Alergie pokarmowe u dzieci

Alergie pokarmowe występują najczęściej u niemowląt. Objawy alergii na pokarm są bardzo zróżnicowane i dotyczą zarówno przewodu pokarmowego (np. biegunki, wymioty, wzdęcia, kolki niemowlęce), jak i skóry (świąd, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy) czy też układu oddechowego. Podstawą leczenia alergii pokarmowej u dziecka jest dieta polegająca na wyeliminowaniu składnika wywołującego reakcje alergiczne.

Co to jest alergia pokarmowa?

W pojęciu nadwrażliwości na pokarm u dzieci wyróżniamy dwie duże grupy schorzeń. Pierwsza z nich to alergie pokarmowe, które są reakcją nadwrażliwości i przebiegają z aktywacją układu immunologicznego (odpornościowego) dziecka. Szacuje się, że reakcje alergiczne na pokarm występują u około 6–8% dzieci poniżej 3 roku życia. Do drugiej grupy zaliczamy reakcje o typie niealergicznej nadwrażliwości na pokarm, w których mechanizm immunologiczny jest wykluczony.

Zarówno w alergiach pokarmowych u dzieci, jak i w nadwrażliwości o podłożu niealergicznym przyczyną dolegliwości jest spożywany przez dziecko pokarm. Cechą wspólną są także objawy kliniczne. Różnica polega na odmiennym patomechanizmie powstawania tych chorób.

Alergia pokarmowa a nadwrażliwość na pokarm

Czym różni się alergia pokarmowa u dzieci od niealergicznej nadwrażliwości na pokarm (zwanej dawniej nietolerancją pokarmową)?

Podłożem dla rozwoju alergii pokarmowych u dzieci są predyspozycje genetyczne. Przyczyniają się one do nadmiernej odpowiedzi immunologicznej organizmu dziecka (w tym do produkcji przeciwciał i aktywacji komórek układu odpornościowego) w odpowiedzi na spożycie powszechnie występujących antygenów pokarmowych.

Natomiast niealergiczna nadwrażliwość na pokarm jest wynikiem nieprawidłowych reakcji enzymatycznych, metabolicznych, farmakologicznych czy też psychosomatycznych dziecka. Przyczyną tego typu odpowiedzi organizmu są często dodatki do żywności m.in. środki konserwujące i barwiące.

Przyczyny alergii pokarmowej

W ostatnim czasie nastąpił zauważalny wzrost zachorowań na alergie pokarmowe u dzieci, zwłaszcza tych najmłodszych czyli niemowląt. U ich podłoża leżą czynniki genetyczne, środowiskowe (nieprawidłowa dieta matki karmiącej piersią – spożywanie przez nią pokarmów wysoce alergizujących), a także niedojrzałość morfologiczna i funkcjonalna śluzówki przewodu pokarmowego. Wynikiem tego jest nieszczelność jelit jako bariery ochronnej. Powoduje to przenikanie do krwiobiegu różnych alergenów, które po kontakcie z komórkami niedojrzałego jeszcze układu immunologicznego dziecka wywołują reakcje alergiczne.

U niemowląt reakcje te powstają głównie po kontakcie z mlekiem krowim (zawierającym około 25 rodzajów białek, w tym B-laktoglobulinę i kazeinę). U dzieci starszych w miarę rozszerzania diety zwiększa się potencjalna liczba alergenów. W tej grupie wiekowej najczęściej uczulają: mleko krowie, jaja kurze (znacznie rzadziej uczula żółtko jaja), orzeszki ziemne i laskowe, pszenica, ryby i skorupiaki.

Warto podkreślić, że każdy pokarm może być źródłem potencjalnych alergenów dla dziecka, a rola w rozwoju reakcji alergicznych poszczególnych produktów różni się w zależności od zwyczajów żywieniowych na danym obszarze geograficznym. W Polsce alergia pokarmowa u dzieci na białko mleka krowiego dotyczy 3–5% niemowląt, przy czym 80% z nich wyrośnie z tej dolegliwości do 5 roku życia. Z kolei alergia na jaja kurze dotyczy około 5% dzieci. Łącznie alergia na mleko i jaja stanowi 50% wszystkich alergii pokarmowych u dzieci w Polsce.

Objawy alergii pokarmowej

Objawy kliniczne alergii pokarmowych u dzieci są bardzo zróżnicowane i dotyczą przewodu pokarmowego, ale także skóry i układu oddechowego. Bardzo często dotyczą kilku narządów i mogą pojawiać się po 24–48 godzinach po spożyciu pokarmu, jak i po kilku dniach lub nawet tygodniach od zetknięcia się z alergenem.

Do objawów ogólnych alergii pokarmowych u dzieci należą:

  • nadpobudliwość,
  • apatia,
  • migrena,
  • chwiejność emocjonalna,
  • zaburzenia snu,
  • brak przyrostu masy ciała i wzrostu.

Objawy ze strony układu pokarmowego to:

  • biegunki,
  • wymioty,
  • przewlekłe zaparcia,
  • ulewania,
  • kolki niemowlęce,
  • bóle brzucha,
  • wzdęcia,
  • stolce z krwią,
  • niechęć do jedzenia – w okresie niemowlęcym,
  • może występować zapalenie odbytnicy lub okrężnicy, zapalenie jelita cienkiego, enteropatia (zespół złego wchłaniania), eozynofilowe zapalenie przełyku (spowodowane naciekiem eozynofili na ścianę przełyku),
  • u dzieci starszych występuje ponadto zespół alergiczny jamy ustnej (objawiający się obrzękiem, świądem i pieczeniem błony śluzowej).

Objawy skórne alergii pokarmowych u dzieci obejmują:

Ponadto wystąpić mogą nawracające infekcje dróg oddechowych, zapalenia uszu, obrzęk krtani, astma. Do najcięższych objawów należy wstrząs alergiczny, który może wystąpić u nastolatków i młodych dorosłych z dodatnim wywiadem w kierunku alergii pokarmowej i astmy.

U starszych dzieci zdarzają się sytuacje współistnienia uczulenia na alergeny pokarmowe i wziewne. Zdarza się, że dzieci uczulone na pyłki traw i drzew mają jednocześnie objawy po spożyciu warzyw i owoców i na odwrót. Są to tzw. reakcje krzyżowe, przykładowo:

  • uczulenie na marchew i seler często współistnieje z uczuleniem na brzozę i bylicę,
  • pomidory, pomarańcza – trawy,
  • cukinia, banan – ambrosia,
  • jabłko, gruszka, morela, kiwi – brzoza.

Jak rozpoznać alergię pokarmową u dziecka?

Podstawowe znaczenie w rozpoznawaniu alergii pokarmowych u dzieci ma wywiad zebrany od rodziców. Lekarz powinien dokładnie wypytać się o występowanie ewentualnych alergii pokarmowych w rodzinie i dokładnie przeanalizować sposób odżywiania dziecka. Ma to na celu wykrycie pokarmów, po spożyciu których występują objawy alergii pokarmowej.

W celu wykrycia alergii pokarmowych u dziecka stosuje się ponadto testy eliminacji i prowokacji. Celem testów eliminacyjnych jest wykazanie ustępowania objawów chorobowych podczas stosowania diety eliminacyjnej. Testy prowokacji z kolei polegają na podawaniu podejrzanych pokarmów w stopniowo wzrastających dawkach, aż do momentu pojawienia się objawów.

W diagnostyce alergii pokarmowych u dzieci stosowane są także badania laboratoryjne, do których zaliczamy:

  • punktowe testy skórne,
  • specjalistyczne badania immunologiczne,
  • oznaczenie immunoglobuliny IgE – przeciwciała biorące udział w rozwoju reakcji alergicznych,
  • badania stolca (ocena obecności krwi, leukocytów czy eozynofilii),
  • badania endoskopowe przewodu pokarmowego.

Leczenie alergii pokarmowych u dziecka

Podstawą leczenia alergii pokarmowych u dzieci jest dieta polegająca na wyeliminowaniu (na różny okres czasu lub na stałe) składnika wywołującego reakcje alergiczne. Dieta eliminacyjna daje możliwość odbudowy ściany jelita oraz pozwala na uzyskanie z czasem tolerancji na uczulający dziecko składnik pokarmowy. Bardzo ważne jest też zastąpienie go składnikiem o podobnych wartościach odżywczych.

W leczeniu alergii na białka mleka krowiego stosuje się hydrolizaty białkowe oraz preparaty sojowe. Hydrolizaty białkowe to preparaty mlekozastępcze. Białka w nich zawarte są zhydrolizowane w celu zminimalizowania ich właściwości antygenowych. Mogą być to hydrolizaty kazeiny o znacznym stopniu hydrolizy (np. Nutramigen) czy też hydrolizaty serwatkowe o znacznym stopniu hydrolizy (np. Alfare).

