Alergia na roztocza – czy jest tym samym co alergia na kurz?

Czy alergia na roztocza i na kurz to jest to samo?

Nie, alergia na roztocza kurzu domowego i alergia określana potocznie jako alergia na kurz nie oznaczają dokładnie tego samego, choć w praktyce często używa się tych określeń zamiennie. Roztocza są jednym z najczęstszych źródeł alergenów obecnych w kurzu domowym.

Alergia na roztocza jest reakcją układu odpornościowego na białka tych mikroskopijnych organizmów, znajdujące się przede wszystkim w ich odchodach i szczątkach.

Kurz domowy to mieszanina różnych cząstek, która może zawierać również inne alergeny, np. pyłki roślin czy zarodniki pleśni. Dlatego objawy pojawiające się w zakurzonych pomieszczeniach nie muszą wynikać wyłącznie z uczulenia na roztocza.

Gdzie w mieszkaniu żyją roztocza, co sprzyja ich rozwojowi?

Roztocza to mikroskopijne pajęczaki obecne w kurzu domowym. Najczęściej gromadzą się one na dywanach, meblach tapicerowanych, materacach, firankach, maskotkach, kwiatach doniczkowych i sztucznych, pościeli, kocach.

Optymalne warunki do rozwoju roztoczy to duża wilgotność oraz temperatura w przedziale 21–28 st. C.
Roztocza są alergenem całorocznym, ale okresem najsilniejszego namnażania roztoczy jest końcówka lata i jesień. Ich aktywność zwiększa się w sezonie grzewczym

Jakie są objawy alergii na roztocza?

Alergia na roztocza kurzu domowego może powodować objawy ze strony układu oddechowego, oczu i skóry. Ich rodzaj i nasilenie zależą od indywidualnej reakcji organizmu oraz współistniejących chorób alergicznych. Zmiany skórne mogą występować, ale nie są koniecznym objawem alergii na roztocza.

• Układ oddechowy: wodnisty katar, napady kichania, świąd i zatkanie nosa, spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła, kaszel, a u osób z astmą także świszczący oddech, duszność i zaostrzenie objawów choroby.
• Oczy: świąd, zaczerwienienie, łzawienie i podrażnienie spojówek. Objawy te mogą występować jednocześnie z katarem i kichaniem.
• Skóra: nasilenie świądu, suchości i zaczerwienienia skóry oraz zaostrzenie atopowego zapalenia skóry (AZS). U niektórych osób mogą występować również zmiany przypominające pokrzywkę, ale nie należy automatycznie wiązać ich z alergią na roztocza.

Czy alergię na roztocza można rozpoznać po wyglądzie skóry?

Nie. Sam świąd, zaczerwienienie, wysypka czy zaostrzenie AZS nie wystarczają do rozpoznania alergii na roztocza. Podobne zmiany mogą mieć wiele innych przyczyn, w tym inne alergie, podrażnienia i choroby dermatologiczne.

Rozpoznanie opiera się na wywiadzie lekarskim, charakterze objawów oraz – jeśli są wskazane – testach alergologicznych, takich jak testy skórne lub oznaczenie swoistych przeciwciał IgE we krwi. Dodatni wynik testu świadczy o uczuleniu, ale nie przesądza samodzielnie, że roztocza są przyczyną konkretnych dolegliwości.

Co oznaczają klasy 0–6 w oznaczeniu alergii na roztocza?

Wyniki badań swoistych przeciwciał IgE mogą być przedstawiane jako konkretne stężenie przeciwciał lub w postaci klas, najczęściej w skali od 0 do 6. Szczegółowy sposób przyporządkowania wyniku do klasy zależy od zastosowanej metody i laboratorium. Klasa 0 oznacza wynik poniżej progu wykrywalności lub oznaczania przyjętego w danym badaniu, natomiast wyższe klasy odpowiadają większym stężeniom swoistych IgE.

Wyższa klasa lub stężenie swoistych IgE może zwiększać prawdopodobieństwo klinicznie istotnego uczulenia, ale nie pozwala samodzielnie określić, czy występują objawy alergii ani jak silne będą dolegliwości. Nie można więc zakładać, że osoba z wynikiem w klasie 4–6 będzie miała cięższe objawy niż osoba z wynikiem w klasie 1–2.

Dodatni wynik wskazuje na obecność swoistych IgE wobec badanego alergenu, ale nie przesądza, że to właśnie roztocza odpowiadają za objawy pacjenta. Z kolei wynik ujemny nie zawsze wyklucza alergię, jeśli wywiad i charakter dolegliwości wskazują na taką możliwość.

Dlatego wynik badania należy interpretować w połączeniu z objawami, wywiadem medycznym i oceną lekarza. O rozpoznaniu alergii na roztocza nie decyduje sama klasa IgE, lecz zgodność wyniku z obrazem klinicznym.

Jak leczyć objawy alergii – bez recepty i na receptę?

Leczenie alergii na roztocza kurzu domowego polega na ograniczaniu kontaktu z alergenami oraz łagodzeniu objawów za pomocą odpowiednio dobranych leków. Wybór metody zależy od rodzaju i nasilenia dolegliwości, takich jak katar, kichanie, zatkanie nosa czy świąd oczu.

• Ograniczanie ekspozycji na alergeny – regularne sprzątanie, pranie pościeli i kontrolowanie wilgotności mogą pomóc zmniejszyć kontakt z alergenami roztoczy. Szczegółowe zalecenia przedstawiono w sekcji poniżej.
• Płukanie nosa roztworem soli – pomaga usuwać alergeny i nadmiar wydzieliny z powierzchni błony śluzowej nosa. Można stosować gotowe roztwory soli fizjologicznej lub zestawy do płukania nosa i zatok. Do samodzielnego przygotowania płynu należy używać wody jałowej, destylowanej albo wcześniej przegotowanej i ostudzonej. Płukanie stanowi uzupełnienie leczenia farmakologicznego, a nie jego zamiennik.

• Doustne leki przeciwhistaminowe – łagodzą m.in. kichanie, świąd nosa i oczu oraz wodnisty katar. Niektóre preparaty są dostępne bez recepty, a inne wymagają recepty. Należy stosować je zgodnie z ulotką lub zaleceniami lekarza.
• Donosowe glikokortykosteroidy – zmniejszają stan zapalny błony śluzowej nosa i pomagają kontrolować katar, kichanie, świąd oraz zatkanie nosa. Są szczególnie przydatne przy utrzymujących się lub nasilonych objawach. Dostępność bez recepty zależy od konkretnego preparatu. Leki te należy stosować regularnie, zgodnie z zaleceniami, ponieważ pełny efekt może pojawić się dopiero po kilku dniach.
• Preparaty donosowe łączące glikokortykosteroid z lekiem przeciwhistaminowym – mogą być stosowane przy nasilonym alergicznym nieżycie nosa lub wtedy, gdy jeden lek nie zapewnia wystarczającej kontroli objawów. Łączą działanie przeciwzapalne i przeciwhistaminowe. Dobór preparatu należy skonsultować z lekarzem.
• Krople do oczu o działaniu przeciwalergicznym – mogą łagodzić świąd, zaczerwienienie i łzawienie oczu. Wybór preparatu zależy od objawów i dostępności danego leku.
  

Jak pozbyć się z mieszkania roztoczy?

W celu ograniczenia ilości roztoczy w mieszkaniu zaleca się tzw. profilaktykę antyroztoczową, czyli:

• częste sprzątanie, odkurzanie i wietrzenie pomieszczeń,
• korzystanie z odkurzaczy z filtrem HEPA,
• utrzymywanie optymalnej temperatury w mieszkaniu (w okolicach 19–20 st. C)
• częste pranie pościeli, koców, maskotek, zasłon,
  
• unikanie puchatych dywanów,
  
• stosowanie pokrowców przeciwalergicznych na materace.
  
• stosowanie oczyszczaczy powietrza,
  
• unikanie nadmiernej wilgotności powietrza, w wilgotnych pomieszczeniach pomocne mogą być osuszacze powietrza.

Czy rozważyć odczulanie?

Immunoterapia alergenowa, potocznie nazywana odczulaniem, może być stosowana u osób z alergią na roztocza kurzu domowego, jeśli występują u nich objawy związane z tym uczuleniem. Polega na podawaniu alergenu w kontrolowanych dawkach, aby zmniejszyć nadmierną reakcję układu odpornościowego.

O kwalifikacji do immunoterapii decyduje alergolog, uwzględniając objawy, wyniki badań, skuteczność dotychczasowego leczenia oraz wskazania dla konkretnego preparatu. Sam dodatni wynik testu alergologicznego nie wystarcza do rozpoczęcia odczulania.

Pytania, które najczęściej zadają pacjenci

Czy pomocne może być ozonowanie pomieszczeń?

Ozonowanie nie jest zalecaną metodą ograniczania alergenów roztoczy w domu. Ozon może podrażniać drogi oddechowe i nasilać objawy astmy, a w stężeniach bezpiecznych dla ludzi nie usuwa skutecznie wielu zanieczyszczeń. W ograniczaniu ekspozycji na alergeny ważniejsze są regularne pranie pościeli, usuwanie kurzu na wilgotno, odpowiednie pokrowce na materac i poduszki oraz kontrolowanie wilgotności powietrza.

Czy można całkowicie pozbyć się roztoczy z mieszkania?

Całkowite usunięcie roztoczy z mieszkania jest praktycznie niemożliwe. Można jednak ograniczać ich liczbę i zmniejszać kontakt z alergenami. Pomaga w tym regularne pranie pościeli, ograniczanie tekstyliów gromadzących kurz, stosowanie pokrowców antyalergenowych na materac i poduszki oraz kontrolowanie wilgotności powietrza.

Czy alergia na roztocza może powodować astmę?

Alergia na roztocza może wywoływać lub nasilać objawy astmy u osób, u których choroba ta występuje. Mogą pojawić się kaszel, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej lub duszność. Takie objawy wymagają oceny lekarskiej, ponieważ nie muszą wynikać wyłącznie z alergii.