Witamina C

Witamina C jest witaminą odgrywającą bardzo istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Kwas askorbinowy należy do jednych z najpopularniejszych parafarmaceutyków o różnorodnym zastosowaniu. Ludzki organizm nie potrafi jej syntetyzować, dlatego musi pobierać ją z zewnątrz.

Witamina C - charakterystyka i rola

Witamina C, inaczej kwas askorbinowy, to związek organiczny, jest białym, krystalicznym ciałem stałym. Pochodny cukrów o wzorze sumarycznym C6H8O6, nie rozpuszczalnym w eterze, benzenie, olejach i tłuszczach stałych. Dobrze rozpuszcza się w wodzie (1:3) i etanolu (1:30). Jest witaminą nietrwałą i wrażliwą. W roztworach rozkłada się pod wpływem powietrza, temperatury i światła. Łatwo utlenia się do kwasu dehydroaskorbinowego, silny reduktor.

Kwas askorbinowy jest dla organizmu niezwykle ważną substancją. Pełni dużą rolę w wielu procesach biologicznych. To lista najważniejszych jej funkcji:

  • Ma działanie ogólnoustrojowe, bierze bowiem udział w licznych procesach metabolicznych, zachodzących w organizmie między innymi metabolizmie tkanki nerwowej, przemianie węglowodanów, białek i tłuszczów, syntezie niektórych hormonów, hemoglobiny, erytrocytów, karnityny, która przyspiesza spalanie tłuszczów;
  • Wspomaga syntezę kolagenu, białka występującego we wszystkich tkankach organizmu oraz w ścianach naczyń krwionośnych, skórze, ścięgnach, oku, kręgach w kręgosłupie i tym podobne. Jest odpowiedzialny za ich prawidłowy kształt, wygląd i sprawność;
  • Witamina C przyspiesza gojenie ran (zwiększa wiązanie białka przez krew), sińców, złamań, zapobiega krwawieniom z dziąseł. Wzmacnia ściany naczyń krwionośnych oraz nowe komórki na uszkodzenia i zakażenia;
  • Ma duży wpływ na budowanie odporności organizmu na choroby, zwłaszcza w okresach przeziębień. Witamina C stymuluje do działania układ immunologiczny, dzięki temu skraca czas trwania zakażenia lub zaziębienia;
  • Posiada ogromne właściwości antyoksydacyjne, czyli chroniące organizm przed szkodliwym działaniem wolnych rodników tlenowych. Co sprawia, iż witamina C zmniejsza ryzyko wystąpienia nowotworów jamy ustnej, przełyku, żołądka, wątroby, odbytnicy, szyjki macicy, płuc oraz reumatoidalnego zapalenia stawów. Przeciwdziała uszkodzeniom komórek powstałym w wyniku starzenia się, co ma duży wpływ na skórę;
  • Ma działanie ochronnie przed szkodliwym wpływem promieniowania UVA i UVB;
  • Zmniejsza reakcje alergiczne, toksyczność miedzi, rtęci, kobaltu, selenu oraz pomaga w lepszym wchłanianiu magnezu;
  • Usprawnia funkcjonowanie układu krwionośnego, w tym serca, ponieważ poprzez wzrost produkcji prostaglandyn obniża ryzyko zachorowania na choroby serca, miażdżycę czy udar. Znacznie obniża ciśnienie krwi oraz poziom cholesterolu;
  • Spożywanie odpowiedniej ilości witaminy C poprawia wytrzymałość fizyczną, łagodzi ból, umożliwia lepszą koncentrację, wpływa na pozytywne samopoczucie, a tym samym ułatwia zwalczanie nastrojów depresyjnych;
  • Jest pomocna także w przypadku cukrzycy, ponieważ reguluje stężenie glukozy we krwi oraz przy zaburzeniach miesiączki.

Niedobór witaminy C (awitaminoza) i jej nadmiar

Obecnie niedobór witaminy C występuje bardo rzadko. Jej brak wywołuje chorobę zwaną szkorbutem (inaczej gnilicą), której objawami są między innymi:

  • brak apetytu,
  • senność,
  • ogólne osłabienie,
  • depresja,
  • pojawiające się bóle reumatyczne.

Dziąsła u chorego stają się gąbczaste oraz zaczynają krwawić. Bardzo często występuje zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i zębodołów, co powoduje ruszanie się oraz wypadanie zębów. Skóra zaczyna się łuszczyć, staje się wysuszona i powstają wybroczyny na jej powierzchni.

