Czym jest rak odbytnicy?
Odbytnica jest częścią układu trawiennego – to 20-centymetrowy końcowy odcinek jelita grubego. Uczestniczy w transporcie mas kałowych, by mogły zostać wydalone z organizmu. Po wchłonięciu składników odżywczych do jelita cienkiego zbędne produkty przemiany materii są przesuwane do jelita grubego. W procesie tym uczestniczy mięśniówka jelit (ruchy perystaltyczne jelit). Płyny są oddzielane, a treść jelitowa jest magazynowana w odbytnicy. Z odbytnicy kał jest wydalany na zewnątrz ciała przez odbyt. Błona śluzowa wyściełająca odbytnicę wydziela śluz, umożliwiający przesuwanie stolca przez odbyt.
Nowotwór ten wywodzi się ze zmian komórkowych powstających w górnej warstwie nabłonka. Rak odbytnicy zwykle rozwija się u pacjentów w wieku powyżej 50 lat. Mężczyźni są bardziej narażeni na jego wystąpienie niż kobiety. U niektórych osób istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia raka z powodów genetycznych. U tych osób rak odbytnicy może rozwinąć się już po ukończeniu 40 lat.
Wcześnie rozpoznany rak odbytnicy jest w dużym stopniu uleczalny. Nieleczony powoduje, że pojedyncze komórki rakowe mogą przedostać się do organizmu przez układ limfatyczny i wywołać przerzuty.
Zobacz też: Guzek w odbycie – co może oznaczać?
Rak odbytnicy – objawy
Do objawów należą:
- zmiany rytmu wypróżnień,
- częste biegunki i zaparcia,
- parcie na stolec,
- uczucie niewypróżnienia się do końca,
- krwawienia z odbytu,
- bóle brzucha.
Czynniki ryzyka – co powoduje raka odbytnicy?
Do czynników zwiększających ryzyko powstania należą:
- wiek powyżej 50 lat,
- obciążenie genetyczne – przypadki raka okrężnicy w rodzinie,
- polipy jelita grubego,
- wcześniejsze nieswoiste zapalenia jelit (np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego),
- dieta bogata w tłuszcze,
- dieta uboga w błonnik i wapń,
- otyłość.
Rak odbytnicy – diagnoza i rozpoznanie
W rozpoznaniu stosuje się następujące badania diagnostyczne:
- badanie per rectum – badanie polega na wprowadzeniu palca do odbytnicy w celu wyczucia zmian, takich jak guz,
- test na krew utajoną w kale – polega na analizie laboratoryjnej kału na obecność krwi,
- kolonoskopia – badanie endoskopowe odbytnicy i okrężnicy za pomocą dłuższego endoskopu wprowadzanego po podaniu leków uspokajających,
- biopsja odbytnicy – pobranie niewielkiego wycinka tkanki do analizy laboratoryjnej w celu stwierdzenia obecności komórek rakowych,
- prektoskopia lub sigmoidoskopia – badanie diagnostyczne polegające na wprowadzeniu cienkiego instrumentu przez odbyt w celu zobrazowania wnętrza odbytnicy,
- wlew doodbytniczy – polega na wstrzyknięciu do odbytnicy specjalnego płynu kontrastującego w celu wykonania zdjęć rentgenowskich,
- USG odbytnicy – polega na wprowadzeniu ultrasonografu do odbytnicy w celu jej zobrazowania,
- rezonans magnetyczny – dzięki obrazom o wysokiej rozdzielczości można zbadać rozmiar i ocenić stopień rozprzestrzenienia się raka.
Rak odbytnicy – leczenie
Sposób leczenia raka odbytnicy zależy od jego stopnia zaawansowania. Może obejmować leczenie operacyjne – polega na usunięciu komórek rakowych wraz z przylegającą tkanką odbytnicy i pobliskimi węzłami chłonnymi przez odbyt lub przez nacięcie w ścianie brzucha. Następnie zszywa się odbytnicę. Jeśli wycięto rozległy obszar odbytnicy uniemożliwiający jej zszycie, może być konieczne wykonanie kolostomii czasowej lub definitywnej.
Leczenie może obejmować radioterapię – stosowanie dużych dawek promieni rentgena nakierowanych na chory narząd w celu eliminacji komórek rakowych. Z kolei chemioterapia polega na podawaniu dożylnie lub w tabletkach leków niszczących komórki rakowe.
Kolostomia a rak odbytnicy
Zdarza się, że ilość usuniętej tkanki nie pozwala na ponowne zszycie odbytnicy lub połączenie jej z odbytem. W takim wypadku jelito grube zostaje wyłonione na zewnątrz przez otwór w ścianie brzucha (stomię) i zakładany jest worek stomijny. Worki takie są wykonane z plastiku i przymocowywane do stomii specjalnym przylepcem. Treść jelitowa jest przesuwana do worka, który po napełnieniu wyrzuca się i wymienia na nowy.
Czasem może zaistnieć konieczność wykonania kolostomii czasowej – do momentu zespolenia się zszytej odbytnicy. Konieczność wykonania kolostomii pojawia się u mniej niż 1/3 pacjentów, u których wykonano operacyjne usunięcie nowotworu.
