Czym jest alantoina i jak działa?
Alantoina jest organicznym związkiem chemicznym powstającym w wyniku przemian kwasu moczowego u wielu organizmów. Występuje naturalnie m.in. w niektórych roślinach, jednak w kosmetykach najczęściej wykorzystuje się alantoinę otrzymywaną syntetycznie. Ma ona taką samą budowę chemiczną jak substancja pochodzenia naturalnego, a jej produkcja pozwala uzyskać wysoką czystość i powtarzalną jakość surowca.
Alantoina działa przede wszystkim w obrębie zewnętrznych warstw naskórka. Zmiękcza jego warstwę rogową i wspomaga naturalne usuwanie martwych komórek, dzięki czemu pomaga wygładzić skórę i zmniejszyć jej szorstkość. Nie powoduje jednak intensywnego złuszczania porównywalnego z działaniem kwasów kosmetycznych.
Alantoina wspomaga regenerację naskórka oraz łagodzi podrażnienie i dyskomfort wywołane działaniem czynników zewnętrznych. Ze względu na łagodne działanie jest powszechnie stosowana także w preparatach przeznaczonych do skóry suchej, podrażnionej i wrażliwej.
W jakich produktach znajduje się alantoina?
Alantoina znajduje zastosowanie w wielu produktach do pielęgnacji skóry, włosów i ust. Najczęściej można ją znaleźć w kremach nawilżających i regenerujących, emulsjach, balsamach oraz lekkich żelach. Jest również składnikiem kremów do rąk i stóp, preparatów do skórek wokół paznokci, pomadek ochronnych oraz kosmetyków stosowanych po opalaniu. Dodaje się ją ponadto do produktów używanych po goleniu i depilacji, a także do łagodnych toników, masek i preparatów oczyszczających.
Alantoina występuje również w szamponach, odżywkach oraz preparatach przeznaczonych do pielęgnacji skóry głowy. Stosuje się ją w produktach dla dzieci i dermokosmetykach opracowanych z myślą o skórze suchej, delikatnej lub wrażliwej na działanie czynników zewnętrznych. W recepturach często łączy się ją z innymi składnikami aktywnymi, takimi jak kwas hialuronowy, pantenol, ceramidy czy witamina E. Dobór składników zależy od przeznaczenia kosmetyku.
Alantoina ma zazwyczaj postać białego, krystalicznego proszku. W zależności od receptury może być rozpuszczana w fazie wodnej albo dodawana po zakończeniu emulgowania. Jej stężenie i sposób wprowadzania muszą być odpowiednio dobrane, ponieważ ograniczona rozpuszczalność w wodzie może doprowadzić do wytrącania się kryształów w gotowym produkcie.
Przeczytaj również:
Kamień gua sha – co to jest, jaki wybrać, jak używać, jakie daje efekty masaż tym kamieniem?
Na co pomaga alantoina w pielęgnacji skóry?
Alantoina sprawdza się przede wszystkim w pielęgnacji skóry suchej, szorstkiej i podrażnionej. Pomaga zmniejszyć uczucie ściągnięcia, wspiera utrzymanie odpowiedniego nawilżenia naskórka oraz poprawia jego miękkość. Regularne stosowanie zawierających ją kosmetyków może ograniczać szorstkość i łuszczenie skóry. Alantoinę wykorzystuje się m.in. w preparatach do suchej skóry twarzy, dłoni i stóp oraz podrażnionych okolic nosa.
Cenione są również kojące właściwości alantoiny. Składnik ten pomaga łagodzić dyskomfort i objawy podrażnienia spowodowane m.in. goleniem, depilacją, tarciem odzieży, wiatrem lub przesuszeniem skóry. Może przynosić ulgę skórze wrażliwej, skłonnej do zaczerwienienia, pieczenia i swędzenia. Alantoina wspiera także regenerację naskórka, dlatego występuje w kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji skóry podrażnionej lub narażonej na powierzchowne otarcia i pęknięcia.
Preparaty z alantoiną mogą być stosowane pomocniczo w pielęgnacji skóry:
- z nadmiernie zrogowaciałym naskórkiem, zwłaszcza dłoni i stóp;
- podrażnionej przez promieniowanie słoneczne;
- narażonej na powstawanie odparzeń;
- po niektórych zabiegach dermatologicznych i kosmetologicznych – jeżeli dany produkt został zalecony przez specjalistę.
Alantoina występuje również w preparatach przeznaczonych dla niemowląt, w tym w kremach przeciw odparzeniom. Należy jednak wybierać produkty odpowiednie dla wieku dziecka i stosować je zgodnie z instrukcją producenta. Utrzymujące się, nasilone lub sączące zmiany skórne wymagają konsultacji z lekarzem.
Alantoina może być także składnikiem preparatów do pielęgnacji skóry osób z atopowym zapaleniem skóry. Nie leczy jednak AZS i nie zastępuje terapii zaleconej przez lekarza. Działanie kosmetyku zależy od całej jego receptury, stężenia składników aktywnych oraz regularności stosowania.
W przypadku oparzeń słonecznych można stosować kosmetyki zawierające alantoinę, D-pantenol albo oba składniki. Pomagają one nawilżać skórę i łagodzić towarzyszący oparzeniu dyskomfort. Nie zastępują jednak pomocy medycznej w przypadku rozległego oparzenia, silnego bólu, pęcherzy lub objawów ogólnych.
Jak stosować alantoinę?
Najłatwiej i najbezpieczniej stosować alantoinę jako składnik gotowych kosmetyków, zgodnie z zaleceniami producenta. Częstotliwość aplikacji zależy od rodzaju preparatu i potrzeb skóry. Kremy, balsamy i sera przeznaczone do pozostawienia na skórze można zazwyczaj nakładać raz lub dwa razy dziennie na oczyszczoną skórę. W pielęgnacji wieloetapowej najpierw stosuje się produkty o lżejszej konsystencji, a następnie krem. Ostatnim etapem porannej pielęgnacji powinna być odpowiednia ochrona przeciwsłoneczna.
Alantoina może być stosowana zarówno w prostej pielęgnacji nawilżającej, jak i w kosmetykach zawierających bardziej intensywnie działające składniki aktywne. Łączy się ją m.in. z kwasem hialuronowym, pantenolem, ceramidami, niacynamidem, retinoidami i kwasami złuszczającymi. Jej obecność może wspierać działanie kojące preparatu, ale nie eliminuje ryzyka podrażnienia powodowanego przez inne składniki. Produkty zawierające retinoidy lub kwasy należy zatem wprowadzać stopniowo, obserwując reakcję skóry.
Szampony, maski i preparaty do skóry głowy należy stosować przez czas wskazany na opakowaniu. Wcierek przeznaczonych do pozostawienia na skórze zwykle się nie spłukuje. Nie ma potrzeby jednoczesnego używania kilku kosmetyków z alantoiną. Większe znaczenie mają dopasowanie całej formuły do potrzeb skóry, regularność stosowania i prawidłowa aplikacja.
Przeczytaj również:
Suche dłonie – przyczyny i domowe sposoby na suchą skórę na dłoniach
Czy alantoina powoduje skutki uboczne?
Alantoina jest uznawana za składnik dobrze tolerowany, o niewielkim potencjale drażniącym i uczulającym. Niepożądane reakcje po zastosowaniu zawierających ją kosmetyków występują rzadko i zwykle mają charakter miejscowy. Mogą obejmować zaczerwienienie, świąd, pieczenie, wysypkę lub obrzęk w miejscu aplikacji. Objawy te mogą świadczyć o podrażnieniu albo alergicznym kontaktowym zapaleniu skóry.
Wystąpienie reakcji po użyciu kosmetyku nie oznacza jednak, że wywołała ją sama alantoina. Przyczyną mogą być również substancje zapachowe, konserwanty, barwniki, alkohol albo inne składniki receptury. Jednoczesne stosowanie kilku produktów zawierających kwasy złuszczające, retinoidy lub inne intensywnie działające substancje może dodatkowo zwiększać ryzyko podrażnienia skóry.
Jeśli po aplikacji pojawią się łagodne objawy, kosmetyk należy zmyć i zaprzestać jego stosowania. Jeżeli zmiany utrzymują się, nasilają lub obejmują większy obszar skóry, warto skonsultować się z lekarzem. Nagły obrzęk twarzy, ust lub języka, trudności w oddychaniu albo inne objawy ciężkiej reakcji alergicznej wymagają wezwania pomocy medycznej pod numerem 112. Oceniając tolerancję kosmetyku, należy brać pod uwagę całą jego recepturę, a nie tylko jeden składnik wymieniony na etykiecie.
Przeczytaj również:
Rogowacenie skóry (keratynizacja) – na czym polega złuszczanie naskórka?
Przeciwwskazania do stosowania alantoiny
Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania alantoiny jest potwierdzona nadwrażliwość na tę substancję. Z używania danego kosmetyku należy zrezygnować również w przypadku alergii na którykolwiek z pozostałych składników. Sama alantoina ma niewiele ograniczeń, jednak znaczenie mają przeznaczenie całego preparatu oraz stan skóry.
Zwykłych kosmetyków pielęgnacyjnych nie należy nakładać na głębokie lub kłute rany, miejsca po pogryzieniu przez zwierzę, poważne oparzenia ani zmiany wykazujące oznaki zakażenia. Takie uszkodzenia wymagają oceny medycznej i odpowiedniego postępowania. Należy również unikać kontaktu kosmetyku z oczami i błonami śluzowymi, chyba że producent wyraźnie dopuszcza takie zastosowanie.
Atopowe zapalenie skóry nie stanowi automatycznego przeciwwskazania do używania kosmetyków z alantoiną. Podczas zaostrzenia choroby, zwłaszcza przy sączeniu, nasilonym stanie zapalnym lub pękaniu skóry, wybór preparatu warto jednak omówić z lekarzem.
Ciąża i karmienie piersią nie są uznawane za przeciwwskazania do stosowania alantoiny w typowych kosmetykach, ale należy ocenić bezpieczeństwo całego produktu. W przypadku dzieci trzeba wybierać preparaty przeznaczone dla odpowiedniej grupy wiekowej.
Przed użyciem należy zapoznać się z informacjami na etykiecie. Czystego proszku alantoinowego nie powinno się nakładać bezpośrednio na skórę ani wykorzystywać bez wiedzy potrzebnej do prawidłowego przygotowania receptury kosmetycznej.