Z racji tego, iż witamina C odgrywa dużą rolę w podnoszeniu odporności, jej brak znacznie przedłuża czas choroby i utrudnia leczenie zakażeń. Jej niskie spożycie może również wywierać niekorzystny wpływ na stan żołądka oraz przyczyniać się do powstawania jego schorzeń.

Natomiast nadmiar witaminy C nie wywiera toksycznego działania na organizm, jest po prostu wydalany z organizmu wraz z moczem oraz potem. Jednakże przyjmowanie w nadmiarze kwasu askorbinowego może wywołać:

  • biegunkę,
  • dolegliwości żołądka,
  • nudności,
  • wymioty,
  • wysypkę skórną.

Trzeba jednak pamiętać, że zapotrzebowanie na kwas askorbinowy rośnie z wiekiem. Najmniejszą jej ilość potrzebują dzieci - 40 mg dziennie, natomiast dorośli powinni spożywać od 100 do 200 mg tej witaminy. Zwiększone zapotrzebowanie mają natomiast kobiety w ciąży i karmiące piersią. Witaminy C znacznie więcej potrzebują także palacze, osoby chore na cukrzycę, stosujące takie leki jak na przykład tetracyklinę. Nie należy jej jednak zażywać podczas chemioterapii i radioterapii. Poza tym nadmiar kwasu askorbinowego nasila toksyczność leków antyzakrzepowych.

Działanie kosmetyczne witaminy C

Witamina C ma istotny wpływ na wygląd i stan skóry, błon śluzowych i ścian naczyń krwionośnych. Bardzo często jest stosowana w połączeniu z witaminą A lub E. Kwas askorbinowy ze względu na to, że jest nie rozpuszczalny w tłuszczach, nie może wnikać w lipidowe struktury warstwy rogowej naskórka.

W związku z tym w kosmetykach witaminę C wykorzystuje się w postaci mikronizowanego kwasu askorbinowego, zamkniętego w strukturach liposomów. W ich składzie najczęściej stosowane są jej odmiany: fosforan i rozpuszczalny w tłuszczach palmitynian kwasu askorbinowego oraz antyrodnikowy stearynian askorbylu. Pierwsza jej forma wnika bardzo głęboko w skórę.

Jeśli chodzi o produkcję preparatów kosmetycznych, witamina C ma szerokie zastosowanie: używana jest do produkcji między innymi kremów, maseczek, ampułek, balsamów. Jej korzystne działanie na skórę to:

  • wspólnie z witaminą E stanowi parę doskonałych antyutleniaczy. Zabezpieczają one i świetnie chronią skórę przed niekorzystnym wpływem wolnych rodników przyczyniających się do starzenia. Związki te są bardzo aktywne, atakują prawie wszystkie cząsteczki tkanek. Niszczą lipidy warstwy rogowej naskórka, a także błony komórkowe. Wywierają negatywny wpływ na kolagen, elastynę oraz kwasy nukleinowe, które są odpowiedzialne za wzrost i odnowę komórek. Dlatego kobiety po 25 roku życia, u których procesy starzenia zaczynają postępować, potrzebują wsparcia z zewnątrz, aby zadbać o młody wygląd. Mogą im wówczas zapewnić to kremy z witaminami C i E. Są to witaminy wzajemnie wspierające się i potęgujące swoje działanie. Witamina C jako regenerowalny przez enzymy antyutleniacz regeneruje witaminę E, którą eliminują wolne rodniki. To doskonały duet w walce z niszczącym działaniem wolnych rodników. Poza tym witamina C zmniejsza głębokość zmarszczek, błyskawicznie nawilża skórę oraz likwiduje uczucie suchości;
  • zapobiega rozszerzaniu się naczyń krwionośnych (poprawia mikrokrążenie w naczyniach włosowatych). Znana jest ze swoich właściwości uszczelniających naczynka, dlatego stosuje się ją przy skórach wrażliwych, naczyniowych oraz z trądzikiem różowatym, ponieważ łagodzi jego objawy. Świetnie redukuje cienie pod oczami, likwiduje rumień, oczyszcza skórę z toksyn, wycisza i łagodzi podrażnienia. Cera naczyniowa zyskuje zdrowy wygląd oraz staje się bardziej jędrna i elastyczna;
  • działa wybielająco na skórę. Rozjaśnia i odświeża cerę wyrównując pigmentacje i koloryt skóry. Dlatego polecana jest w preparatach przeznaczonych dla osób o cerze szarej, ziemistej, palących papierosy oraz borykających się z przebarwieniami;
  • zwiększa syntezę kolagenu, odpowiedzialnego za elastyczność, gładkość i sprężystość skóry. Udowodniono, że stosowanie kremu, który zawiera 5 % witaminy C (w postaci kwasu L- askorbinowego) rewelacyjnie wpływa na tkankę łączną. Przyczynia się do zmniejszenia pojawiających się wraz z wiekiem zmian w naskórku, które powodują powstawanie pierwszych zmarszczek. Według niektórych autorów, im wyższe stężenie kwasu askorbinowego, tym lepsze efekty jeśli chodzi o pobudzenie komórek do produkcji kolagenu;
  • chroni skórę przed niszczącymi skutkami promieniowania UVA i UVB, a dostarczana z zewnątrz przyspiesza gojenie oparzeń, również posłonecznych, wywołanych działaniem promieniowania UVB.

Gdzie występuje witamina C?

Podstawowym źródłem witaminy C są świeże warzywa i owoce. Na pierwszym miejscu należy wymienić owoc róży, warzywa kapustne i owoce jagodowe (na przykład czarna porzeczka zawiera około 180 mg w 100 g), natomiast na drugim ziemniaki (zawierają 14 mg witaminy w 100 g, choć zależy to również od pory roku).

Bardzo ważnym źródłem witaminy C są również owoce cytrusowe jak pomarańcze, grejpfruty, mandarynki. Jednak trzeba pamiętać, aby spożywać je z umiarem, ponieważ są silnymi alergenami. Dużo witaminy C posiadają też pomidory. Dzięki temu między innymi wzmacniają odporność i przyspieszają gojenie się ran. Duży owoc (ok. 180 g) pokrywa dzienne zapotrzebowanie na tę substancję w 60 procentach. Ważnym źródłem tej witaminy jest również: chrzan, papryka, natka pietruszki, kalafior, brukselka. Natomiast takie produkty jak mleko, zboża, mięso zawierają jej bardzo mało w ilościach śladowych albo nie zawierają jej wcale. Trzeba pamiętać podczas przygotowania potraw, że witamina C ulega zniszczeniu pod wpływem wysokiej temperatury.

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.03.2017

Oceń:
4.3


Może cię

Wideo – Dieta cukrzycowa

W Polsce w 2011 roku na cukrzycę chorowało 3,1 miliona osób, co stanowi 10,6% dorosłej ...

Kiszonki – zdrowe i bogate w witaminy – dlaczego warto je jeść?

Kiszonki dostarczają organizmowi witamin i minerałów. Są bogatym źródłem bakterii probiotycznych. Zawierają bardzo mało kalorii ...

Oleje – rodzaje i zastosowanie

Mianem olejów jadalnych określane są tłuszcze roślinne, uzyskiwane z różnych roślin, np. nasion, pestek, owoców ...

Witaminy na odporność

Witaminy są to związki organiczne niezbędne w przebiegu wielu procesów życiowych. Wpływają na stan zdrowia ...

Wideo – Napoje gazowane a zdrowie

Są ludzie, którzy nie jedzą dużo, a mimo to tyją – jedną z przyczyn może ...

Awitaminoza – przyczyny i skutki niedoboru witamin

Awitaminoza jest chorobą, która powstaje na skutek braku danej witaminy w organizmie. Przyczyny braku lub ...

Dieta w trakcie i po chemioterapii

Nowotwory to druga w kolejności po chorobach układu krążenia przyczyna zgonów Polaków. Przebieg tych schorzeń ...

Jak zapobiec przeziębieniu? Jak uniknąć przeziębienia?

Przeziębienie określane również terminami choroby przeziębieniowej czy ostrego zapalenia nosa i gardła to zespół objawów ...

Kwas askorbinowy

Kwas askorbinowy, znany jako popularna witamina C, należy do grupy witamin rozpuszczalnych w wodzie. Ważną ...

Jak działa rutyna? Czy jest skutecznym lekiem na przeziębienie?

Okres jesienno-zimowy sprzyja wzmożonym zachorowaniom na przeziębienie. Jesteśmy dużo bardziej podatni na wszelkiego rodzaju infekcje ...

Witaminy a rozwój dziecka – których witamin potrzebują dzieci?

Witaminy to grupa związków organicznych, które mimo, że nie stanowią źródła energii dla organizmu, są ...

Witamina C na przeziębienie – czy jest skuteczna?

Panuje powszechne przekonanie, że witamina C jest skuteczna na przeziębienie. Stosowana jest w leczeniu infekcji ...

Komentarze (0)