Berberys zwyczajny – właściwości lecznicze i zastosowanie

Berberys zwyczajny, znany także jako kwaśnica pospolita to krzew, który gości w ogrodach jako roślina ozdobna. Jednak oprócz atrakcyjnego wyglądu posiada również liczne właściwości zdrowotne. Warto wykorzystać liście oraz owoce berberysu i przygotować z nich herbatę lub nalewkę.

Berberys – właściwości

Berberys zwyczajny/pospolity (Berberis vulgaris), potocznie nazywany kwaśnicą pospolitą, to krzew osiągający wysokość ok. 2 m. Ma żółte kwiaty, z których powstają czerwone owoce. W Polsce rośnie przede wszystkim w ogródkach działkowych jako roślina ozdobna.

Kiedyś wykorzystywano głównie korzeń berberysu i gałęzie, ale wiązało się to z uszkodzeniem rośliny. Obecnie powszechnie są wykorzystywane owoce i liście berberysu. Głównym składnikiem czynnym jest berberyna (1,5–2 proc.) wykazująca działanie przeciwpierwotniakowe, przeciwbakteryjne, a także spazmolityczne (rozkurczające mięśnie gładkie), żółciopędne i przeciwzapalne.

Właściwości lecznicze berberys zawdzięcza berbaminie i kryptopinie, które wpływają korzystnie na układ sercowo-naczyniowy poprzez obniżenie ciśnienia tętniczego krwi i regulację pracy serca. Niektóre alkaloidy zawarte w berberysie zwyczajnym ograniczają wchłanianie i zwiększają wydalanie lipidów i cholesterolu z jelit oraz działają antyoksydacyjnie i przeciwmiażdżycowo. Natomiast protopina i palamatyna działają przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie, podobnie jak berberyna.

Właściwości prozdrowotne związane są także z zawartym w nim polifenolom – antocyjanom i flawonoidom, które mają działanie przeciwutleniające, a to przekłada się na działanie antynowotworowe i ochronne na ściany naczyń krwionośnych. Owoce berberysu zawierają garbniki, które działają przeciwzapalnie i ściągająco, co ma zastosowanie w biegunce. Zawarte substancje czynne w berberysie zwyczajnym działają hipoglikemicznie, co może być wykorzystane w terapii cukrzycy. Hamują α-glukozydazę zmniejszając wchłanianie glukozy z jelit do krwi, a także poprawiają wrażliwość tkanek na insulinę. Może także pozytywnie wpływać berberys na trądzik, zmniejszając stan zapalny oraz ilość wykwitów na skórze.

Berberyna, główny składnik berberysu występuje także w glistniku jaskółczym zielu. Dowiedz się więcej o tej leczniczej roślinie.

Berberys – zastosowanie

Berberys zwyczajny ma zastosowanie zarówno zewnętrznie, jak i wewnętrzne. W postaci nalewek i odwarów. Po wcześniejszym rozcieńczeniu, można stosować je na skórę oraz na błony śluzowe. Berberys pospolity działa na trądzik, stany zapalne skóry, odczyny alergiczne i drobne rany oraz stany zapalne błony śluzowej gardła. Wewnętrznie wykorzystuje się napary i odwary z owoców berberysu. Przy dłuższym stosowaniu sprawdzić się mogą wyciągi alkoholowe. Owoce wykorzystuje się także do domowych przetworów w postaci dżemów, soków i nalewek.

Można się spotkać z informacją, że owoce berberysu są trujące. Zawierają one alkaloidy, które mogą się kumulować w wątrobie i mięśniu sercowym. Dodatkowo może zwiększać uwalnianie bilirubiny powodując żółtaczkę. Uważa się jednak, że stosowanie kwaśnicy pospolitej w tradycyjnych dawkach nie jest toksyczne. Przeciwwskazaniem do spożywania berberysu jest ciąża i karmienie piersią.

Berberys zwyczajny na gronkowca

Berberys zwyczajny zawiera substancje czynne wykazujące działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybiczne i przeciwzapalne, co może mieć zastosowanie w rożnych infekcjach. Zawarte w tej roślinie alkaloidy izochinolinowe typu protoberberyny wykazują szczególną aktywność przeciwko bakteriom Gram-dodatnim, do których należą m.in. ziarenkowce jak gronkowiec złocisty (Staphylococcus ureus).

Berberys będzie działać zarówno bakteriostatycznie, jak i bakteriobójczo. Badania dowodzą jednak, że w porównaniu z innymi roślinami leczniczymi, działanie kwaśnicy pospolitej jest umiarkowane. Warto jednak wspomagać terapię podstawową. Można stosować wewnętrznie w postaci kapsułek z wyciągiem z owoców berberysu lub jako wodne napary. W przypadku stosowania zewnętrznego na zmiany skórne, należy je przemyć lub nałożyć okład z naparu.

Herbata i nalewka z berberysu

Powszechnie stosowana jest herbata z berberysu, a także nalewka. Pierwsza opcja jest wygodniejsza – wystarczy zaparzyć surowiec 10–15 min. Większość herbat stanowi produkt złożony i zawiera także inne rośliny.

Wykonując nalewkę z berberysu warto ekstrahować surowiec alkoholem jak najdłużej. W ten sposób przejdzie więcej polifenoli z owoców berberysu do alkoholu. Czas jednak może wpłynąć na barwę nalewki, ponieważ zmniejsza się stężenie antocyjanów, które są odpowiedzialne za pożądaną barwę nalewki.

Jak ją wykonać? Owoce należy umyć i rozgnieść. Kolejno w stosunku 1:5 zalać alkoholem 40 proc. – najlepiej w słoiku. Zostawić na kilka tygodni (4–6) w zacienionym miejscu. Po upływie tego czasu przecedzić przez sito ze złożoną gazą.

Berberys zwyczajny – cena i gdzie kupić?

Gdzie kupić berberys zwyczajny? Można go dostać w sklepach zielarskich stacjonarnych i internetowych. Koszt produktu jest różny i zależy od postaci preparatu. Cena berberysu zwyczajnego w kapsułkach lub tabletkach wynosi 30–50 zł za 60 kapsułek. Gotowe nalewki z kory bądź owoców mogą kosztować 50–70 zł za 100 ml. Cena za surowce suszone berberysu – owoce i kora, kształtuje się w granicach 7–16 zł za 100 g.

Przed zastosowaniem każdego z preparatów należy zapoznać się z dawkowaniem. Każdy produkt może mieć inną zawartość wyciągu berberysu lub jego substancji czynnych. W aptekach berberys zwyczajny może być również dostępny, ale najczęściej tych internetowych.

Owoce berberysu zwyczajnego oraz inne jego surowce zawierają wiele aktywnych substancji działających korzystnie na organizm – przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, przeciwpierwotniakowo. Mogą wspomóc układ trawienny, gospodarkę lipidową, a także węglowodanową. Berberys można kupić głównie w sklepach zielarskich w rożnej postaci – kapsułki, zioło pojedyncze i wyciągi alkoholowe.

Bibliografia

  1. Sokół-Łętowska A.: Związki fenolowe w nalewkach z wybranych owoców. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Wrocław 2013.
  2. Wojciechowska I.: Berberys pospolity- roślina ozdobna i lecznicza. Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych 2017, 3, 487-490.
  3. Shidfar F., Hajhassani G.: The Effects of Berberis vulgaris Fruit Extract on Serum Lipoproteins, apoB, apoA-I, Homocysteine, Glycemic Control and Total Antioxidant Capacity in Type 2 Diabetic Patients. Iranian Journal of Pharmaceutical Research 2012, 11, 643-652.
  4. Zarei A., Changizi-Ashtiyani S. i wsp: A quick overview on some aspects of endocrinological and therapeutic effects of Berberis vulgaris L. Avicenna J Phytomed 2015, 5, 485-497.
  5. Lamyae El Khalki, Tilaoui Mounir i wsp.: Studies on the Dual Cytotoxicity and Antioxidant Properties of Berberis vulgaris Extracts and Its Main Constituent Berberine. Advances In Pharmacological Sciences 2018, 1-14.
  6. Imenshahidi M., Hosseinzadeh H. Berberis Vulgaris and Berberine: An Update Review. Phytother. Res. 2016, 30, 1745-1764.
  7. Imenshahidi M., Hosseinzadeh H. Berberis Vulgaris and Berberine: An Update Review. Phytother. Res. 2016, 30, 1745-1764.
  8. Kędzia B., Hołderna-Kędzia E. i wsp.: Przeciwdrobnoustrojowe działanie Chelidonium majus L. Postępy Fitoterapii 2013, 4, 236-243.
  9. Snowden R., Harrington H. i wsp.: A comparison of the anti-Staphylococcus aureus activity of extracts from commonly used medicinal plants. J Altern Complement Med. 2014, 5, 375-382.
  10. https://ziolawpelni.pl/berberys-pogromca-mikrobow/, [data dostępu: 12.12.2018r.].
Opublikowano: ; aktualizacja: 22.02.2019

Oceń:
4.5


Może cię

Moringa – właściwości, zastosowanie i postacie drzewa chrzanowego

Moringa oleifera, inaczej moringa olejodajna to roślina pochodząca z Indii. Inne jej nazwy to drzewo ...

Rumianek w ciąży i dla niemowlaka – stosować czy nie?

Rumianek należy do bezpiecznych ziół zarówno w ciąży, jak i dla niemowląt. Można go wykorzystać ...

Estragon – właściwości, zastosowanie, zamiennik, do jakich potraw dodawać estragon?

Estragon (artemisia dracunculus), znany także jako bylica draganek, jest rośliną z rodziny astrowatych. Uprawa estragonu ...

Gorczyca – właściwości lecznicze, zastosowanie

Gorczyca to nie tylko przyprawa. Znalazła także zastosowanie w lecznictwie. Olej z gorczycy jest składnikiem ...

Lubczyk – działanie, właściwości, zastosowanie, uprawa

Właściwości lubczyku zadecydowały o szerokim zastosowaniu zioła w lecznictwie, kosmetyce i gastronomii. Lubczyk pomaga na ...

Czosnek niedźwiedzi – właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania i przepisy

Czosnek niedźwiedzi (Allium Ursinum L.) należy do roślin z podrodziny czosnkowatych. W medycynie ludowej był ...

Nawłoć – rodzaje, właściwości lecznicze i zastosowanie

Nawłoć pospolita to roślina lecznicza, znana już w medycynie ludowej. Skutecznie wspomaga leczenie chorób naczyniowych, ...

Podbiał – właściwości, działanie, zastosowanie i przeciwwskazania

Podbiał pospolity jest w Polsce rośliną powszechnie występującą – można ją znaleźć na terenie niemalże ...

Bylica piołun – jak wygląda, właściwości, zastosowanie, dawkowanie, przeciwwskazania

Piołun (bylica piołun) to roślina trująca, wykazująca działanie toksyczne. Odpowiednio dawkowana ma jednak zastosowanie lecznicze. ...

Pięciornik gęsi – występowanie, właściwości, zastosowanie lecznicze i przeciwwskazania

Pięciornik gęsi, czyli srebrnik, uważany jest za pospolity chwast, który występuje na łąkach, pastwiskach czy ...

Kalina koralowa – właściwości, zastosowanie, przetwory i cena

Kalina koralowa to krzew, który znajduje zastosowanie jako roślina ozdobna, jadalna, ale i lecznicza. Jest ...

Hibiskus (ketmia) – kwiat i herbata – właściwości, działanie, przeciwwskazania

Hibiskus (ketmia) znany jest głównie ze względu na ozdoby kwiatostan. Tymczasem kwiat hibiskusa działa leczniczo ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon