Rzeżucha – właściwości i wartości odżywcze – jak sadzić i jeść rzeżuchę?

Rzeżucha to potoczna nazwa pieprzycy siewnej. Jest jednoroczną rośliną z rodziny kapustowatych. Ze względu na zawartość witamin, składników mineralnych i innych bioaktywnych substancji może stanowić doskonały dodatek do diety, szczególnie w okresie zimowym. Jakie ma właściwości? Ile rośnie rzeżucha i jak ją siać?

Rzeżucha – wartości odżywcze

Pieprzyca siewna to gatunek rośliny z rodziny kapustowatych. Pochodzi on z południowo-zachodniej Azji, Etiopii, Egiptu i Pakistanu. Uprawia się go i spotyka w stanie dzikim na całym świecie. Roślina ta znana jest również pod potocznymi nazwami „rzeżucha”, „rzeżucha ogrodowa” i „rzeżucha siewna”. Uprawiano już w starożytności. Traktowana była, jako warzywo, ale również cenny surowiec do produkcji preparatów stosowanych na skórę. W Polsce rzeżucha na Wielkanoc stanowi ważną ozdobę świątecznych stołów. Warto jednak zauważyć, że jako prosta w uprawie oraz bogata w witaminy, pierwiastki oraz związki aktywne biologicznie roślina może być ciekawym dodatkiem do diety szczególnie w okresie zimowym, gdy asortyment surowych warzyw i owoców jest ograniczony. Jedząc pieprzycę siewną dostarczamy organizmowi:

  • witaminę C – kwas askorbinowy to silny antyoksydant, jest niezbędny do syntezy kolagenu, wpływa na odporność, uczestniczy w metabolizmie aminokwasów oraz lipidów, ułatwia wchłanianie żelaza;
  • prowitaminę A, czyli beta karoten – wykazuje on właściwości przeciwutleniające, korzystnie wpływa na stan skóry i błon śluzowych, warunkuje prawidłowy proces widzenia, ma potencjał chemoprewencyjny;
  • kwas foliowy – ważny nie tylko dla kobiet w ciąży, niezbędny dla prowadzenia prawidłowych przemian aminokwasów, oddziałujący na pracę układu nerwowego;
  • witaminę E – zwaną również witaminą młodości, o silnym działaniu antyoksydacyjnym, neutralizującą nadmiar wolnych rodników, a przez to obniżającą ryzyko min. chorób układu sercowo-naczyniowego i spowalniającą procesy starzenia się organizmu;
  • witaminę B1 i B2 – związki biorące udział w metabolizmie składników odżywczych, ważne dla prawidłowej pracy układu nerwowego czy odpornościowego.

Warto wiedzieć, że rzeżucha to także źródło składników mineralnych niezbędnych do prawidłowej pracy ustroju, takich jak wapń, potas, magnez, fosfor czy żelazo. Dostarcza również pewnej ilości błonnika, czyli włókna pokarmowego, które reguluje rytm wypróżnień, działa korzystnie na florę bakteryjną, pozwala obniżać poziom cholesterolu oraz ułatwia detoksykacje. Swój charakterystyczny smak zawdzięcza olejkom eterycznym, które w swym składzie mają związki siarki. Glukozynolany zawarte w pieprzycy mają właściwości chemoprewencyjne.

Rzeżucha – właściwości

Na pytanie czy rzeżucha jest zdrowa należy odpowiedzieć zdecydowanie tak. Należy traktować ją, jako warzywny dodatek do codziennej diety, który pozwoli uzupełnić jadłospis o mające prozdrowotne działanie bioaktywne substancje. Dzięki licznym związkom antyoksydacyjnym umożliwia redukcję nadmiernej ilości wolnych rodników. Pozwala to chronić komórki przed uszkodzeniami i zmniejsza ryzyko występowania chorób, takich jak miażdżyca, cukrzyca czy schorzenia neurodegeneracyjne.

Spowalnia również procesy starzenia się organizmu. Odpowiednie spożycie warzyw warunkuje dostarczenie ustrojowi właściwej dawki witamin i składników mineralnych. Te niezbędne są do zachowania stanu równowagi zwanego homeostazą. Umożliwia ona sprawną prace wszystkich układów w tym odpornościowego czy nerwowego. Związki zawarte w jej olejkach eterycznych działają antybakteryjnie. Spożywane w dużych ilościach wykazują właściwości moczopędne. Konsumpcja rzeżuchy może przynieść korzyści nie tylko w zachowaniu dobrego stanu zdrowia, ale również wpłynie na kondycję włosów, skóry i paznokci.

Rzeżucha – jak sadzić?

Sianie rzeżuchy jest czynnością bardzo prostą. Nie wymaga posiadania kiełkownicy czy odpowiedniej gleby. Wystarczy zaopatrzyć się w watę lub ligninę, wodę oraz zwykły talerz. Nasiona rzeżuchy wysiewamy na nasączone wodą podłoże (np. gazę) i zwilżamy wodą. Odstawiamy je w ciepłe i słoneczne miejsce. Należy pamiętać o codziennym ich zraszaniu. Po dwóch-trzech dobach nasiona powinny wykiełkować. Po około 7-10 dniach rzeżucha osiągnie swój maksymalny wzrost. Należy odcinać ją nożyczkami. Skonsumować warto ją przed jej kwitnięciem gdyż wtedy staje się wyjątkowo gorzka w smaku.

Cena rzeżuchy jest dość niska. Torebka nasion rzeżuchy kosztuje około 2 zł.

Rzeżucha – jak jeść?

Rzeżucha witaminy, składniki mineralne i inne bioaktywne substancje dostarcza pod postacią wygodnego dodatku do wielu dań. Można ją wykorzystać jako składnik omletów, twarożków, sałatek, surówek, koktajli, sosów, past do pieczywa oraz zup. Oto przykładowe pomysły na rzeżuchę:

  • Koktajl owocowy z rzeżuchą

Składniki: jabłko, gruszka, garść rzeżuchy, miód łyżka, łyżeczka soku z cytryny, woda mineralna niegazowana 250 ml.

Jabłko i gruszkę obrać ze skórki i wydrążyć z nich gniazda nasienne. Pokroić w kawałki i umieść w blenderze. Dodać pozostałe składniki i dokładnie zmiksuj. Wypić bezpośrednio po przygotowaniu.

  • Pasta z fasoli z rzeżuchą i chrzanem

Składniki: puszka fasoli konserwowej lub szklanka ugotowanej fasoli białej, 2 łyżki chrzanu, 3 łyżki oliwy, łyżeczka soku z cytryny, garść rzeżuchy, sól, pieprz

Fasolę ugotować lub jeśli jest konserwowa dokładnie wypłukać na sitku. Miksować ją z chrzanem, sokiem z cytryną i oliwą na gładką pastę. Dodać posiekaną rzeżuchę i przyprawić.

  • Zupa z rzeżuchy

Składniki: łyżka oliwy, łyżka masła klarowanego, średnia cebula, ziemniak, 2 szklanki bulionu warzywnego, 200 g rzeżuchy, 1, 5 szklanki mleka, sok z cytryny, sól, pieprz

Oliwę rozgrzać z masłem w garnku o grubym dnie. Cebulę pokroić w kostkę i zeszklić na tłuszczu. Następnie dodajemy do niej obranego i pokrojonego w kostkę ziemniaka i dusimy około 5 minut mieszając. Po tym czasie do garnka wlać wywar z mlekiem i dodać posiekaną rzeżuchę. Gotować około 10 minut aż ziemniaki zmiękną. Zblendować i przyprawić. Podawać z kleksem kwaśnej śmietany lub jogurtu greckiego.

Rzeżucha w ciąży

Rzeżucha w ciąży należy do roślin nie tylko dozwolonych, ale i wskazanych. Spożywana nawet w niewielkich ilościach uzupełnia dietę w witaminy, antyoksydanty i ważne składniki mineralne. Co istotne z punktu widzenia kobiety ciężarnej zawiera kwas foliowy. Jest to związek niezbędny dla prawidłowego kształtowania się cewy nerwowej płodu.

W praktyce często trudno jest dostarczyć odpowiednią jego ilość do organizmu, dlatego rutynowo suplementuje się tą witaminę. Warto jednak podkreślić, że pokarmowe jej źródła mimo wszystko powinny pojawiać się w diecie kobiety ciężarnej. Co więcej warto pamiętać o nich także w okresie prekoncepcyjnym, a zatem na kilka miesięcy przed planowanym poczęciem.

Pieprzycy siewna – przeciwwskazania

Ostrożność w stosowaniu pieprzycy siewnej powinny zachować osoby z chorobami układu pokarmowego, takimi jak wrzody czy stany zapalne żołądka i jelit. Jest to roślina pobudzająca wydzielanie soków trawiennych o stosunkowo ostrym smaku. Bezwzględnie muszą unikać jej osoby ze stwierdzoną alergią pokarmową na rzeżuchę. Warto również wiedzieć, że ograniczeniu powinna ona podlegać u osób ze schorzeniami tarczycy.

Bibliografia

  1. Szweykowska A., Szweykowski J., Botanika Morfologia, Tom 1, Wydanie 3, Warszawa, 2008.
  2. Szweykowska A., Szweykowski J., Botanika Systematyka, Tom 2, Wydanie 3, Warszawa, 2006.
  3. Jarosz M. i In., Normy żywienia dla populacji Polski. Instytut Żywności i żywienia, Warszawa, 2017.
  4. Ciborowska H., Rudnicka A., Dietetyka żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa, 2014.
  5. Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B. i wsp.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005.
  6. Balcerek M., Rośliny z rodziny Brassicaceae w chemioprewencji nowotworów płuc wywołanych paleniem tytoniu, Przegląd Lekarski 2007 / 64 / 10, 903-905.
  7. Cieślik E., Cieślik I., Borowski M., Charakterystyka właściwości prozdrowotnych glukozynolanów, Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych, nr 588, 2017, 3-14.
Opublikowano: ; aktualizacja: 26.02.2019

Oceń:
4.3


Może cię

Woda alkaliczna, czyli żywa woda – właściwości, przeciwwskazania i przepis

Woda alkaliczna to woda o zasadowym pH. Zalecana jest dla osób ze schorzeniami układu sercowo-naczyniowego, ...

Kelp (morszczyn pęcherzykowaty) – właściwości, działanie i przeciwwskazania

Morszczyn pęcherzykowaty, znany również jako kelp, to morski glon z klasy brunatnic. Występuje naturalnie w ...

Nutraceutyki – co to jest, jak działają, wskazania i przeciwwskazania

Nutraceutyk to każda substancja biologicznie aktywna mogąca wzmacniać, osłabiać lub modyfikować funkcje fizjologiczne i metaboliczne ...

Jarmuż – właściwości, działanie, przeciwwskazania, jakie potrawy z jarmużu?

Jarmuż to bardzo cenne warzywo z rodziny kapustnych. Przez wiele lat niedoceniano jego zastosowania kulinarnego ...

Kiełki – jak wybrać najzdrowsze?

Kiełki dostarczają bardzo dużych ilości składników odżywczych poprawiających funkcjonowanie organizmu. Zawarte w nich witaminy i ...

Propolis (kit pszczeli) – właściwości i zastosowanie – na co pomaga maść propolisowa i nalewka z propolisu

Propolis to produkt wytwarzany przez pszczoły z kitu pszczelego i balsamu pyłkowego. Jest bogaty w ...

Brokuły – wartości odżywcze, właściwości, indeks glikemiczny

Brokuł to wartościowe warzywo o cennych właściwościach prozdrowotnych. Dzięki zawartości wielu witamin, składników mineralnych oraz ...

Miód malinowy – właściwości, kalorie, zastosowanie, cena

Miód malinowy ma przyjemny owocowy smak i zapach. Jest dobrym zamiennikiem białego cukru, jednak należy ...

Fioletowe ziemniaki – przepisy, właściwości i wartości odżywcze

Fioletowe ziemniaki, zwane również truflowymi czy niebieskimi są odmianą tradycyjnych białych ziemniaków. Są jednak od ...

Szpinak – kalorie, właściwości, wartości odżywcze i przepisy

Szpinak, mimo powszechnego przekonania nie jest dobrym źródłem żelaza ze względu na obecność szczawianów, które ...

Rokitnik – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania

Rokitnik zwyczajny to roślina, której każda część bogata jest w bioaktywne związki, mogące mieć korzystny ...

Mąka jaglana – właściwości, kalorie, przepisy – co zrobić z mąki jaglanej?

Mąka jaglana powstaje z kaszy jaglanej, która łuskana jest z prosa. To jedna z najstarszych ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon