Pięciornik gęsi – występowanie, właściwości, zastosowanie lecznicze i przeciwwskazania

Pięciornik gęsi, czyli srebrnik, uważany jest za pospolity chwast, który występuje na łąkach, pastwiskach czy przydrożnych rowach. Tymczasem wykazuje on liczne właściwości lecznicze. Ziele srebrnika działa przeciwzapalnie, przeciwbiegunkowo i wzmacniająco. W postaci nasiadówek, okładów i płukanek znalazł zastosowanie m.in. jako naturalny środek na hemoroidy, pleśniawki czy wzdęcia. Na co jeszcze pomaga ziele pięciornika?

Pięciornik gęsi – występowanie i wygląd

Pięciornik gęsi (Potentilla anserina), zwany srebrnikiem pospolitym, gęsią trawką, gęsiówką i dziewiczym zielem, to wieloletnia roślina z rodziny różowatych (Rosaceae) osiągająca do 50 cm wysokości. Wytwarza ona rozgałęzione kłącza o rozłożystych łodygach, które tworzą długie, naziemne rozłogi wyrastające z rozesłanej, pełzającej lub podnoszącej się łodygi. Rozłogi ukorzeniają się w węzłach, tworząc nowe rozety liści. Liście pięciornika są pierzastodzielne – złożone z listków piłkowano-ząbkowych, z wierzchu zielone, a od spodu srebrzysto owłosione. Pięciornik gęsi bywa też z tego względu zwany srebrnikiem.

Kwiaty pięciornika są żółte, pojedyncze, wyrastają z długich szypułek. Owoc to jajowata lub nerkowata, czerwonobrunatna niełupka. Korzeń pięciornika gęsiego jest mocny, mięsisty, zgrubiały i silnie rozwinięty.

Ziele srebrnika jest rozpowszechnione prawie na całym świecie. W Polsce pięciornik rośnie pospolicie na wilgotnych terenach, łąkach, pastwiskach (zwłaszcza gęsich, stąd też i nazwa ziela), nad brzegami stawów, rzek i rowów oraz w pobliżu domostw.

Ziele pięciornika gęsiego – surowiec zielarski i substancje czynne

Surowiec zielarski stanowi ziele pięciornika gęsiego (herba potentillae anserinae), zbierane w okresie kwitnienia rośliny – zazwyczaj od maja do sierpnia. Łodygi wraz z kwiatami zrywa się i suszy w cieniu, w przewiewnym pomieszczeniu lub w suszarni nagrzanej do 40oC. Ususzony surowiec należy przechowywać w suchym, chłodnym miejscu, w szczelnie zamkniętym pojemniku. Ususzone ziele pięciornika można także kupić w aptece lub sklepach zielarskich.

Ziele srebrnika zawiera garbniki (od 5 do 12 proc.), flawonoidy (kwercetynę, kemferol), saponiny, związki śluzowe, sterole, cholinę, kwasy organiczne (galusowy, katechowy i elagowy), minerały i witaminę C. Medycyna naturalna doceniła działanie lecznicze pięciornika, warto więc mieć to cenne ziele w domowej apteczce.

Pięciornik gęsi – właściwości – na co pomaga zioło?

Ziele pięciornika gęsiego wykazuje właściwości lecznicze, dlatego też stosowane jest przy wielu dolegliwościach, zwłaszcza układu pokarmowego. Za sprawą obecności związków goryczkowych pobudza wydzielanie soku żołądkowego, zatem pięciornik pomaga na trawienie. Dzięki obecności garbników łagodzi stany zapalne błon śluzowych, a także hamuje drobne krwawienia z naczyń włosowatych.

Ponadto flawonoidy i witamina C uszczelniają naczynia krwionośne oraz wykazują działanie rozkurczające na mięśnie gładkie oskrzeli, układu pokarmowego i naczyń wieńcowych. Ziele pięciornika działa również rozkurczowo na mięśnie gładkie macicy.

Pięciornik gęsi – zastosowanie lecznicze

Działanie lecznicze pięciornika wykorzystuje się przy dolegliwościach, takich jak:

  • biegunka,
  • zaburzenia trawienia (bóle brzucha, wzdęcia),
  • nieregularne wypróżnienia,
  • kolka jelitowa,
  • bolesne miesiączkowanie.

W aptece dostępne są preparaty z pięciornikiem gęsim, które zalecane są w chorobach wątroby, w kamicy żółciowej, przy zapaleniu trzustki i woreczka żółciowego.

Srebrnik stosowany jest również zewnętrznie. Kompres lub nasiadówkę z pięciornika wykorzystuje się do leczenia hemoroidów lub zapalenia odbytu. Płukanka pomoże w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła, pleśniawkach i zapaleniu dziąseł. W wielu krajach lekko zmiażdżone liście rośliny wykorzystuje się jako okłady przy reumatyzmie i żylakach. Maść, nalewka czy okłady z odwaru pomocne są w trudno gojących się oparzeniach, ranach, owrzodzeniach. Okłady z naparu stosuje się też przy zapaleniu powiek czy spojówek.

Pięciornik gęsi w kosmetyce i w kuchni

Dość popularne jest także zastosowanie pięciornika gęsiego w kosmetyce. Liście ziela wykorzystuje się jako kosmetyk do pielęgnacji cery, zwłaszcza trądzikowej. Płukanki, szampon z dodatkiem ekstraktu stosowane są w stanach zapalnych skóry owłosionej głowy, przy łupieżu i wypadaniu włosów. Okłady lub przemywanie tonikiem na occie pomoże pozbyć się cieni pod oczami.

Kosmetyki z wyciągiem z pięciornika stosowane są przy rozszerzonych naczyniach krwionośnych, trądziku różowatym, rozszerzonych porach, łojotoku, a także przy przebarwieniach. Ponadto chronią skórę przed promieniami UV.

W kuchni wykorzystuje się bulwki pięciornika – zbierane jesienią są smaczne, łatwostrawne i pożywne. Mieszkańcy Tybetu gotują je w wodzie, a gdy są miękkie mieszają je ze stopionym masłem, cukrem lub miodem. Dawniej młodymi liśćmi zagęszczano zupy, ale też dodawano je do sałatek.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania pięciornika gęsiego?

Pięciornik gęsi stosowany w odpowiednich ilościach nie powoduje skutków ubocznych. Jednak istnieją przeciwwskazania do jego stosowania. Nie powinno się stosować srebrnika przy przewlekłych biegunkach i owrzodzeniach jelita grubego. Pięciornik gęsi w ciąży i podczas karmienia piersią jest przeciwwskazany, podobnie jak większość ziół leczniczych. Nie należy także podawać srebrnika dzieciom.

Kurację pięciornikiem warto przeprowadzić pod okiem lekarza – dlatego, że ważna jest właściwa dawka i okres stosowania ziela. Zbyt długie przyjmowanie srebrnika może powodować m.in. zaparcia.

Bibliografia

  • Atlas ziół. Wydawnictwo Dragon, Bielsko-Biała 2010.
  • Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987.
  • Senderski M. E., Zioła w leczeniu dolegliwości i chorób układu trawiennego oraz wątroby i trzustki. Wydawnictwo Mądrość Natury, Podkowa Leśna 2009.
Opublikowano: ; aktualizacja: 18.03.2019

Oceń:
4.5


Może cię

Kminek zwyczajny – właściwości lecznicze i zastosowanie

Kminek zwyczajny doskonale sprawdza się w kuchni jako przyprawa, nie tylko ze względu na walory ...

Chmiel zwyczajny – właściwości, zastosowanie, przepisy, działania niepożądane

Chmiel najczęściej kojarzy się z przemysłem piwowarskim, jednak od dawna wykorzystywany jest także w ziołolecznictwie ...

Miłorząb japoński (ginkgo biloba) – właściwości, działanie i przeciwwskazania

Miłorząb japoński, znany także jako ginko biloba lub miłorząb dwuklapowy to drzewo o licznych właściwościach, ...

Ruszczyk kolczasty – właściwości, zastosowanie, skutki uboczne – na co pomaga?

Ruszczyk kolczasty (myszopłoch) to roślina, której właściwości zadecydowały o szerokim zastosowaniu w lecznictwie. Dzięki działaniu ...

Kordyceps – działanie, zastosowanie, cena

Kordyceps jest grzybem, który od dawna jest stosowany w Azji, lecz na chwilę obecną nie ...

Lawenda – właściwości lecznicze, kosmetyczne, zastosowanie, działanie

Właściwości lawendy i olejku lawendowego znalazły zastosowanie zarówno w lecznictwie, jak i kosmetyce. O działaniu ...

Wąkrotka azjatycka (gotu kola) – właściwości, preparaty, cena

Wąkrotka azjatycka, znana także jako gotu kola to roślina lecznicza. Wspomaga koncentrację, zapamiętywanie i obniża ...

Wiesiołek na skórę i płodność – właściwości, zastosowanie, dawkowanie i przeciwwskazania

Wiesiołek to roślina o wielu właściwościach. Skutecznie poprawia stan skóry, wspomagając leczenie trądziku, a także ...

Szafran – cena, właściwości i zastosowanie

Szafran charakteryzuje się piękną barwą i wyjątkowym aromatem. Obecnie jest jedną z najdroższych przypraw na ...

Jaskółcze ziele – na brodawki i odciski – jak stosować, właściwości, gdzie rośnie?

Glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus L.) jest stosowany w medycynie chińskiej od wielu tysięcy lat. ...

Rozmaryn – właściwości, działanie, zastosowanie

Rozmaryn lekarski jest wiecznie zieloną rośliną. Jego właściwości były docenione już w starożytności. Nie tylko ...

Ashwagandha (żeń-szeń indyjski) – właściwości, działanie, dawkowanie i przeciwwskazania

Ashwagandha, czyli żeń-szeń indyjski od wielu lat jest jedną z wielu roślin stosowanych w medycynie ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon