Co to jest wentrykulografia?
Wentrykulografia jest inwazyjnym badaniem diagnostycznym czynności serca, wykonywanym przy użyciu specjalnego kontrastu lub znacznika radioizotopowego. Dzięki temu badaniu możliwe jest dokładne zobrazowanie kurczliwości mięśnia sercowego i anatomii jam serca.
Najczęściej wykonuje się wentrykulografię lewostronną (lewokomorową), rzadziej prawostronną. W klasycznej wentrykulografii kontrast podawany jest do jam serca i obrazowany przy pomocy aparatu rentgenowskiego. W przypadku wentrykulografii radioizotopowej stosuje się odpowiedni znacznik, najczęściej technet Tc-99m, i jest to metoda używana w trudnych diagnostycznie przypadkach, wymagających bardziej zaawansowanego obrazowania.
Badanie pozwala dokładnie uwidocznić anatomię serca i dużych naczyń oraz określić kurczliwość lewej komory i frakcję wyrzutową.
Wskazania – kiedy wykonać wentrykulografię?
Wentrykulografia jest badaniem inwazyjnym i obarczonym ryzykiem powikłań, dlatego wykonuje się ją tylko przy istotnych wskazaniach medycznych, takich jak:
- ocena kurczliwości lewej komory – w przypadku nieprawidłowego mechanizmu jej działania;
- dokładna analiza anatomicznej budowy jam serca;
- ocena nieprawidłowych połączeń między jamami serca;
- diagnostyka kardiomiopatii przerostowej z zawężeniem drogi odpływu;
- wykrycie tętniaków lub skrzeplin w jamach serca
- ocena wad zastawkowych – zwłaszcza zastawki mitralnej i aortalnej;
- obliczenie objętości końcoworozkurczowej i końcowoskurczowej;
- określenie frakcji wyrzutowej lewej komory.
Dodatkowe wskazania praktyczne: badanie może być również pomocne, gdy inne metody obrazowania (echo serca, MRI) nie pozwalają na pełną ocenę kurczliwości i anatomii serca.
Jak się przygotować do badania?
Pacjent powinien być na czczo (co najmniej 4–6 godzin przed badaniem).
Należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i chorobach, szczególnie alergiach na kontrast jodowy.
Często wymaga się, aby pacjent miał zapewniony transport po badaniu, ponieważ może odczuwać osłabienie lub zawroty głowy.
Przed badaniem wykonuje się pomiar ciśnienia, EKG i dezynfekcję miejsca wkłucia.
Jak przebiega badanie, ile trwa, jakie jest znieczulenie?
Wentrykulografia wykonywana jest w pracowni hemodynamicznej.
Lewostronna (lewokomorowa): cewnik wprowadzany jest przez tętnicę udową (rzadziej promieniową lub łokciową), dociera do lewej komory.
Prawostronna (prawokomorowa): cewnik wprowadzany przez żyłę udową (rzadziej szyjną, podobojczykową lub łokciową) do prawych jam serca.
Podawany kontrast (zwykle 30–45 ml) lub znacznik radioizotopowy pozwala wykonać serię zdjęć obrazujących jamy serca.
Badanie trwa zwykle 30–60 minut, a pacjent może odczuwać ucisk lub ciepło w czasie podania kontrastu.
Badanie jest wykonywane w znieczuleniu miejscowym; rzadko konieczna jest krótkotrwała hospitalizacja po zabiegu.
Czy są powikłania po badaniu?
Badanie jest inwazyjne, dlatego może wiązać się z ryzykiem powikłań, w tym:
- krwiak lub krwawienie w miejscu wkłucia;
- uszkodzenie ścian naczyń lub mięśnia sercowego (rzadko tamponada);
- zaburzenia rytmu serca;
- reakcje alergiczne na kontrast (wysypka, swędzenie, wstrząs anafilaktyczny);
- zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu (bardzo rzadko);
- odma opłucnowa lub powikłania płucne (rzadko).
Pacjent powinien natychmiast zgłosić lekarzowi nagły ból w klatce piersiowej, duszność lub nasilony krwiak po badaniu.
Korzyści płynące z wentrykulografii
Wentrykulografia dostarcza lekarzowi informacji o: dokładnej budowie serca i dużych naczyń i przyczynach zaburzeń kurczliwości mięśnia sercowego:
- hipokineza – zmniejszony zakres skurczu,
- akineza – brak kurczliwości,
- dyskineza – skurczowe uwypuklenie ściany komory;
- objętości końcoworozkurczowej i końcowoskurczowej (normy: 72±15 ml/m² i 20±8 ml/m² dla dorosłych);
- frakcji wyrzutowej lewej komory (norma >50% u dorosłych).
Dodatkowe informacje praktyczne: badanie pozwala określić skuteczność leczenia kardiologicznego lub chirurgicznego i monitorować postęp chorób serca.
Jakie są alternatywy diagnostyczne?
Wentylografia jest badaniem inwazyjnym, dlatego w niektórych przypadkach można rozważyć mniej inwazyjne metody diagnostyczne, które również pozwalają ocenić funkcję serca:
Echo serca (Echokardiografia) – ultradźwiękowe obrazowanie serca, pozwala ocenić kurczliwość komór, frakcję wyrzutową i anatomię zastawek bez konieczności podawania kontrastu inwazyjnego.
MRI serca (Rezonans magnetyczny) – bardzo dokładne badanie obrazujące anatomię i czynność serca, przydatne w diagnostyce kardiomiopatii i tętniaków.
CT serca (Tomografia komputerowa) – używana głównie do oceny naczyń wieńcowych i struktury serca, również mniej inwazyjna niż klasyczna wentrykulografia.
Wybór metody zależy od potrzeb diagnostycznych i stanu pacjenta. Lekarz omawia zalety i wady każdej opcji, aby dobrać najbezpieczniejszą i najbardziej skuteczną metodę.
Postępowanie po badaniu
Po wentrykulografii pacjent powinien:
- odpoczywać przez kilka godzin, szczególnie jeśli wykonano badanie przez tętnicę udową;
- monitorować miejsce wkłucia pod kątem krwiaka, zaczerwienienia lub bolesności;
- unikać intensywnego wysiłku fizycznego przez 24–48 godzin;
- matychmiast zgłosić lekarzowi: nasilony ból w klatce piersiowej, duszność, krwawienie, obrzęk lub gorączkę.
W zależności od procedury i stanu zdrowia pacjent często wraca do domu tego samego dnia, ale czasami konieczna jest krótkotrwała hospitalizacja w przypadku powikłań lub obserwacji.
