Kamienie w nerkach – jakie są przyczyny i objawy kamieni nerkowych?

Kamienie w nerkach to potoczne określenie choroby, jaką jest kamica nerkowa. Polega ona na odkładaniu się w układzie moczowym złogów zwanych potocznie kamieniami. Objawy kamicy to między innymi ból nerek oraz napady kolki nerkowej. Przyczyny tworzenia się kamieni nerkowych są zróżnicowane. Leczenie kamicy wymaga niekiedy usunięcia kamieni nerkowych za pomocą fal uderzeniowych (tzw. kruszenie kamieni).

Kamienie w nerkach – przyczyny kamicy nerkowej

Przyczyny powstawania kamieni nerkowych są bardzo zróżnicowane, podobnie jak różna jest budowa poszczególnych rodzajów kamieni. Postępowanie lecznicze oraz profilaktyka powstawania kamieni w nerce są uzależnione od: mechanizmu powstawania złogu, chemicznej budowy kamienia, czynników ryzyka nawrotu kamicy oraz aktualnego umiejscowienia złogu.

Kamienie nerkowe występują z podobną częstością u kobiet i mężczyzn. Największy odsetek zachorowań przypada na 3. i 4. dekadę życia, ale rozpoznawanie kamieni nerkowych u dzieci czy nastolatków też nie jest rzadkością.

Ogólną zasadą powstawania kamieni nerkowych jest nadmierne wysycenie roztworu – w tym przypadku moczu – substancjami krystalotwórczymi, takimi jak: wapń, sód, szczawiany, cytryniany, moczany czy fosforany. Gdy mocz ulegnie nadmiernemu zagęszczeniu, substancje, których jest w moczu zbyt dużo, ulegają wytrąceniu, tworząc kamienie nerkowe.

Czynnikami sprzyjającymi temu mechanizmowi są np. zbyt małe spożywanie płynów (szczególnie w godzinach nocnych) lub przeszkoda utrudniająca wydalenie całej porcji moczu – dla przykładu rozrost gruczołu krokowego u mężczyzn.

Dodatkowymi czynnikami sprzyjającymi tworzeniu kamieni w nerce są: zmiana pH moczu czy uszkodzenia nabłonka dróg moczowych, co ułatwia przyleganie kamieni w tych miejscach. Czynniki te najczęściej są obecne podczas zakażenia układu moczowego.

Jakie choroby są przyczyną kamicy nerkowej?

Nie można zapominać również o szeregu czynników ryzyka rozwoju kamieni w nerce, które nie dotyczą bezpośrednio układu moczowego. Niektóre dodatkowe czynniki sprzyjające rozwojowi kamieni nerkowych to:

  • kamica moczowa występująca w rodzinie,
  • niektóre schorzenia endokrynologiczne (np. nadczynność przytarczyc),
  • choroby nowotworowe (np. szpiczak mnogi, białaczka) lub przerzutowanie do układu kostnego,
  • osteoporoza oraz choroba zwyrodnieniowa stawów,
  • długotrwałe unieruchomienie,
  • choroby zapalne jelit.

Obok wielu czynników ryzyka tworzenia kamieni w nerce istnieją też takie, które chronią przed ich tworzeniem. Czynniki te nazywane są inhibitorami krystalizacji. Ich odpowiednie stężenie w moczu zmniejsza ryzyko powstania złogu. Najważniejszym z nich jest magnez, a obok niego także: cytryniany, białka obecne fizjologicznie w układzie moczowym oraz glikozaminoglikany.

Najczęściej występującymi złogami w nerkach są kamienie szczawianowo-wapniowe i fosforanowo-wapniowe. Rzadziej składają się natomiast z fosforanu magnezowo-amonowego, cystyny czy kwasu moczowego.

Jakie są objawy kamieni nerkowych?