Jeśli powyższe preparaty nie skutkują poprawą stanu klinicznego dziecka, włączona zostaje tzw. dieta elementarna złożona z preparatów będących mieszaniną wolnych aminokwasów (np. Bebilon Amino). Możliwe jest również podawanie dziecku preparatów soi, jednak należy to robić ostrożnie, gdyż potrafi ona również wywołać reakcję alergiczną. Preparaty sojowe to mieszanki, w których źródłem białka jest izolowane białko soi. W Polsce dostępne są m.in. Bebiko sojowe, Bebilon sojowy, Humana SL oraz Prosobee.

W alergiach pokarmowych u dzieci dietę niekiedy wspomaga się leczeniem farmakologicznym. Przykładowo, doustne leki przeciwhistaminowe są zalecane w zespole objawów alergicznych ze strony jamy ustnej lub w razie wystąpienia zmian skórnych. Natomiast glikokortykosteroidy zaleca się krótkotrwale w przypadku nasilonych objawów zapalenia przewodu pokarmowego.

Podsumowując, warto podkreślić, iż prawidłowo stosowana dieta umożliwia normalny rozwój dziecka i pozwala uniknąć wystąpienia niedoborów pokarmowych. W celu profilaktyki wystąpienia alergii pokarmowych u dzieci zalecane jest karmienie wyłącznie piersią przez pierwszych 6 miesięcy życia dziecka. Wprowadzanie do diety pokarmów stałych powinno nastąpić nie wcześniej niż po 5 miesiącu życia dziecka. Najlepiej zaczynać od małych ilości nowych pokarmów, jednocześnie bacznie obserwując dziecko, czy nie pojawiają się objawy alergii pokarmowej.

Ponadto – zgodnie z najnowszymi doniesieniami – matki z rodzin o zwiększonym ryzyku wystąpienia choroby alergicznej, w ramach profilaktyki alergii u dziecka, nie muszą podczas ciąży stosować diety eliminacyjnej. Również podczas laktacji dieta eliminacyjna nie jest konieczna, aczkolwiek dobrze jest unikać orzeszków oraz rozważyć spożywanie jaj, ryb i mleka krowiego (czyli produktów o dużym potencjale alergizującym).

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Alergie u niemowląt

Alergia to skłonność układu immunologicznego do nadmiernej reakcji na niektóre czynniki – alergeny. Mechanizm powstania ...

Wskazania dietetyczne dla alergików

Szacuje się, że alergia pokarmowa może dotyczyć nawet 5% populacji ogólnej. W ostatnich latach, zarówno ...

Alergie pokarmowe u dorosłych

Alergia pokarmowa zaliczana jest do grupy chorób alergicznych, które często występują w populacji dziecięcej, ale ...

Astma a alergia u dziecka

Astma należy do najczęściej występujących przewlekłych chorób układu oddechowego u dzieci. Zachorowalność na tę chorobę ...

Niedobór magnezu w organizmie – hipomagnezemia

Objawy niedoboru magnezu dotyczą wielu różnych układów. Jego skutkiem są m.in. skurcze mięśni, kołatanie serca, ...

Atopowe zapalenie skóry u niemowląt

Atopowe zapalenie skóry, zwane także wypryskiem atopowym, jest przewlekłą chorobą skóry, którą coraz częściej spotyka ...

Jak mieszkać bez alergenów?

Liczba alergików wzrasta, zwłaszcza w miastach, mimo że tam alergenów jest mniej. Połączenie ich ze ...

Alergia a przeziębienie u dziecka

Objawy alergii i zwykłego przeziębienia są niejednokrotnie mylone przez rodziców. Symptomy obu dolegliwości różnią się ...

Alergiczny nieżyt nosa – jak leczyć alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa?

Alergiczny nieżyt nosa (ANN) to najczęstsza choroba alergiczna. Zapalenie błony śluzowej wyściełającej jamę nosową prowadzi ...

Marsz alergiczny

Marsz alergiczny jest określeniem specyficznego wzoru rozwoju alergii u dziecka. W skład marszu alergicznego wchodzą: ...

Alergia na pszenicę

Alergia na pszenicę jest drugą po alergii na mleko najczęściej występującą w populacji alergią pokarmową. ...

Alergia na soję

Alergia na soję spotykana jest zarówno u dzieci (również tych najmłodszych), jak i u osób ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon