewodropropizyna nie hamuje jednak przyczyny kaszlu, dlatego jest stosowana wyłącznie objawowo.

Po podaniu doustnym lewodropropizyna szybko się wchłania, a jej biodostępność przekracza 75%. Z białkami osocza wiąże się w bardzo niewielkim stopniu – w około 11–14%. Okres półtrwania wynosi około 1–2 godzin, a substancja i jej metabolity są wydalane głównie z moczem.

Przeczytaj również:

Solvetusan – w syropie i tabletkach. Działanie, zastosowanie, dawkowanie, skład

Na jaki kaszel stosuje się lewodropropizynę?

Główne wskazania obejmują objawowe leczenie nieproduktywnego kaszlu różnego pochodzenia. Taki stan towarzyszy początkom infekcji wirusowych, zapaleniu krtani, tchawicy czy oskrzeli, a także napadom w przebiegu krztuśca lub astmy. Lewodropropizyna hamuje skurcz oskrzeli, przerywając samonapędzające się błędne koło dławiących ataków.

Jak stosować lewodropropizynę?

Lek przyjmuje się doustnie. Ze względu na brak danych dotyczących wpływu pokarmu na jego wchłanianie zaleca się stosowanie lewodropropizyny między posiłkami, na pusty żołądek. Charakterystyka produktu leczniczego nie określa jednak dokładnie, ile czasu powinno upłynąć przed posiłkiem lub po nim.

Pomiędzy kolejnymi dawkami należy zachować co najmniej 6 godzin przerwy. Leku nie należy przyjmować częściej ani w większych dawkach niż wskazano w ulotce konkretnego preparatu. Lewodropropizynę stosuje się maksymalnie 3 razy na dobę. Zwiększenie dawki lub skrócenie odstępu między jej podaniami nie przyspieszy leczenia, natomiast może zwiększyć ryzyko działań niepożądanych.

Tabletkę należy połknąć w całości, w razie potrzeby można popić ją wodą. Syrop należy odmierzać miarką dołączoną do opakowania. Bez konsultacji z lekarzem leku nie powinno się stosować dłużej niż 7 dni. Jeżeli kaszel nie ustępuje, nasila się lub towarzyszą mu niepokojące objawy, należy skontaktować się z lekarzem.

Przeczytaj również:

Grypa – objawy, leczenie, powikłania

Jak szybko działa lewodropropizyna?

Lewodropropizyna szybko wchłania się po podaniu doustnym. Dostępne dane farmakokinetyczne wskazują, że maksymalne stężenie we krwi może zostać osiągnięte w ciągu około 0,25–2 godzin, przy czym dokładny czas zależy m.in. od postaci preparatu i cech danego pacjenta.

Nie ma wystarczających podstaw, aby zapewniać, że każdy pacjent odczuje poprawę już po 15–30 minutach. Szybkość i stopień złagodzenia kaszlu mogą być różne w zależności od jego przyczyny, nasilenia oraz indywidualnej reakcji na lek.

Jak długo działa lewodropropizyna?

Okres półtrwania lewodropropizyny wynosi około 1–2 godzin, ale nie jest on równoznaczny z czasem utrzymywania się działania przeciwkaszlowego. W badaniu z udziałem zdrowych ochotników pojedyncza dawka 60 mg zmniejszała nasilenie kaszlu wywołanego aerozolem z kwasem cytrynowym przez co najmniej 6 godzin.

Lewodropropizyna nie działa poprzez prostą „blokadę receptorów”. Ogranicza przede wszystkim aktywację obwodowych włókien czuciowych typu C i uwalnianie neuropeptydów uczestniczących w odruchu kaszlowym.

Kolejną dawkę można przyjąć najwcześniej po upływie 6 godzin, przestrzegając dawkowania określonego w ulotce danego preparatu i nie przekraczając 3 dawek na dobę. Leku nie należy stosować automatycznie co 6 godzin przez całą dobę, ponieważ taki schemat mógłby oznaczać przyjęcie czterech dawek i przekroczenie zalecanego dawkowania.

Czy lewodropropizynę można łączyć z lekami wykrztuśnymi?

Lewodropropizyny nie należy samodzielnie łączyć z lekami rozrzedzającymi, zwiększającymi lub ułatwiającymi odkrztuszanie wydzieliny. Dotyczy to m.in. preparatów zawierających acetylocysteinę, ambroksol, bromheksynę albo karbocysteinę.

Leki wykrztuśne i mukolityczne mają ułatwiać oczyszczanie dróg oddechowych, natomiast lewodropropizyna ogranicza odruch kaszlowy. Jednoczesne stosowanie preparatów o przeciwnych celach może sprzyjać zaleganiu wydzieliny. Ulotka kropli Levosol wprost wskazuje, aby nie stosować ich podczas przyjmowania leków upłynniających lub zwiększających ilość wydzieliny w drogach oddechowych.

Jeśli kaszel jest mieszany albo w ciągu dnia występuje odkrztuszanie, a w nocy pojawiają się suche napady, sposób leczenia powinien ustalić lekarz. Nie należy na własną rękę rozdzielać leku wykrztuśnego i przeciwkaszlowego na różne pory dnia.

Przeczytaj również:

Grypa u dziecka – przyczyny, objawy, powikłania i leczenie

Dawkowanie lewodropropizyny

Prawidłowe dawkowanie zależy przede wszystkim od postaci preparatu oraz masy ciała pacjenta. W aptekach lewodropropizyna występuje między innymi w postaci syropu o stężeniu 6 mg/ml, czyli 30 mg w 5 ml, oraz tabletek zawierających 60 mg substancji czynnej.

Lewodropropizyny nie należy stosować u dzieci w wieku poniżej 2 lat. W przypadku dziecka ważącego więcej niż 30 kg trzeba sprawdzić ulotkę wybranego produktu. Charakterystyki analizowanych syropów podają dawkowanie pediatryczne wyłącznie dla przedziałów 10–20 kg i 20–30 kg, natomiast tabletki 60 mg są przeznaczone dla dorosłych oraz dzieci o masie ciała powyżej 30 kg.

U pacjentów w podeszłym wieku rutynowa zmiana dawki zwykle nie jest konieczna, należy jednak zachować szczególną ostrożność ze względu na możliwą większą wrażliwość na działanie leków. Ostrożność jest zalecana również u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, gdy klirens kreatyniny wynosi poniżej 35 ml/min.

Do odmierzania syropu należy zawsze używać miarki dołączonej do opakowania. Kuchenna łyżeczka może mieć inną objętość, co zwiększa ryzyko podania niewłaściwej dawki. Leczenie bez konsultacji z lekarzem nie powinno trwać dłużej niż 7 dni.

Co zrobić po pominięciu dawki lewodropropizyny?

Pominiętej dawki nie należy uzupełniać dawką podwójną. Jeśli zbliża się pora kolejnego podania, należy pominąć zapomnianą porcję i kontynuować stosowanie leku zgodnie z zalecanym schematem.

Nie należy również skracać wymaganego odstępu między dawkami. Przyjęcie większej ilości preparatu nie zwiększa skuteczności leczenia, natomiast może podnieść ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.

Przeczytaj również:

Leki na infekcje wirusowe – które i kiedy stosować?

Co zrobić po przyjęciu zbyt dużej dawki lewodropropizyny?

Po przyjęciu dawki większej niż zalecana należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą albo zgłosić się do najbliższego szpitala. W opisanym przypadku przedawkowania u dziecka wystąpiły ból brzucha i wymioty.

Szczególnie pilnej pomocy wymaga przypadkowe wypicie większej ilości leku przez małe dziecko. Nie należy samodzielnie wywoływać wymiotów. Trzeba zachować opakowanie preparatu, ponieważ informacja o jego nazwie, stężeniu i przyjętej ilości będzie potrzebna personelowi medycznemu.

Lewodropropizyna dla dzieci – od jakiego wieku można ją stosować?

Lewodropropizynę można podawać dzieciom po ukończeniu 2. roku życia, zgodnie z dawkowaniem określonym w ulotce danego preparatu. Leku nie należy stosować u dzieci w wieku poniżej 2 lat.

Jeśli młodsze dziecko zmaga się z napadami kaszlu, należy skonsultować się z pediatrą. Kaszel u niemowlęcia, zwłaszcza połączony z gorączką, dusznością, świstami, trudnościami w karmieniu lub pogorszeniem ogólnego stanu dziecka, wymaga pilnej oceny lekarskiej.

U starszych dzieci dawkę dobiera się przede wszystkim na podstawie masy ciała, a nie samego wieku. Syrop zawierający 6 mg lewodropropizyny w 1 ml podaje się dzieciom o masie ciała 10–20 kg w dawce 3 ml, a dzieciom ważącym 20–30 kg w dawce 5 ml – 3 razy na dobę, w odstępach wynoszących co najmniej 6 godzin. Przed podaniem preparatu należy zawsze sprawdzić jego stężenie i dawkowanie podane w ulotce.

Działania niepożądane i przeciwwskazania do stosowania lewodropropizyny

Lewodropropizyna jest na ogół dobrze tolerowana, jednak nie u każdego pacjenta może być stosowana. Do przeciwwskazań należą:

• nadwrażliwość na lewodropropizynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu;

• obfita wydzielina oskrzelowa;

• zaburzenia czynności rzęsek nabłonka oskrzelowego, występujące m.in. w zespole Kartagenera i dyskinezie rzęsek;

• ciąża i okres karmienia piersią.

Leku nie należy również podawać dzieciom w wieku poniżej 2 lat.

Działania niepożądane lewodropropizyny zgłaszane są bardzo rzadko, czyli z częstością mniejszą niż 1 przypadek na 10 000 osób. W większości przypadków ustępują po odstawieniu leku. Mogą obejmować:

• układ pokarmowy: ból brzucha lub żołądka, nudności, wymioty i biegunkę;

• układ nerwowy: zawroty głowy, zaburzenia równowagi, drżenia i parestezje;

• zaburzenia psychiczne: senność, drażliwość i depersonalizację;

• układ krążenia: kołatanie serca, tachykardię i obniżenie ciśnienia tętniczego;

• skórę: pokrzywkę, rumień, osutkę i świąd;

• reakcje alergiczne: obrzęk naczynioruchowy, duszność oraz reakcję anafilaktyczną;

• inne objawy: ogólne złe samopoczucie, osłabienie kończyn dolnych i obrzęk błony śluzowej dróg oddechowych.

Po przyjęciu leku może wystąpić senność lub uczucie oszołomienia. Do czasu poznania indywidualnej reakcji na preparat należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

W przypadku wystąpienia duszności, problemów z oddychaniem, obrzęku twarzy, warg, języka lub gardła należy odstawić lek i niezwłocznie wezwać pomoc medyczną pod numerem 112 lub 999. Objawy te mogą wskazywać na ciężką reakcję alergiczną.

Przeczytaj również:

Objawy grypy – jak rozpoznać grypę?

Czy lewodropropizynę można stosować w ciąży?

Stosowanie lewodropropizyny w ciąży jest przeciwwskazane ze względu na brak odpowiednich danych potwierdzających bezpieczeństwo leczenia u kobiet ciężarnych. W badaniach na szczurach wykazano, że substancja przenika przez barierę łożyskową. Przy dawce 24 mg/kg obserwowano również niewielkie opóźnienie przyrostu masy ciała i wzrostu potomstwa.

Wyniki badań na zwierzętach nie pozwalają jednak przesądzić, jaki wpływ lek mógłby wywierać na płód ludzki. Z tego względu lewodropropizyny nie należy przyjmować w ciąży ani podczas planowania ciąży.

Czy lewodropropizynę można stosować podczas karmienia piersią?

Okres karmienia piersią stanowi przeciwwskazanie do stosowania lewodropropizyny. W badaniach na szczurach substancję czynną wykrywano w mleku karmiących samic do 8 godzin po podaniu. Brakuje natomiast odpowiednich danych dotyczących przenikania lewodropropizyny i jej metabolitów do mleka kobiecego.

Opisano przypadek senności, obniżenia napięcia mięśniowego oraz wymiotów u noworodka karmionego piersią przez matkę przyjmującą lewodropropizynę. Objawy ustąpiły po czasowym przerwaniu karmienia. Z uwagi na możliwe ryzyko dla dziecka leku nie należy stosować podczas karmienia piersią.

Lewodropropizyna a alkohol

Nie ma wystarczających danych z badań klinicznych, aby jednoznacznie określić wpływ alkoholu na działanie lewodropropizyny. W badaniach na zwierzętach lek nie nasilał działania substancji wpływających na ośrodkowy układ nerwowy, w tym alkoholu. Nie oznacza to jednak, że ich łączenie jest całkowicie bezpieczne.

Lewodropropizyna może bardzo rzadko powodować senność, zawroty głowy i zaburzenia równowagi. Alkohol również pogarsza koncentrację, koordynację ruchową i zdolność oceny sytuacji. Dlatego podczas leczenia najlepiej zrezygnować ze spożywania alkoholu, zwłaszcza przed prowadzeniem pojazdu lub obsługiwaniem maszyn.

U szczególnie wrażliwych pacjentów należy ponadto zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania lewodropropizyny i leków uspokajających lub nasennych. W razie wątpliwości dotyczących konkretnego połączenia leków warto skonsultować się z lekarzem albo farmaceutą.

Przeczytaj również:

Powikłania grypy – jakie są?

Czy lewodropropizyna jest antybiotykiem?

Lewodropropizyna nie jest antybiotykiem, lekiem przeciwwirusowym ani steroidem. Łagodzi suchy kaszel, ale nie zwalcza bakterii lub wirusów i nie usuwa przyczyny choroby.

Z tego powodu poprawa po zastosowaniu preparatu nie oznacza, że infekcja została wyleczona. Jeżeli kaszlowi towarzyszą objawy sugerujące poważniejszą chorobę, konieczna może być diagnostyka i leczenie przyczynowe.

Czy lewodropropizyna uzależnia?

Lewodropropizyna nie jest opioidem i nie działa na receptory opioidowe tak jak kodeina. W badaniach przedklinicznych nie obserwowano zachowań wskazujących na rozwój uzależnienia ani objawów odstawiennych po zakończeniu podawania leku.

Nie oznacza to jednak, że preparat można stosować przewlekle lub profilaktycznie. Jest to lek objawowy przeznaczony do krótkotrwałego łagodzenia suchego kaszlu. Konieczność jego częstego lub powtarzanego przyjmowania powinna skłonić do ustalenia przyczyny dolegliwości.

Czy lewodropropizyna pomaga na kaszel nocny?

Lewodropropizyna może ograniczyć suchy, nieproduktywny kaszel występujący w nocy. Nie każdy nocny kaszel powinien być jednak leczony wyłącznie preparatem przeciwkaszlowym.

Dolegliwości pojawiające się głównie po położeniu się mogą być związane m.in. ze spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła, refluksem żołądkowo-przełykowym, astmą, alergią lub działaniem niektórych leków. Nawracający kaszel nocny, zwłaszcza połączony ze świstami, dusznością albo zgagą, wymaga konsultacji lekarskiej.

Czy lewodropropizyna jest dostępna bez recepty?

Tak, w Polsce dostępne są bez recepty preparaty zawierające lewodropropizynę. Do leków OTC należą zarówno syropy, jak i tabletki. Przykładami są Levosol w postaci syropu 6 mg/ml oraz Solvetusan w tabletkach po 60 mg.

Dostępność bez recepty nie oznacza jednak, że lek można stosować bez ograniczeń. Zawsze należy zapoznać się z ulotką dołączoną do opakowania, przestrzegać zalecanego dawkowania i sprawdzić przeciwwskazania. Lewodropropizyny nie należy stosować m.in. przy kaszlu z obfitą wydzieliną, w ciąży, podczas karmienia piersią ani u dzieci w wieku poniżej 2 lat.

Przeczytaj również:

Przeziębienie – przyczyny, objawy, ile trwa, leczenie i domowe sposoby

Jak długo można stosować lewodropropizynę?

Lewodropropizynę można stosować bez konsultacji z lekarzem maksymalnie przez 7 dni. Leczenie należy zakończyć wcześniej, jeżeli kaszel ustąpi. Nie ma potrzeby przyjmowania preparatu przez pełne 7 dni.

Czas utrzymywania się kaszlu zależy od jego przyczyny. Nie można zakładać, że suchy kaszel powinien ustąpić po 3–4 dniach. Kaszel związany z ostrą infekcją dróg oddechowych może utrzymywać się również po ustąpieniu innych objawów.

Jeżeli po 7 dniach stosowania leku kaszel nie ustępuje, nasila się lub nawraca, należy skontaktować się z lekarzem. Konsultacja jest potrzebna także wtedy, gdy charakter kaszlu zmienia się z suchego na mokry i pojawia się obfita wydzielina. W takiej sytuacji dalsze tłumienie odruchu kaszlowego może utrudniać oczyszczanie dróg oddechowych.

Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają:

• utrzymująca się lub wysoka gorączka;

• nasilający się kaszel albo wyraźne pogorszenie ogólnego stanu pacjenta;

• świszczący oddech lub uczucie duszności;

• ból w klatce piersiowej, zwłaszcza nasilający się podczas oddychania;

• utrata masy ciała, zlewne poty nocne lub długotrwałe osłabienie;

• kaszel trwający kilka tygodni lub regularnie nawracający.

Natychmiastowej pomocy medycznej wymagają natomiast znaczna albo gwałtownie narastająca duszność, sinienie, zaburzenia świadomości, silny ból w klatce piersiowej oraz odkrztuszanie krwi — zwłaszcza w ilości większej niż pojedyncze smugi.