Czym jest trądzik zaskórnikowy i jak wygląda?
Trądzik zaskórnikowy (acne comedonica) jest łagodną, niezapalną postacią trądziku pospolitego (acne vulgaris). Charakterystyczne dla niego są zaskórniki, blokujące ujścia gruczołów łojowych i mieszków włosowych.
Wyróżniamy dwa rodzaje zaskórników:
zaskórniki zamknięte – mają postać niewielkich, jasnych lub białawych grudek znajdujących się pod powierzchnią skóry. Powstają, gdy gromadząca się wydzielina, w wyniku nieprawidłowego złuszczania się martwego naskórka, nie ma kontaktu z powietrzem, bardzo często przekształcają się w zapalne krosty;
zaskórniki otwarte – inaczej określane jako wągry, widoczne jako charakterystyczne „czarne kropki”. Ich ciemny kolor wynika z faktu, iż wydzielina, po kontakcie z powietrzem, ulega częściowemu utlenieniu (głównie zawarte w niej lipidy i melanina).
W przypadku braku odpowiedniego leczenia zaskórniki często przekształcają się w bardziej zaawansowane zmiany trądzikowe.
Gdzie najczęściej pojawia się trądzik zaskórnikowy?
Skóra dotknięta trądzikiem zaskórnikowym często jest nierówna i szorstka, ze skłonnością do przetłuszczania się. Zmiany rozwijają się najczęściej na czole, nosie i brodzie (tzw. strefa T), czyli w miejscach o największej liczbie gruczołów łojowych. U części osób pojawiają się nie tylko na twarzy, ale również na plecach, klatce piersiowej oraz ramionach.
Przeczytaj również:
Trądzik – czym jest, jak wygląda, rodzaje, u kogo występuje, jak go wyleczyć
Jakie są przyczyny trądziku zaskórnikowego?
Rozwój trądziku zaskórnikowego ma podłoże wieloczynnikowe. Kluczową rolę odgrywają zaburzenia w funkcjonowaniu mieszków włosowych i gruczołów łojowych, na co wpływ ma wiele aspektów.
Do najczęstszych czynników sprzyjających rozwojowi trądziku zaskórnikowego należą:
predyspozycje genetyczne,
nieprawidłowe złuszczanie martwych komórek naskórka,
nadmierne wydzielanie sebum,
zmiany hormonalne występujące m.in. w okresie dojrzewania, podczas miesiączki czy w przebiegu zespołu policystycznych jajników,
stosowanie kosmetyków o działaniu komedogennym,
przewlekły stres, który nasila aktywność gruczołów łojowych,
zanieczyszczenia środowiskowe,
dieta o wysokim indeksie glikemicznym,
nadmierne spożycie niektórych produktów, w tym przetworów mlecznych, które mogą sprzyjać nasileniu trądziku zaskórnikowego.
Choć w rozwoju zapalnych zmian trądzikowych ważną rolę odgrywają bakterie Cutibacterium acnes, w przypadku trądziku zaskórnikowego jej udział nie jest tak znaczący.
Jak odróżnić trądzik zaskórnikowy od innych rodzajów trądziku?
Najważniejszą cechą trądziku zaskórnikowego jest brak objawów zmian zapalnych, takich jak zaczerwienienie, bolesność czy obrzęk. Istotne jest także miejsce występowania zmian trądzikowych (głównie wspomniana strefa T).
Dla porównania trądzik grudkowo-krostkowy charakteryzuje się czerwonymi, bolesnymi grudkami i krostami. Z kolei trądzik hormonalny częściej lokalizuje się w dolnej części twarzy i ma tendencję do nawrotów u dorosłych kobiet.
Sam obraz kliniczny często jest wystarczający, by lekarz dermatolog postawił odpowiednią diagnozę. Dodatkowe badania zazwyczaj nie są konieczne, chyba że istnieje podejrzenie zaburzeń hormonalnych.
Przeczytaj również:
Trądzik odwrócony – co to jest? Przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, domowe sposoby
Jak leczyć trądzik zaskórnikowy?
Leczenie trądziku zaskórnikowego zależy w głównej mierze od stopnia nasilenia zmian. Najważniejszą rolę odgrywają w nim preparaty złuszczające i zapobiegające tworzeniu nowych zaskórników. Istotna jest również odpowiednia pielęgnacja skóry.
Udowodnioną skuteczność w walce z trądzikiem zaskórnikowym wykazują przede wszystkim stosowane miejscowo retinoidy, zwłaszcza tretynoina. Ich działanie opiera się na normalizacji procesu rogowacenia naskórka, a także ograniczeniu liczby mikrozaskórników – zmian, które następnie przekształcają się w zaskórniki zamknięte lub otwarte. Ich stosowanie wiąże się jednak z licznymi ograniczeniami, dlatego w przypadku trądziku zaskórnikowego o niewielkim nasileniu w pierwszej kolejności zaleca się stosowanie nadtlenku benzoilu, kwasu azelainowego czy silnie złuszczających peelingów chemicznych.
Leczenie trądziku zaskórnikowego w określonych przypadkach wymagać może zastosowania preparatów ogólnoustrojowych, takich jak doustne retinoidy (izotretynoina) czy preparaty hormonalne.
Jakie składniki kosmetyków pomagają na zaskórniki?
W walce z zaskórnikami kluczową rolę odgrywa przede wszystkim regularne złuszczanie martwych komórek naskórka, a także usuwanie nadmiaru sebum. Składniki, których należy szukać w przypadku cery trądzikowej tego typu to między innymi:
kwas azelainowy – ogranicza powstawania zaskórników i przebarwień,
kwas salicylowy – wspomaga usuwanie nadmiaru sebum, odblokowując ujścia mieszków włosowych,
ceramidy – pomagają odbudować naturalną barierę ochronną skóry,
niacynamid – nie tylko zmniejsza wydzielanie sebum ale również wspiera barierę naskórkową,
pochodne retinolu – przyspieszają odnowę skóry.
Przeczytaj również:
Leki na trądzik na receptę i bez recepty – nazwy, działanie, skutki uboczne, cena
Sposoby na trądzik – maść na trądzik
Najczęściej stosowane maści na trądzik to m.in.
maść propolisowa,
maść z nadtlenkiem benzoilu,
maść nagietkowa.
Maść ichtiolowa ma działanie ściągające pory, przeciwbakteryjne. Preferowana jako środek ułatwiający odchodzenie ropy w zmianach trądzikowych. Propolis sprzyja regeneracji naskórka, działa przeciwzapalnie. Preparaty z tlenkiem cynku wykazują właściwości ściągające i wysuszające, sprzyjają likwidacji zaskórników. Nadtlenek benzoilu ma działanie przeciwbakteryjne i keratolityczne, zmniejsza liczbę zaskórników oraz przyspiesza ustępowanie zapalnych wykwitów. Maść nagietkowa natomiast to łagodny środek polecany w przypadku trudno gojących się ran; wykazuje działanie przeciwzapalne i kojące.
Antybiotyk na trądzik i sposoby na wągry
W przypadku leczenia trądziku zaskórnikowego zwykle skuteczność wykazują:
kwas witaminy A,
miejscowe antybiotyki z grupy tetracyklin,
doustne środki antykoncepcyjne.
Kwasowe pochodne witaminy A, czyli retinoidy, to jedne z najskuteczniejszych leków na trądzik, także trądzik u dorosłych. Można je stosować w formie tabletek oraz miejscowo na skórę. Retinoidy działają przeciwłojotokowo, przeciwzapalnie, zapobiegają nadmiernemu rogowaceniu skóry. To bardzo silne leki o dobrym działaniu przeciwtrądzikowym. Niestety retinoidy wykazują szereg działań niepożadanych, np.: nadmierne przesuszenie skóry, wypadanie włosów, suchość oczu, świąd, krwotoki z nosa, działanie teratogenne na płód w przypadku kobiet ciężarnych.
Antybiotyki tertacyklinowe są bardzo skuteczne w walce z zaskórnikami i trądzikiem, jednak efekty mogą być krótkotrwałe.
Doustne środki antykoncepcyjne stosowane u kobiet regulują prace gruczołów łojowych, zmniejszając stężenie androgenów, przez co pomagają eliminować wągry.
Jak pielęgnować skórę z trądzikiem zaskórnikowym?
W przypadku pielęgnacji skóry z trądzikiem zaskórnikowym podstawą są właściwie dobrane kosmetyki. Powinny być to produkty niekomedogenne, które wspierają usuwanie martwego naskórka, a jednocześnie nie wysuszają skóry (pobudza to bowiem wtedy pracę gruczołów łojowych).
Codzienna pielęgnacja cery trądzikowej powinna obejmować:
delikatne, ale jednocześnie dokładne oczyszczanie skóry rano i wieczorem, poprzedzone demakijażem, przy zastosowaniu łagodnego preparatu myjącego;
nawilżanie i odżywianie skóry za pomocą składników, które nie zatykają porów;
regularne złuszczanie martwego naskórka przy pomocy peelingów chemicznych (peelingi mechaniczne są niewskazane);
stosowanie ochrony przeciwsłonecznej.
Przeczytaj również:
Trądzik po 30. (trzydziestce) – jakie ma przyczyny? Jak leczyć trądzik u dorosłych?
Czy trądzik zaskórnikowy można całkowicie wyleczyć?
U wielu osób po zakończeniu okresu dojrzewania trądzik zaskórnikowy ustępuje niemal całkowicie. Zdarza się jednak, że przyjmuje on charakter przewlekły i wymaga odpowiedniej, podtrzymującej oczekiwany efekt pielęgnacji skóry.
By poprawić wygląd skóry i uniknąć powstawania nowych zaskórników, wymagane jest regularne stosowanie zaleconych preparatów, a także cierpliwość – pierwsze efekty widoczne są zwykle po około 2-3 miesiącach terapii.
Czy trądzik zaskórnikowy można wyciskać?
Zarówno zaskórniki zamknięte, jak i otwarte, widoczne na powierzchni skóry, często prowokują nas do ich samodzielnego wyciskania. Takie postępowanie może jednak sprzyjać uszkodzeniu skóry, a co za tym idzie rozwojowi stanu zapalnego, powstawaniu przebarwień oraz blizn. Zdecydowanie bezpieczniejszym rozwiązaniem w przypadku trądziku zaskórnikowego jest regularne złuszczanie, które odblokowuje ujścia gruczołów łojowych i mieszków włosowych i zapobiega gromadzeniu się w nich nadmiaru sebum.
Jeżeli zaskórników jest wyjątkowo dużo, możemy umówić się na manualne oczyszczanie skóry wykonywane przez wykwalifikowanego kosmetologa, co minimalizuje ryzyko wystąpienia wspomnianych powikłań.
współpraca: lekarz Sylwia Mróz