Kamienie w nerkach mogą przez wiele lat nie dawać żadnych objawów. W takiej sytuacji rozpoznanie jest zwykle przypadkowe, np. w czasie wykonywania USG jamy brzusznej czy RTG przeglądowego jamy brzusznej z zupełnie innego powodu.

W większości przypadków nawet wieloletnia bezobjawowa kamica układu moczowego w pewnym momencie przejdzie w postać objawową, czyli ostry atak kolki nerkowej.

  • Najbardziej charakterystycznym objawem ataku kolki nerkowej jest silny ból w okolicy lędźwiowej. Ból ma charakter kolkowy, a więc nie przebiega w sposób ciągły tzn. występują okresy bardzo silnego bólu w dole pleców, po których następują krótkie okresy bezbólowe. Taka charakterystyka bólu związana jest z przechodzeniem kamienia przez wąski moczowód, którego mięśniówka okresowo kurczy się i rozkurcza.
  • Drugą ważną cechą bólu w kolce nerkowej jest jego promieniowanie. Najbardziej typową lokalizacją promieniowania jest pachwina, okolica spojenia łonowego, często także okolica zewnętrznych narządów płciowych i wewnętrzna powierzchnia uda. Bólowi towarzyszy zwiększone napięcie mięśni w okolicy lędźwiowej po stronie bólu.
  • Kolejnym bardzo typowym objawem kolki nerkowej jest zaburzenie mikcji. Oddawanie moczu jest bolesne, niewielkimi porcjami. Często pojawia się krew w moczu.
  • Dodatkowo często występują nudności i wymioty, niemożność utrzymania przez dłuższą chwilę jednej pozycji ciała.
  • Jeśli dodatkowo podczas ostrego ataku kolki nerkowej wystąpią: gorączka, dreszcze, zaburzenia świadomości, wskazuje to na niebezpieczne powikłanie, jakim jest ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek. Wymaga ono pilnej hospitalizacji i włączenia do leczenia antybiotyku oraz często zabiegowego odprowadzenia zalegającego moczu.

Ból nerek i kamienie na nerkach – jakie badania wykonać?

W przypadku ataku kolki nerkowej rozpoznanie stawiane jest na podstawie typowego dla kolki charakteru i lokalizacji bólu. Badaniami dodatkowymi są: USG jamy brzusznej, RTG przeglądowe jamy brzusznej, a także TK bez środka cieniującego. W badaniu ogólnym moczu można stwierdzić krwinkomocz lub krwiomocz.

Po ustąpieniu ostrego bólu (mniej więcej po 23 miesiącach) należy wykonać szczegółowe badania moczu, m.in. dobową zbiórkę moczu w kierunku wydalania krystaloidów oraz badania z krwi, oznaczając stężenia poszczególnych jonów wraz z gazometrią.

W przypadku podejrzenia wtórnej postaci kamicy, np. w przebiegu zaburzeń endokrynologicznych czy choroby nowotworowej, diagnostyka powinna być poszerzona w jej kierunku.

W przypadku uzyskania złogu nerkowego powinien on być poddany szczegółowej analizie składu chemicznego.

Jakie są sposoby na kamienie nerkowe? Kamica nerkowa – leczenie

Ogólne zasady postępowania w przypadku obecności kamieni w nerce to:

  • prawidłowe nawodnienie,
  • przynajmniej 2 litry płynów w ciągu doby (nie zapominając o godzinach wieczornych),
  • dieta z ograniczeniem białka zwierzęcego,
  • unikanie i szybkie leczenie zakażeń układu moczowego.

W zależności od składu chemicznego kamienia (wapń, szczawiany, fosforany, cytryniany, moczany, struwit) należy zastosować odpowiednią dietę na kamicę nerkową, np. ograniczyć spożywanie nabiału, preparatów witaminowych bogatych w witaminę D3 (w przypadku kamicy wapniowej) czy produktów bogatych w szczawiany, jak: szpinak, szczaw, rabarbar, mocna herbata czy kakao – w kamicy szczawianowej.

Ostry atak kolki nerkowej wymaga kilku równoczesnych działań. Po pierwsze leczenia przeciwbólowego oraz rozkurczowego. Często ból jest na tyle silny, że leki dostępne bez recepty nie są w stanie go uśmierzyć. Wówczas bywa konieczne zastosowanie preparatów opioidowych, które skutecznie redukują ból.

Oprócz farmakoterapii niezwykle istotne jest odpowiednie nawodnienie (powoduje rozrzedzenie moczu) i poszerzenie moczowodu, co ułatwia proces mikcji. Także aktywność ruchowa pozwoli przemieścić kamień do niższych pięter układu moczowego, a tym samym zredukować ból i przyspieszyć ewentualne wydalenie złogu.

Ogólnie przyjmuje się, iż kamienie nerkowe o średnicy do 10 mm bez większych problemów mogą być wydalone z układu moczowego. W leczeniu kamieni nerkowych o znacznych rozmiarach, których samoistne wydalenie jest niemożliwe, a ryzyko związane z uszkodzeniem miąższu nerki jest duże, stosuje się metody inwazyjne.

Zaliczamy do nich przezskórną litotrypsję falami uderzeniowymi (ESWL – potocznie nazywane kruszeniem kamieni), metody endoskopowe, jak nefrolitotrypsja przezskórna (PCNL), czy ureterorenoskopowa litotrypsja (URSL), a także operacje klasyczne (coraz rzadziej wykonywane).

Opublikowano: ; aktualizacja: 08.11.2016

Oceń:
4.4


Może cię

Piasek w nerkach – objawy, badania, leczenie piasku na nerkach

Obecność piasku w nerkach może być zaobserwowana w trakcie oddawania moczu. Z czasem gromadzący się ...

Kamica nerkowa

Kamica nerkowa, czyli występowanie złogów w układzie moczowym to choroba, która występuje u około 7% ...

Leczenie kamicy nerkowej

Kamica nerkowa to stan, w którym w drogach moczowych gromadzą się złogi. Kamienie w nerkach ...

Dieta w kamicy szczawianowo-wapniowej

Kamica szczawianowo-wapniowa występuje przy nadmiernej ilości kwasu szczawiowego lub szczawianów w moczu, w chorobach zapalnych ...

Kamienie nerkowe

Do powstania „kamieni”, dochodzi wówczas, gdy stężenie danej substancji w moczu przekracza możliwości jej rozpuszczenia. ...

Dieta w kamicy moczanowej

Kamica moczanowa spotykana jest częściej u mężczyzn i spowodowana jest dietą bogatopurynową związaną z nadmierną ...

Dieta w kamicy fosforanowo-wapniowej

Głównym składnikiem złogów w tym rodzaju kamicy jest fosforan wapnia. Powstaje w moczu o odczynie ...

Atak kolki nerkowej – przyczyny, objawy, leczenie

Przyczyną kamicy jest obecność złogów, czyli kamieni nerkowych. Ich przemieszczanie się może wywołać silne dolegliwości ...

Kamica szczawianowa

Kamienie nerkowe zbudowane ze szczawianu wapnia stanowią najczęstszą przyczynę objawowej kamicy nerkowej. Schorzenie przebiega w ...

Kamienie w pęcherzu moczowym

Rozwój kamicy nerkowej, może doprowadzić do powstania kamienia, który zlokalizuje się w pęcherzu moczowym. Kamień ...

Złogi w nerkach – przyczyna kolki nerkowej

Kamica nerkowa to dolegliwość związana z występowaniem złogów. Wśród przyczyn powstawania kamieni nerkowych wymienia się: ...

Kolka nerkowa

Kolka nerkowa to typowy objaw kamicy nerkowej. Jest to ból okolicy lędźwiowej, często promieniujący. Bólowi ...

Komentarze (1)


Dziękuję za artykuł, bardzo pomocny. Jeżeli chodzi o dietę są jakieś badania, które wykrywają, co może nam w diecie szkodzić?
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon