Z tego artykułu dowiesz się, że:
- do zakażenia może dojść nie tylko podczas stosunku waginalnego, ale również w czasie kontaktów analnych i oralnych; niektóre zakażenia mogą być przenoszone również z matki na dziecko podczas ciąży lub porodu, a HIV także podczas karmienia piersią; w przypadku części patogenów możliwa jest również transmisja przez zakażoną krew,
- objawy chorób wenerycznych mogą być różnorodne i obejmować m.in. pieczenie i swędzenie okolic intymnych, ból podczas oddawania moczu lub współżycia oraz zmiany w obrębie narządów płciowych,
- diagnostyka w kierunku chorób wenerycznych zależy od rodzaju podejrzewanej infekcji i może obejmować zarówno badania krwi, jak i badanie materiału pobranego z miejsca zakażenia,
- testy należy wykonywać, m.in. po ryzykownym kontakcie seksualnym, w przypadku wystąpienia niepokojących objawów oraz w ramach profilaktyki,
- odpowiedni moment wykonania badania ma znaczenie, ponieważ zbyt wczesne badania mogą nie wykryć „świeżego” zakażenia.
Choroby przenoszone drogą płciową – czym są?
Choroby przenoszone drogą płciową to zakażenia wywoływane przez bakterie, wirusy lub pasożyty, które mogą przenosić się przede wszystkim podczas kontaktów seksualnych. Do ich transmisji może dojść głównie podczas stosunku waginalnego, ale także analnego lub oralnego.
Droga zakażenia zależy od rodzaju patogenu. Niektóre drobnoustroje wywołujące choroby przenoszone drogą płciową mogą być przekazywane, m.in.:
- podczas ciąży lub porodu,
- podczas karmienia piersią (HIV),
- poprzez kontakt z zakażoną krwią lub produktami krwiopochodnymi.
Do najważniejszych chorób przenoszonych drogą płciową należą, m.in.:
- kiła,
- chlamydioza,
- rzeżączka,
- rzęsistkowica,
- opryszczka narządów płciowych,
- zakażenie HIV, które może prowadzić do rozwoju AIDS, jeśli nie jest odpowiednio leczone,
- zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).
Do zakażeń istotnych w kontekście zdrowia seksualnego należą także HBV i HCV, przy czym HCV przenosi się przede wszystkim przez kontakt z zakażoną krwią.
W laboratoriach są dostępne różne badania w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową, np. w ALAB laboratoria dostępny jest m.in. pakiet badań na choroby weneryczne obejmujący wybrane oznaczenia serologiczne związane z zakażeniami istotnymi dla zdrowia seksualnego. Zakres badań potrzebnych do diagnostyki konkretnego zakażenia zależy jednak od rodzaju ekspozycji i nie zawsze ogranicza się do badań krwi.
Choroby przenoszone drogą płciową – na jakie objawy zwrócić uwagę?
Drobnoustroje wywołujące choroby przenoszone drogą płciową mogą zajmować nie tylko narządy płciowe, ale również inne okolice, m.in. odbyt czy jamę ustną. Objawy zależą od rodzaju zakażenia i miejsca jego lokalizacji. Mogą mieć różne nasilenie, a u części osób infekcja przebiega całkowicie bezobjawowo.
Do objawów sugerujących chorobę przenoszoną drogą płciową należą, m.in.:
- świąd i pieczenie w okolicach intymnych,
- upławy lub nieprawidłowa wydzielina z dróg rodnych – różniąca się od prawidłowej kolorem, zapachem lub ilością,
- zmiany skórne w obrębie narządów płciowych, takie jak krostki, pęcherzyki, owrzodzenia,
- ból lub dyskomfort podczas współżycia albo oddawania moczu,
- pogorszenie samopoczucia, osłabienie,
- gorączka,
- powiększenie węzłów chłonnych,
- problemy z płodnością, które w niektórych przypadkach mogą być następstwem nieleczonego zakażenia.
Warto pamiętać, że brak objawów nie wyklucza zakażenia. Niektóre choroby przenoszone drogą płciową przez długi czas nie powodują żadnych dolegliwości, a osoba zakażona może nieświadomie przekazywać infekcję partnerowi.
Jakie badania wykonać w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową?
Rozpoznanie chorób przenoszonych drogą płciową opiera się na wywiadzie lekarskim, ocenie objawów oraz badaniach laboratoryjnych.
Testy w kierunku chorób wenerycznych dobiera się indywidualnie, w zależności od rodzaju podejrzewanego zakażenia, występujących objawów, rodzaju kontaktu seksualnego oraz czasu, jaki upłynął od potencjalnego narażenia. Wiele infekcji przebiega bezobjawowo, dlatego ich wykrycie nie zawsze jest możliwe na podstawie samopoczucia czy wyglądu okolic intymnych. Z tego względu badania mogą być zasadne mimo braku dolegliwości.
W zależności od podejrzewanego zakażenia w diagnostyce wykorzystuje się badania krwi, moczu oraz wymazy z miejsc potencjalnego zakażenia. W rozpoznaniu:
- kiły – stosuje się badania krwi, m.in. testy serologiczne, a w określonych sytuacjach również badanie DNA bakterii,
- chlamydiozy i rzeżączki – podstawą diagnostyki są badania molekularne NAAT wykonywane z materiału pobranego z miejsca potencjalnego zakażenia, np. z dróg moczowo-płciowych, odbytnicy lub gardła; w określonych sytuacjach wykorzystuje się również próbkę moczu,
- rzęsistkowicy – materiał do badania stanowi najczęściej wymaz z pochwy lub cewki moczowej albo mocz, stosuje się także test wykrywający DNA Trichomonas vaginalis,
- opryszczki narządów płciowych (HSV-1/HSV-2) – w przypadku aktywnych zmian skórnych lub błon śluzowych preferuje się badanie materiału pobranego bezpośrednio ze zmian, natomiast badania krwi pozwalają oznaczyć przeciwciała przeciw HSV,
- zakażenia HPV – testy w kierunku onkogennych typów HPV wykorzystuje się przede wszystkim w profilaktyce raka szyjki macicy, zgodnie z obowiązującymi zasadami badań przesiewowych, przy czym nie są one uniwersalnym testem diagnostycznym na zakażenie HPV u każdej osoby aktywnej seksualnie,
- zakażenia HIV – podstawę diagnostyki stanowi badanie krwi wykrywające przeciwciała przeciw HIV oraz antygen p24, reaktywny wynik testu przesiewowego wymaga dalszej diagnostyki potwierdzającej,
- WZW typu B i C – status zakażenia ocenia się za pomocą odpowiednio dobranych markerów serologicznych, m.in. HBsAg, anti-HBc i anti-HBs; w przypadku HCV badaniem przesiewowym jest anti-HCV, a aktualne zakażenie potwierdza wykrycie HCV RNA.
Każdy nieprawidłowy lub reaktywny wynik testu powinien być skonsultowany z lekarzem, który dokona interpretacji zgodnie z właściwym dla danego zakażenia algorytmem diagnostycznym i w razie potrzeby zaleci kolejne testy potwierdzające.
Badania intymne – kiedy wykonać?
Zaleca się wykonanie badań w kierunku chorób wenerycznych, m.in.:
- po ryzykownym kontakcie seksualnym,
- przed nawiązaniem nowej relacji,
- przed rezygnacją z używania prezerwatywy ze stałym partnerem/partnerką,
- przy wystąpieniu niepokojących objawów,
- u kobiet planujących ciążę lub będących w ciąży,
- u par mających problemy z płodnością,
- u osób mających kontakt z krwią osoby zakażonej,
- profilaktycznie, szczególnie przy częstej zmianie partnerów seksualnych.
Optymalny moment wykonania badania zależy od rodzaju zakażenia i zastosowanego testu. Zbyt wczesny wynik ujemny może wymagać powtórzenia badania po upływie odpowiedniego okna diagnostycznego.
Jeżeli od sytuacji związanej z istotnym ryzykiem zakażenia HIV minęło mniej niż 72 godziny, należy pilnie skontaktować się z lekarzem w celu oceny wskazań do profilaktyki poekspozycyjnej (PEP).
Więcej informacji znajdziesz m.in. w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria: https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/choroby-przenoszone-droga-plciowa-choroby-weneryczne-jakie-badania-wykonac-i-jak-czesto-sie-badac/
Podsumowanie
Choroby przenoszone drogą płciową nie zawsze dają charakterystyczne objawy, dlatego ich wykrycie może wymagać wykonania odpowiednich badań. W przypadku podejrzenia zakażenia, po ryzykownym kontakcie seksualnym lub profilaktycznie należy wykonać testy intymne dobrane do indywidualnej sytuacji. Badania pozwalają wcześniej wykrywać zakażenia, wdrażać odpowiednie leczenie i ograniczać ryzyko powikłań oraz dalszej transmisji.
artykuł sponsorowany
