Dieta rotacyjna – przykłady, produkty, jadłospis, zasady, odchudzanie, efekty

Dieta rotacyjna to propozycja dla osób z alergiami czy nietolerancjami pokarmowymi. Komponowanie jadłospisu polega na naprzemiennym spożywaniu żywności z różnych rodzin produktów (klasa botaniczna i zoologiczna). W komponowaniu menu takiej diety dla alergika powinien pomóc dietetyk, co pozwoli uniknąć niedoborów pokarmowych. Zasadą diety rotacyjnej jest układanie posiłków z produktów nieprzetworzonych i sezonowych. Jakie efekty przynosi rotacja węglowodanami?

Rotacja węglowodanami – dieta dla alergika

Dieta eliminacyjno-rotacyjna (dieta rotacyjna węglowodanami; carb cycling) to model żywienia stosowany u osób z licznymi alergiami lub nietolerancjami pokarmowymi o nieznanym podłożu nadwrażliwości pokarmowej.

Polega ona na eliminacji produktów alergizujących przy równoczesnym obniżaniu ekspozycji na pozostałe alergeny w żywności. Celem jej zastosowania będzie nie tylko zmniejszenie reakcji układu odpornościowego, ale również pomoc w identyfikacji pokarmów uczulających oraz obniżenie ryzyka rozwoju dalszych alergii pokarmowych.Nadwrażliwość pokarmowa to grupa reakcji o różnych mechanizmach immunologicznych i nieimmunologicznych. W 2008 roku Europejska Akademia Alergologii i Immunologii dokonała klasyfikacji niepożądanych odpowiedzi pokarmowych. Zgodnie z nią rozróżniamy toksyczne reakcje na dany składnik pożywienia (np. toksyny znajdujące się w grzybach trujących) oraz reakcje z nadwrażliwości. Te drugie stanowią nieprawidłowy rodzaj odpowiedzi organizmu o charakterze nietoksycznym wynikający z osobniczej wrażliwości. W powstawaniu tych reakcji może uczestniczyć układ immunologiczny (zjawisko alergii) lub też mechanizmy ich występowania omijają go i mamy w takim przypadku do czynienia z nietolerancją pokarmową.

Podział typów nadwrażliwości pokarmowej obejmuje:

  • typ immunologiczny (alergia pokarmowa) - w mechanizm jego powstawania zaangażowany jest układ odpornościowy, dzielimy go na reakcje IgE-zależne (alergia pokarmowa typu natychmiastowego) i IgE-niezależne (różnego rodzaju, w których objawy mogą być odsunięte w czasie o kilka- kilkadziesiąt godzin od ekspozycji na alergen);
  • typ nieimmunologiczny (nietolerancja pokarmowa) - wynikająca z niedoborów enzymatycznych (np. nietolerancja laktozy), reakcja oparta o mechanizm farmakologiczny i pseudoalergie ( np. nadwrażliwość na histaminę);
  • typ możliwy immunologiczny obejmuje nadwrażliwość na gluten i celiakię.

Objawy alergii i nietolerancji pokarmowych mogą obejmować zarówno stany zagrożenia życia, takie jak anafilaksja, jak i dolegliwości ze strony układu pokarmowego, oddechowego czy zmiany skórne. Mogą być natychmiastowe lub odsunięte w czasie o kilkadziesiąt godzin. Rozpoznanie u pacjenta alergii wymaga zastosowania diety eliminacyjno-rotacyjnej, w której wyklucza się pokarmy będące źródłem alergenów. Należy tutaj wspomnieć o zjawisku tzw. reakcji krzyżowej. W przypadku alergenów powietrznopochodnych (np. uczulenie na pyłki, trawy) występuje podobieństwo budowy molekularnej uczulających białek do związków zawartych w warzywach i owocach. Dlatego osoby z alergią wziewną mogą po konsumpcji niektórych produktów z tych grup doświadczać niepożądanych objawów. Dodatkowo u osób, które reagują nadwrażliwością na wiele pokarmów zaleca się poza eliminacją zastosowanie także diety rotacyjnej.

Dieta rotacyjna – zasady

Celem zastosowania diety rotacyjnej węglowodanami może być identyfikacja pokarmów, na które organizm reaguje nadwrażliwością, wyciszenie odpowiedzi układu immunologicznego oraz profilaktyka rozwoju dalszych alergii u pacjenta na składniki diety, które do tej pory tolerował. Warto wiedzieć, że u osób z licznymi uczuleniami przeciążony układ odpornościowy może doprowadzić do alergizacji na kolejne produkty szczególnie jeśli są one spożywane często i w dużych ilościach. Dlatego w tej grupie pacjentów z licznymi alergiami pokarmowymi zaleca się stosowanie diety rotacyjnej. Polega ona na komponowaniu jadłospisu w cyklach 4 dniowych.

Wyróżniamy mniej lub bardziej restrykcyjne wersje menu diety rotacyjnej. Podstawową zasadą konserwatywnego modelu jadłospisu jest wprowadzanie produktów z tej samej klasy zoologicznej lub rodziny botanicznej w odstępach czterodniowych. Wymaga to znajomość przynależności poszczególnych pokarmów do danych grup. Rozwiązanie to stosowane jest u osób prezentujących nadwrażliwość na wiele alergenów. W przypadku osób, które nie wykazują reakcji na duża ilość warzyw i owoców można wprowadzać dietę rotacyjną o nieco mniej restrykcyjnych charakterze, która polega na wymianie produktów, co cztery dni bez zwracania uwagi na klasy i rodziny pokarmów. Metody te mogą początkowo wydawać się skomplikowane. Jednak dobre rozplanowanie jadłospisu i poznanie przynależności pokarmów do różnych grup z czasem umożliwia tworzenie prostego i smacznego menu. Należy zaznaczyć, ze nie istnieje jedna uniwersalna dieta przy alergii.

Pierwszym krokiem do poprawy stanu zdrowia musi być odpowiednia diagnostyka umożliwiająca identyfikację uczulających składników diety. Kolejnym powinna być ich eliminacja. W następnym kroku warto rozważyć zastosowanie jadłospisu z wymianą produktów, co 4 dni. Potrawy na diecie rotacyjnej powinny być komponowane z pokarmów nieprzetworzonych, z jak najmniejszą ilością substancji celowo dodawanych, takich jak konserwanty czy barwniki.

Jeśli to możliwe warto korzystać z żywności ekologicznej, certyfikowanej. W przypadku alergii na wiele produktów należy komponować posiłki z maksymalnie trzech składników. Ułatwia to planowanie menu, ale też ewentualną identyfikacje kłopotliwych składników diety. Ważnym zaleceniem jest również dokładne przeżuwanie pokarmów, co poprawia ich strawność. Dietę rotacyjną należy stosować przez około 48 tygodni.

Dieta rotacyjna – przykłady – rodziny pokarmów w menu

Dieta na alergię pokarmową opierająca się na eliminacji i rotacji pokarmami wymaga znajomości klas zoologicznych i rodzin botanicznych żywności. Produktami z tych samych grup rotujemy w cyklu 4 dniowym. Przykładowo, jeśli w poniedziałek konsumujemy pomidora należącego do rodziny psiankowatych, to przez następne cztery doby nie powinniśmy spożywać zarówno wspomnianego warzywa, jak i innych produktów z tej rodziny botanicznej, takich jak: bakłażan, papryczka chilli, papryka czy ziemniak. Dotyczy to zarówno zbóż, jak i warzyw, owoców, mięsa, ryb, orzechów, pestek, przypraw i ziół. Podział na klasy i rodzaje pokarmów w diecie rotacyjnej przedstawiono w tabelach poniżej.

Rodzina pokarmów botaniczna

Produkty spożywcze

Aktinidiowate

Kiwi

Astrowate

Ostropest, topinambur

Baldaszkowate

Anyż, dzięgiel, kmin rzymski, kolendra, koper włoski, koperek, lubczyk, marchew, pasternak, pietruszka, seler bulwiasty, seler naciowy

Bananowate

Banan

Brzozowate

Orzechy laskowe

Bukowate

Kasztany jadalne

Czystkowate

Czystek

Dyniowate

Cukinia, dynia, melony, ogórki

Grzyby

Grzyby jadalne

Hebankowate

Owoc kaki

Imbirowate

Imbir, kardamon

Jasnowate

Bazylia, cząber, lawenda, majeranek, melisa, mięta, oregano, rozmaryn, szałwia, nasiona chia, tymianek

Kameliowate

herbata

Konopiowate

Konopie siewne

Kozłkowate

Roszponka

Komosowate

Botwina, buraki cukrowe, buraki czerwone, szpinak, komosa ryżowa, amarantus

Krzyżowe

Brokuły, brukwie, brukselka, chrzan, gorczyca, jarmuż, kalafior, kalarepa, kapusty, rzepak, rzeżucha, rzodkiew, rzodkiewki, rukiew wodna

Liliowate

Cebula, czosnek, por, szczypiorek, szparagi

Makowate

Nasiona maku

Męczennicowce

Owoc Passiflory

Mirtowate

Ziele angielskie

Nanerczowate

Mango, pistacje

Ogórecznikowate

Ogórecznik lekarski

Oliwkowate

Oliwki

Orzechowce

Orzech włoski, pekan

Palcowate

Daktyle, kokos

Pieprzowate

Wszystkie rodzaje pieprzu

Pokrzywowate

Pokrzywa

Portulakowate

Portulaka

Powojowate

Bataty

Psiankowate

Bakłażan, papryka chilli, papryka, pomidor, ziemniak

Rdestowate

Gryka, rabarbar, chrzan

Różowate

Brzoskwinia, głóg, jabłko, gruszka, czereśnia, śliwka, morela, wiśnia, jeżyna, Malina, migdał, pięciornik, pigwa, róża

Rutowate

Bergamotka, cytrusy

Skalnicowate

Agrest, porzeczka

Strączkowe

Chleb świętojański, cieciorka, fasola mung, groch, lukrecja, orzeszki ziemne, soczewica, soja, ziarna guar, bób, fasolka szparagowa

Trawy

Cukier trzcinowy jęczmień, kukurydza, teff, owies, proso, pszenica, ryż, słód z jęczmienia, żyto

Wawrzynowate

Awokado, cynamon, liść laurowy

Winoroślowate

Winogrona, rodzynki

Wrzosowate

Borówka, czarna jagoda, żurawina

Zatwarowate

Orzech koli, ziarno kakaowca

Złożone

Anyż gwiaździsty, bylica, cykoria, karczochy endywia, estragon, krwawnik, mniszek, rumianek, sałata, ziarna słonecznika

Klasa zoologiczna

Produkty spożywcze

Ssaki

Mięso wieprzowe wołowe, cielęce, kozie, owcze, jagnięce, baranie, dziczyzna, mleko ssaków

Drób

Kura, kaczka, indyk, gęś, dziki drób – zarówno mięso, jak i jaja

Ryby

Wszystkie gatunki

Aby ułatwić sobie planowanie jadłospisu opisywanej diety dla alergika warto podzielić produkty spożywcze na grupy: zbóż, warzyw, owoców, mięsa i ryb. Menu jednodniowe powinno obejmować konsumpcje produktów z jednej lub niekiedy kilku rodzin botanicznych i jednej klasy zoologicznej.

Przykładowo pierwszego dnia diety spożywamy mięso ryb, z zbóż Amarantus i komosę (z rodziny komosowatych), z warzyw bakłażan, paprykę, pomidora (z rodziny psiankowatych) i dynię (z rodziny dyniowatych), z owoców banany (bananowate) i porzeczki (z rodziny skalnicowatych). Ważne jest, aby w ciągu 4 dni nie powtarzać produktów z tych samych grup.

Dieta rotacyjna – jadłospis – co jeść?

Nie istnieje możliwość stworzenia uniwersalnej diety eliminacyjno-rotacyjnej. W przypadku osób z alergiami i nietolerancjami pokarmowymi wymagana jest indywidualizacja jadłospisu. Wiedza dotycząca problematycznych alergenów umożliwia eliminację pokarmów je zawierających i spożywanie produktów dozwolonych z częstotliwością zmniejszającą ryzyko dalszej alergizacji. Ważne jest, aby menu tego sposobu odżywiania dostarczało odpowiednią zgodną z zapotrzebowaniem ilość kalorii, makro- i mikroelementów.

W przypadku osób uczulonych na większość pokarmów komponowanie pełnowartościowego jadłospisu w diecie rotacyjnej może być trudne, co rodzi realne ryzyko niedoborów pokarmowych. Zaleca się w takich przypadkach kontakt z dietetykiem specjalizującym się w komponowaniu diet rotacyjnych.

Warto jednak pamiętać, że niezależnie od rodzaju uczulających alergenów pokarmowych należy każde menu komponować z produktów nieprzetworzonych, sezonowych i jeśli to możliwe w przypadku warzyw i owoców oraz mięsa pochodzących z upraw i hodowli ekologicznych. Wartość energetyczna diety rotacyjnej może być dowolnie modyfikowana. W przypadku niedożywienia zwiększa się ilość podawanych kilokalorii.

Dieta rotacyjna – odchudzanie i efekty rotacji węglowodanami

Dieta rotacyjno-redukcyjna natomiast będzie doprowadzała do deficytu energetycznego, którego skutkiem będzie spadek masy ciała. Należy tutaj dodać, że podejrzewa się, iż przewlekły stan zapalny towarzyszący nietolerancjom pokarmowym IgG zależnym może sprzyjać rozwojowi zjawiska nadwagi i otyłości. Prowadzenie diet eliminacyjnych ułatwia w tym wypadku powrót do prawidłowej wagi ciała.

Niektórzy specjaliści zalecają w trakcie stosowania jadłospisów rotacyjnych całkowitą rezygnację ze spożycia nabiału, cukru oraz glutenu niezależnie od rodzaju alergizujących białek. Warto jednak zaznaczyć, że nie istnieją przekonywujące dowody na to, że u wszystkich pacjentów z alergią należy wprowadzać takie restrykcje w codziennej diecie.

Bibliografia:

  • Wasilewska E., Ziętarska M., Małgorzewicz S., Immunologiczna nadwrażliwość na pokarm, Forum Zaburzeń Metabolicznych 2016, tom 7, nr 4,s. 152–161.
  • Frank M., Szachta P., Gałęcka M., Ignyś I., Alergia pokarmowa IgG-zależna i jej znaczenie w otyłości i cukrzycy typu 2, Forum Zaburzeń Metabolicznych 2014, tom 5, nr 3, s.108–114.
  • Taylor J.P. Krondl M.M. Spidel M., Csima A.C., Dietary adequacy of the rotary diversified diet as a treatment for „Environmental Illness”. Can. J. Diet Pract. Res. 2002; 63: s.198−201.
  • Kropka B., Pokonaj alergię. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Wydawnictwo Rodzina, Skoczów, 2014.
Opublikowano: ; aktualizacja: 19.06.2018

Oceń:
4.1


Może cię

Dieta na potencję

Na potencję i sprawność seksualną żywienie wpływa w znacznym stopniu. Codzienna dieta ma znaczenie nie ...

Czerwone mięso czy białe? Czy warto jeść mięso? Czy jest szkodliwe dla zdrowia?

Mięso dostarcza białka, żelaza i daje uczucie sytości. Z drugiej jednak strony może być źródłem ...

Dieta ujemnych kalorii – zasady, jadłospis, efekty

Dieta ujemnych kalorii polega na wytworzeniu deficytu kalorycznego poprzez włączenie do jadłospisu produktów o ujemnym ...

Imbir – właściwości

Imbir stosowany jest powszechnie jako aromatyczna przyprawa kuchenna. Choć kojarzony jest przede wszystkim ze smakiem ...

Głodówka lecznicza – jak przeprowadzić i jakie są efekty postu leczniczego?

Głodówka lecznicza to całkowita świadoma rezygnacja z przyjmowania pokarmów i picie jedynie wody przez okres ...

Wosk carnauba E903 – właściwości, zastosowanie, szkodliwość

Wosk carnauba jest naturalnym woskiem roślinnym pozyskiwanym z liści palm rosnących w Brazylii. Ma szerokie ...

Dieta na tłustą cerę

Prawidłowo skomponowana dieta to czynnik kształtujący nie tylko stan zdrowia oraz masę ciała. Codzienny dobór ...

Dieta na skurcze mięśni

Bolesne skurcze mięśni są objawem często występującym u wielu osób. Niejednokrotnie mogą być one efektem ...

Owoce odkwaszające organizm

Zakwaszenie organizmu to bardzo powszechnie występujący problem. W procesie odkwaszania organizmu ogromne znaczenie ma zmiana ...

Wideo – Dna moczanowa a dieta

Hiperurykemia, czyli podwyższony poziom kwasu moczowego w surowicy krwi, powyżej 7mg/dL występuje u 5-30% populacji ...

GMO – co to jest?

GMO, czyli Genetically Modified Organisms to organizmy zmodyfikowane genetycznie, inaczej transgeniczne. Są to przeważnie rośliny ...

EDTA E385 (sól wapniowo-disodowa) – co to jest, zastosowanie, występowanie, szkodliwość

Sól wapniowo-disodowa (EDTA) to substancja chelatująca metale. Właściwość tę wykorzystuje się w produkcji tkanin, papieru ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon