Rozmaryn – właściwości, działanie, zastosowanie

Rozmaryn lekarski jest wiecznie zieloną rośliną. Jego właściwości były docenione już w starożytności. Nie tylko świetnie sprawdza się w kuchni, ale zaliczany jest też do przypraw o najwyższej aktywności antyoksydacyjnej. Rozmaryn wspomaga wątrobę, stabilizuje poziom cukru we krwi oraz wspiera pracę mózgu.

Rozmaryn – właściwości

Rozmaryn (Rosmarinus officinalis) to roślina, z której słyną kraje basenu Morza Śródziemnego. W innych regionach uprawiany jest jako roślina doniczkowa. Jak wygląda rozmaryn? Jest niewielkim krzewem, który szczególnie upodobał sobie tereny nadmorskie. Liście ma drobne, równowąskolancetowate i ciemnozielone, natomiast kwiaty przybierają kolory od niebieskiego do różowego.

Właściwości lecznicze rozmarynu są zależne od składu chemicznego, a szczególnie od zawartości olejków lotnych i pory zbioru. Substancje czynne w rozmarynie lekarskim to oprócz olejku rozmarynowego:

  • flawonoidy (m.in. luteolina, diosmetyna),
  • garbniki,
  • kwasy fenolowe,
  • triterpeny.
Olejki eteryczne wykorzystywane są w leczeniu chorób układu oddechowego. Skutecznie walczą z katarem, pomagają udrożnić zatoki i wykazują działanie uspokajające. Najczęściej wykorzystywane w medycynie to olejek: eukaliptusowy, sosnowy, rozmarynowy, lawendowy, miętowy, tymiankowy.

Olejek rozmarynowy zawarty jest w kwiatach oraz na dolnej stronie liści rozmarynu we włoskach gruczołowych, jego minimalne ilości znajdują się również na łodygach. Warto podkreślić, że w świeżym rozmarynie jest mniej olejku (1,5 proc.) niż w wysuszonym (1-2,5 proc.). Olejek ma silny ziołowo-drzewny i ostry zapach (podobny do kamfory) oraz lekko gorzkawy smak. Zidentyfikowano, że zawiera ponad 200 składników, które wykazują właściwości antybiotyczne (karnozol), antyhepatotoksyczne i przeciwzapalne (kwas oleanowy), a także cytotoksyczne (kwas ursolowy).

Z flawonoidów zawartych w rozmarynie warto przyjrzeć się luteolinie, która ma właściwości przeciwzapalne. Ponadto potwierdzono, że dieta z wysoką zawartością tego związku wpływa na zmniejszenie deficytów komórek nerwowych, dlatego rozmaryn lekarski, wraz z brokułami, selerem, oregano czy tymiankiem, poleca się na pamięć.

Jednym z kwasów fenolowych w rozmarynie jest kwas rozmarynowy, który działa jak antyoksydant, chroni przed działaniem promieniowania UV. Zapobiega również kancerogenezie, a coraz więcej mówi się o jego działaniu uspokajającym wobec centralnego systemu nerwowego.

Rozmaryn – działanie

Na postawie badań naukowych potwierdzono, że rozmaryn lekarski może mieć dosyć szerokie zastosowanie w profilaktyce oraz leczeniu wielu jednostek chorobowych. Zewnętrznie olejek z rozmarynu stosuje się przeciwbólowo przy chorobach reumatycznych oraz jako środek przeciwzapalny w aromaterapii i inhalacjach w chorobach dróg oddechowych.

Dzięki temu, że stabilizuje błony komórkowe uważa się go za środek przeciwmutagenny. Wywiera szerokie spektrum działania:

  • przeciwbakteryjnego (m.in. przeciw L.monocytogenes, E.coli, C.perfringens, H.pylori);
  • przeciwgrzybicznego (C.albicans i M.gypseum);
  • przeciwwirusowego.

Liście rozmarynu poprawiają perystaltykę jelit wpływając na procesy trawienne, niweluje również skurcze mięśni gładkich. Rozmaryn działanie ma również hamujące aktywność niektórych enzymów. Są to m.in. acetylocholinesterazy i butyrylocholinesterazy, które mają wpływ na rozwój i postęp choroby Alzheimera.

Rozmarynu w ciąży i u kobiet karmiących nie jest wskazany, gdyż obecnie nie wykluczono jego toksycznego wpływu na rozwijający się płód i dziecko.

Rozmaryn – jak stosować?

Na rynku dostępnych jest kilka rodzajów wyrobów z tego środziemnomorskiego krzewu.

  • Świeży oraz suszony rozmaryn – doskonale sprawdzi się w kuchni jako przyprawa oraz jako główny składnik herbaty z rozmarynu.
  • Ekstrakt z rozmarynu – ma silne właściwości przeciwutleniające oraz działa bakteriostatycznie (szczególnie wobec drobnoustrojów powodujących próchnicę zębów). Jest wykorzystywany jako składnik produktów pielęgnacyjnych. Występuje w postaci kapsułek lub w płynie. Testy na zwierzętach wykazały, że etanolowe ekstrakty z rozmarynu mogą mieć wpływ na obniżenie poziomu glukozy we krwi, co w przyszłości może być wykorzystywane w prewencji cukrzycy.
  • Nalewka rozmarynowa – przygotowuje się ją na bazie alkoholu i stosuje się wyłącznie miejscowo przy bólach stawów i mięśni oraz stanach zapalnych skóry.

Jak zaparzyć rozmaryn? Oto przepis: kilka gałązek należy zalać wrzątkiem, można dodać kilka plasterków imbiru i zaparzyć minimum 5–10 minut. Napar z rozmarynu będzie dobrym wyborem na infekcje górnych dróg oddechowych. Ma on również ochronny wpływ na wątrobę, działa przeciwwrzodowo i uspokajająco na ośrodkowy układ nerwowy.

Rozmaryn w kuchni

Rozmaryn znany jest przede wszystkim ze swojego kulinarnego zastosowania. Do czego dodawać rozmaryn? Jest on rośliną wyjątkowo aromatyczną, która doskonale komponuje się z każdym rodzajem mięsa i ryb. Sprawdzi się też w kuchni wegetariańskiej, jako dodatek do pieczonych ziemniaków, zup warzywnych, potraw z pomidorami, soczewicą oraz jajkami.

Aby dodatkowo wydobyć charakterystyczny aromat suszonego rozmarynu, można przed dodaniem go do dania lekko rozetrzeć w dłoniach. W kuchni wykorzystuje się również miód rozmarynowy, szczególnie ten hiszpański. Ma on specyficzny zapach tego zioła, a ponadto działa bakteriobójczo i przeciwzapalnie.

W naszym klimacie uprawa rozmarynu możliwa jest wiosną i latem – jest on bardzo podatny na niską temperaturę. Najlepiej pomiędzy kwietniem a majem wysiać rozmaryn w doniczce. Można zrobić to również do gleby, ale na zimę trzeba przesadzić go do doniczki i zimować w domu. Rozmaryn do wzrostu potrzebuje dużej ilości słońca.

Przyprawę można kupić w każdym sklepie spożywczym, natomiast świeży będzie dostępny w sklepach ogrodniczych lub w supermarketach. Cena rozmarynu wynosi ok. 5–7 zł za świeży i ok. 1,50 zł za 15 g suszony.

Rozmaryn w kosmetyce

Kosmetyczne właściwości rozmarynu polegają głównie na obecności w nim antyoksydacyjnych flawonoidów. Z tego względu rozmarynu w kosmetyce używa się zarówno w celu minimalizowania skutków procesu starzeniu się skóry, jak i jako środka przedłużającego trwałość kosmetyku.

Wyciąg z rozmarynu działa odżywczo na skórę i włosy, a niweluje i zapobiega łupieżowi. Dzięki swoim przeciwdrobnoustrojowym właściwościom skutecznie walczy z niedoskonałościami cery.

Herbatka rozmarynowa (przygotowywana na bieżąco) może być wykorzystywana jako tonik oczyszczający dla skóry z tendencją do zanieczyszczeń. Olejek jest też wykorzystywany jako środek zapachowy przy produkcji perfum.

Koniecznie należy pamiętać, że olejku nie należy nakładać bezpośrednio na skórę, ponieważ może ją podrażnić – zawsze należy go czymś rozcieńczyć np. olejem kosmetycznym.

Bibliografia

  1. Nowak K. i wsp. (2013). Rozmaryn - roślina bogata w związku czynne. Chemik 67(2).
  2. Hać-Szymańczuk i wsp. (2009). BADANIE AKTYWNOŚCI PRZECIWBAKTERYJNEJ ROZMARYNU LEKARSKIEGO. Nauka Przyroda Technologie Tom 3, Zeszyt 4.
  3. Kowalska K., Olejnik A. (2010). Rosemary – a herb of therapeutic potential. Postępy Fitoterapii 2/2010/.
Opublikowano: ; aktualizacja: 22.02.2019

Oceń:
4.2


Może cię

Naturalne sposoby na regenerację wątroby – zioła, suplementy diety i leki

Pacjenci bardzo chętnie stosują zioła na wątrobę. Są one dostępne najczęściej w postaci: herbatek, tabletek, ...

Kuchnia włoska a odchudzanie

Kuchnia włoska to jedna z najbardziej popularnych kuchni europejskich. Cechuje się się bogactwem warzyw, oliwy, ...

Oczyszczanie organizmu z toksyn

Ekspozycja na zanieczyszczenia środowiska, nieprawidłowa dieta czy stosowanie używek to czynniki wpływające niekorzystnie na stan ...

Zioła na wzdęcia

Najczęstszą przyczyną wzdęć jest nieprawidłowa dieta. Ból brzucha, nadmiar gazów i uporczywe wzdęcia towarzyszą niestrawności. ...

Jak wspierać pracę wątroby?

Dieta, zioła, leki – jest wiele sposobów, które wspomogą wątrobę i jej regenerację. Dieta wątrobowa ...

Niewydolność wątroby – przyczyny, objawy, leczenie

Niewydolność wątroby to znaczne zaburzenie jej funkcji. Przyczyny problemów z wątrobą obejmują czynniki zewnętrzne (np. ...

Zioła na wątrobę

Jednym ze sposobów na ochronę, regenerację i oczyszczenie wątroby jest stosowanie ziół. Bez recepty dostępne ...

Ostropest plamisty

Ostropest plamisty (łacińska nazwa: Silybum marianum) to roślina, której lecznicze właściwości znane są już od ...

Jak chronić wątrobę? Jak zapobiegać chorobie i uszkodzeniu wątroby?

Ze względu na szereg ważnych funkcji, jakie spełnia wątroba, należy szczególnie zatroszczyć się o jej ...

Zioła na trawienie – jak wybrać najlepsze zioła na poprawę trawienia?

Prawidłowe trawienie to proces, od którego w dużej mierze zależy codzienne funkcjonowanie i dobre samopoczucie ...

Mięta – co leczy i jak działa?

Mięta należy do grupy najchętniej wykorzystywanych ziół. Dzięki właściwościom leczniczym oraz wyjątkowemu aromatowi mięta znalazła ...

Zioła na żołądek

Nadkwasota oraz niestrawność to częste dolegliwości żołądkowe, pojawiające się zwykle po spożyciu ciężkostrawnego posiłku lub ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon