Rokitnik – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania

Rokitnik zwyczajny to roślina, której każda część bogata jest w bioaktywne związki, mogące mieć korzystny wpływ na zdrowie. Znajduje zastosowanie zarówno w przemyśle spożywczym, jak i w kosmetycznym czy farmaceutycznym. Jej liczne właściwości prozdrowotne sprawiają, że rokitnik staje się coraz bardziej popularnym składnikiem dań, maści, kremów czy suplementów diety.

Rokitnik zwyczajny – właściwości i skład

Rokitnik pospolity to rozgałęziony, liściasty, dwupienny krzew lub małe drzewo należące do rodziny rokitnikowatych. Rośnie powszechnie na terenie prawie całej Azji i Europy. W starożytnej medycynie chińskiej był opisywany jako roślina o wyjątkowych właściwościach leczniczych. Traktowany był także, jako pożywienie dla koni oraz gatunek ozdobny.

Rokitnik zwyczajny dorasta do wysokości nawet 4 metrów. Stosunkowo łatwo adaptuje się do różnych warunków glebowych. Posiada lancetowate liście i ciemnobrązowe, jajowate lub eliptyczne nasiona. Owoce rokitnika odznaczają się pomarańczową barwą i mają lekko kwaskowaty, cierpki smak.

Roślinę tą uznaje się za cenne źródło wielu substancji bioaktywnych mogących pozytywnie wpływać na zdrowie człowieka. Korzystne fitozwiązki występują zarówno w owocach i nasionach rokitnika, jak i w jego liściach, korzeniu czy łodydze.

Specyficzne cechy organoleptyczne, możliwości zastosowania w technologii żywności oraz właściwości prozdrowotne tej rośliny sprawia, że wykorzystuje się ją w przemyśle spożywczym, kosmetycznym oraz farmaceutycznym. Owoce rokitnika są źródłem:

  • witaminy C – mogą jej zawierać nawet do 201 mg/100 g;
  • tłuszczu, a w tym kwasów palmitynowego, stearynowego, oleinowego, linolowego, linolenowego;
  • tokoferoli;
  • karotenów – w tym dużych ilości beta karotenu, a także likopenu czy zeaksantyny,;
  • flawonoidów;
  • składników mineralnych, takich jak wapń, żelazo, magnez, potas;
  • witamin z grupy B.

Nie ulega wątpliwości, że mają one silny potencjał antyoksydacyjny oraz przeciwzapalny. Można traktować je jako skarbnicę kwasu askorbinowego. Również liście tej rośliny stanowią źródło prozdrowotnych związków, takich jak beta karoten, witamina E, wapń, fosfor, potas, magnez, żelazo oraz białko.

Zawierają one także liczne polifenole w tym flawonoidy, taniny, triterpeny, kwas elagowy, katechiny. Nie brakuje w nich karotenów, chlorofilu oraz kwasu foliowego. Ekstrakty z liści rokitnika wykazują właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwnowotworowe, immunostymulujące i antyoksydacyjne. Z nasion tej rośliny wytwarza się cenny olej o silnym potencjale przeciwutleniającym.

Rokitnik – zastosowanie

Rokitnik właściwości prozdrowotne zawdzięcza dużej ilości zawartych w nim bioaktywnych związków korzystnie wpływających na organizm człowieka. Są one obecne we wszystkich częściach tej rośliny. Rokitnik zastosowanie znalazł w wielu obszarach. Jednym z nich jest przemysł spożywczy. Tutaj najczęściej wykorzystuje się jego owoce. Służą one m. in. do zwiększania zawartości witaminy C w produktach typu soki czy napoje. Ze względu na swój specyficzny smak nie są one jednak powszechnie używane do produkcji żywności. Spotkać je można zwykle pod postacią przetworów, takich jak dżem z rokitnika, sok czy nalewka.

Roślina ta znalazła również szereg zastosowań w przemyśle kosmetycznym. Działa, bowiem przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie, dzięki czemu pozwala skutecznie walczyć z nadmiarem wolnych rodników, zwalniając tym samym procesy starzenia się. Warto pamiętać, że witamina C, w którą zasobny jest rokitnik pospolity jest niezbędna do produkcji białka zwanego kolagenem, które wpływa istotnie na kondycję skóry, ale też kośćca, naczyń krwionośnych czy stawów.

W kosmetyce wykorzystuje się też olej z rokitnika, który absorbuje promieniowanie ultrafioletowe. Co ważne gatunek ten jest cennym źródłem surowców leczniczych. Rokitnik zwyczajny znany jest medycynie ludowej od tysięcy lat. Wykorzystywano go pomocniczo w terapii wielu schorzeń. Obecnie również docenia się jego właściwości prozdrowotne, takie jak:

  • działanie hepatoprotekcyjne – zawarte w nim związki chronią komórki wątroby i wspomagają detoksykację;
  • działanie przeciwnowotworowe – ważne w profilaktyce tej grupy chorób;
  • działanie przeciwzapalne;
  • działanie kardioprotekcyjne – zawarte w rokitniku flawonoidy mają wpływ na prawidłowy rytm serca, siłę skurczów jego mięśni, hamują apoptozę (czyli śmierć) kardiomiocytów oraz zapobiegają ich niedokrwieniu; prawdopodobnie mogą też obniżać ciśnienie tętnicze krwi; wraz z kwasami tłuszczowymi obecnymi w owocach i nasionach mogą również korzystnie wpływać na profil lipidowy, zmniejszając tym samym ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego;
  • działanie przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe – korzysta się z nich stosując przetwory z rokitnika zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie, olej z tej rośliny przyspiesza gojenie się ran, pobudza syntezę kolagenu, warto wykorzystywać także jego właściwości antyseptyczne w stanach zapalnych np. jamy ustnej czy zapaleniu gardła;
  • działanie immunostymulujące – rokitnik korzystnie wpływa na prace układu odpornościowego.

Rokitnik zwyczajny to roślina zasługująca na szczególna uwagę ze względu na liczne zawarte w niej aktywne biologicznie związki obecne we wszystkich jej częściach od korzenia aż po same nasiona i owoce.

Rokitnik pospolity – przetwory

Najczęściej do sporządzania przetworów wykorzystuje się owoce rokitnika. Mają one piękną pomarańczową barwę i bardzo specyficzny smak. To on właśnie determinuje zastosowanie ich w codziennym jadłospisie. Owoce tej rośliny służą głównie do przygotowania konfitur. Te jednak zawierają zwykle dużo cukru, co przyczynia się do podniesienia stopnia akceptacji dla ich właściwości organoleptycznych. Smak rokitnika, a właściwie jego owoców opisuje się jako kwaśno-gorzki, cierpki.

Warto wiedzieć, że owoce służą również do przygotowywania nalewek. Z korzyści prozdrowotnych rokitnika można korzystać także przyjmując sok z jego owoców. Jego przygotowanie nie jest szczególnie trudne.

Przepis na sok z rokitnika

Składniki:

  • 1 kg owoców rokitnika,
  • 1 kg cukru.

Przygotowanie: owoce trzeba dokładnie oczyścić z liści, gałązek lub innych zanieczyszczeń, a potem umyć i osuszyć. Następie zasypuje się je cukrem i odstawia na około 8 h. Po tym czasie należy je zagotować i pozostawić na 30 minut na małym ogniu. Powstałą pulpę przecedza się przez gazę. Sok powinno rozlać się do ciemnych, szklanych butelek i zapasteryzować.

Warto wiedzieć, że w sprzedaży dostępne są też oleje z nasion oraz ekstrakty z liści rokitnika pospolitego. Zasługują one na szczególna uwagę, bo znajdują zarówno zastosowanie wewnętrzne, jak i zewnętrzne.

Olej z rokitnika – właściwości i zastosowanie

Olej rokitnikowy uzyskuje się podczas procesu tłoczenia nasion tej rośliny. Jest on bogaty w związki, takie jak:

  • tokoferole,
  • kwasy omega 3 i 6 – zwane niezbędnymi nienasyconymi kwasami tłuszczowymi,
  • kwasy tłuszczowe jednonienasycone,
  • karotenoidy,
  • sterole, w tym beta sitosterol.

Ich obecność w diecie człowieka wywiera korzystny wpływ na pracę wielu narządów i tkanek. Spożywanie oleju z rokitnika może poprawiać profil lipidowy krwi obniżając stężenie cholesterolu całkowitego i we frakcji LDL. Nasiona tej rośliny charakteryzują się również silnym działaniem przeciwutleniającym, hamując powstawania uszkodzeń oksydacyjnych. Podkreśla się także ich właściwości hepatoprotekcyjne.

Olej rokitnikowy zawiera związki o działaniu antybakteryjnym i przeciwwirusowym. Można stosować go pomocniczo w leczeniu zapaleń błon śluzowych przewodu pokarmowego oraz wrzodów żołądka. Nadaje się on również do stosowania zewnętrznego. Pomaga w gojeniu się ran także przez pobudzenie syntezy kolagenu. Olej z nasion rokitnika znajduje zastosowanie również w leczeniu stanów zapalnych układu moczowo-płciowego, skóry oraz oczu.

Rokitnik – przeciwwskazania

Rokitnik jadalny to roślina o wielu właściwościach prozdrowotnych. Istnieją jednak przeciwwskazania do jej stosowania. Nie zaleca się podawać jej pod żadną postacią w przypadku pacjentów z ostrym zapaleniem pęcherzyka żółciowego, stanami zapalnymi trzustki i wątroby oraz kamicą żółciową.

W większości przypadków zarówno sok, jak i nalewkę oraz ekstrakty z rokitnika uznaje się za stosunkowo bezpieczne. Jednak przed ich zastosowaniem należy upewnić się, czy nie występuje alergia na tą roślinę. Dozwolone są (za wyjątkiem nalewki) do stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią. Sok z rokitnika można także podawać dzieciom powyżej 3 roku życia.

Bibliografia

  1. Bośko P., Biel W., Właściwości lecznicze rokitnika zwyczajnego(Hippophaë rhamnoides L.), Post Fitoter 2017; 18(1): 36-41.
  2. Cybula M., Wszelaki M., Lecznicze zastosowanie oleju rokitnikowego, Post Fitoter 2-3/2001, s. 24.
  3. Suryakumar G, Gupta A. Medicinal and therapeutic potentialof sea buckthorn (Hippophaë rhamnoides L.). J Ethnopharmacol 2011; 138:268-78.
  4. Yuzhen Z, Fuheng W. Sea buckthorn flavonoids and their medicinal value. Hippophaë 1997; 10:39-41.
  5. Eccleston C, Baoru Y, Tahvonen R i wsp. Effect of an antioxidant rich juice (sea buckthorn) on risk factors for coronary hearth disease in humans. J Nutr Biochem 2002; 13:346-54.
  6. Maheshwari DT, Yogendra Kumar MS, Verma SK i wsp. Antioxidant and hepatoprotective activities of phenolic rich fraction of Seabuckthorn (Hippophaë rhamnoides L.) leaves.Food Chem Toxicol 2011; 49:2422-8.
  7. Stobdan T, Chaurasia OP, Korekar G i wsp. Attributes of seabuckthorn (Hippophaë rhamnoides L.) to meet nutritional requirements in high altitude. Defence Sci J 2010; 60:226-30.
  8. Damian C, Leahu A, Oroian M i wsp. Antioxidant activity in extracts from sea buckthorn. Lucrari Stiintifice Seria Zootehnie 2013; 60:151-4.
  9. Ting H, Hsu Y, Tsai C i wsp. The in vitro and in vivo antioxidantproperties of seabuckthorn (Hippophaë rhamnoides L.)seed oil. Food Chem 2011; 125:652-9.
  10. Zeb A, Malook I. Biochemical characterization of sea buckthorn (Hippophaë rhamnoides L. spp. turkestanica) seed. Afr J Biotechnol 2009; 8:1625-9.
Opublikowano: ; aktualizacja: 01.02.2019

Oceń:
4.2


Może cię

Picie drożdży – drożdże na włosy i trądzik – jak pić drożdże, efekty i skutki uboczne

Drożdże piwne najczęściej stosowane są jako drożdże na trądzik lub włosy ze względu na dużą ...

Bioflawonoidy – działanie, rodzaje – gdzie występują i jakie preparaty wybrać?

Bioflawonoidy, inaczej nazywane flawonoidami, to szeroka grupa obejmująca kilka tysięcy związków chemicznych występujących naturalnie w ...

Jagody acai – właściwości, zastosowanie, cena i opinie

Jagody acai to owoce pochodzące z Ameryki Południowej, zaliczane do grupy tzw. superfoods, czyli żywności ...

Grejpfrut – właściwości i zastosowanie. Czy warto pić sok z grejpfruta?

Właściwości grejpfruta są bardzo bogate. Doskonale sprawdza się w odchudzaniu, u osób w cukrzycą, a ...

Miód rzepakowy – właściwości, na co pomaga, jak stosować, cena

Miód rzepakowy należy do grupy najpopularniejszych odmian miodów w Polsce. Posiada nie tylko przyjemny smak, ...

Kokos, czyli orzech kokosowy – właściwości, zastosowanie, jak jeść kokosa?

Kokos, a dokładnie kokos właściwy jest owocem palmy kokosowej, która pochodzi z Azji południowo-wschodniej. Orzech ...

Mleko ryżowe – przepis, właściwości, dla dzieci, cena

Mleko ryżowe może być alternatywą dla klasycznego mleka krowiego w przypadku osób cierpiących na nietolerancję ...

Miód faceliowy – właściwości, jak stosować i gdzie kupić?

Miód faceliowy pozyskiwany jest z nektaru kwiatów rośliny o nazwie facelia błękitna. Jest jednym z ...

Owoce na odporność – naturalny sposób na odporność

Aby uchronić się przed infekcjami, warto korzystać z naturalnych sposobów na odporność – szczególnie w ...

Czerwone wino – jak wpływa na zdrowie?

Czerwone wino to jeden z nielicznych napojów alkoholowych, któremu przypisuje się korzystny wpływ na zdrowie ...

Miód manuka – właściwości, opinie, cena – na co pomaga miód z Nowej Zelandii?

W ostatnim czasie nowozelandzki miód manuka stał się jednym z najpopularniejszych rodzajów miodów, również w ...

Wolne rodniki – czym są rodniki i jak wpływają na zdrowie?

Wolne rodniki są atomami o niesparowanych elektronach. Wolne rodniki wpływają niekorzystnie na DNA, białka czy ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon