Niedobór witaminy D3 – objawy – jak uzupełniać niski poziom witaminy D3?

Niedobór witaminy D3 jest częstym problemem. Niski poziom witaminy D3 wpływa niekorzystnie na funkcjonowanie kości i wiąże się z rozwojem krzywicy u dzieci (zaleca się stosowanie preparatów witaminy D3 u noworodków i niemowląt) oraz osteoporozy u osób starszych. Zapobieganie niedoborom witaminy D3 u dorosłych polega na stosowaniu odpowiedniej diety i dbaniu o wystarczającą ekspozycję na światło słoneczne.

Witamina D3 – działanie

Witamina D3 (pełna jej nazwa to dihydroksycholekalcyferol) jest związkiem chemicznym zaliczanym do grupy witamin – substancji, których odpowiedni poziom w organizmie jest warunkiem jego prawidłowego funkcjonowania. Początkowe etapy jej syntezy wymagają współudziału promieniowania UV (głównym jego źródłem jest światło słoneczne) i zachodzą w skórze.

W pewnym stopniu witaminę tę pozyskujemy również z pokarmu (ryby, sery, żółtka jaj). Do narządów warunkujących i regulujących jej działanie i stężenie we krwi należą wątroba, nerki i przytarczyce.

Rolą witaminy D3 jest regulacja poziomu wapnia we krwi przez wpływ na jego wchłanianie i wydalanie, zapewnienie prawidłowego rozwoju i utrzymania dobrego stanu kości przez umożliwienie ich prawidłowej mineralizacji, współudział w działaniu układu odpornościowego i wpływ na funkcjonowanie wielu innych procesów.

Najsilniej jej działanie zaznacza się w jelicie cienkim, gdzie zwiększa wchłanianie wapnia z pokarmu.

Niedobór witaminy D3 objawy są groźne?

Brak witaminy D3 najwyraźniej odbija się na funkcjonowaniu kości – zależnie od wieku, w którym wystąpi, może prowadzić do zaburzeń ich rozwoju. Niedobór witaminy D3 prowadzi do rozwoju krzywicy. U dorosłych prowadzi do osłabienia kości i wywołuje osteomalację i osteoporozę.

Do objawów niedoboru witaminy D3 należą między innymi: obniżona odporność na infekcje, ból i osłabienie mięśni, jednak bardzo często nie obserwuje się żadnych z nich. Istnieją przesłanki wskazujące na powiązanie niedoboru witaminy D3 z rozwojem chorób autoimmunologicznych, nowotworowych, sercowo-naczyniowych i innych.

Niedobór witaminy D3 – przyczyny

Niedobór witaminy D3 powstaje najczęściej wtedy, gdy zaburzone są mechanizmy jej dostarczania do organizmu. Jak wspomniano, w organizmie człowieka głównym jej źródłem są komórki skóry prowadzące syntezę witaminy przy udziale promieni UV oraz pokarm, z którego tzw. egzogenna witamina D jest wchłaniana w jelicie cienkim.

Do podstawowych przyczyn niedoboru witaminy D3 u dorosłych należą:

  • niewystarczająca ekspozycja skóry na promieniowanie słoneczne – w naszej szerokości geograficznej problem ten jest bardzo częsty – z uwagi na warunki klimatyczne większość osób osiąga wystarczającą ekspozycję głównie latem (niestety kremy do opalania z filtrem obniżają produkcję witaminy D); w pozostałych porach roku produkcja witaminy D w skórze nie pokrywa zapotrzebowania;
  • niedobór witaminy D w diecie – najbogatszym źródłem egzogennej witaminy D są niektóre ryby i tran; znaleźć ją można również w żółtku jaj, serach i produktach wzbogacanych w witaminy, jak mleko i płatki śniadaniowe; warto przy tym wspomnieć, że zawartość witaminy D w mleku kobiecym jest niewielka, stąd też zaleca się stosowanie witaminy D3 u noworodków;
  • zaburzenia wchłaniania witaminy D w przewodzie pokarmowym – mogą być związane z usunięciem jelita cienkiego, celiakią, zespołem krótkiego jelita i innymi stanami prowadzącymi do zaburzeń pracy jelit;
  • zaburzenia aktywacji witaminy D – występują najczęściej u osób starszych i w przebiegu chorób nerek prowadzących do ich niewydolności (nerki są konieczne do syntezy aktywnej witaminy D3);
  • niedobór witaminy D spowodowany jej przyspieszonym niszczeniem w wątrobie – związany bywa również z przyjmowaniem niektórych leków; takie działania niepożądane mogą wystąpić między innymi podczas stosowania niektórych leków przeciwpadaczkowych.

Witamina D3 – norma we krwi

Podstawę rozpoznania w tym przypadku stanowi badanie poziomu witaminy D3 we krwi. Próbkę do badania uzyskuje się, podobnie jak w przypadku zwykłych badań krwi, poprzez nakłucie żyły i zebranie krwi do probówki. Zakresy stężeń prawidłowych są zależne od wieku osoby badanej.

Przyjmuje się, że u osób dorosłych optymalny poziom witaminy D3 wynosi 30–50 ng/ml lub 50–75 nmol/l. Z uwagi na powiązanie metabolizmu witaminy D3 z chorobą przytarczyc, często bada się także poziom parathormonu.

Niedobór witaminy D3 u dorosłych

Do stanów stanowiących wskazania do uzupełniania niedoboru witaminy D należą:

  • zaburzenia metabolizmu kości – krzywica, osteomalacja i osteoporoza;
  • bóle kości, obniżenie poziomu wapnia lub fosforanów we krwi i podwyższenia poziomu parathormonu (PTH) lub fosfatazy zasadowej – są to również objawy zaburzeń funkcjonowania tkanki kostnej;
  • podeszły wiek (zwłaszcza wiek po menopauzie u kobiet) i zwiększone ryzyko upadków;
  • stany ryzyka zwiększonego niedoboru, takie jak restrykcyjna dieta, otyłość, stany po zabiegach operacyjnych na przewodzie pokarmowym, zaburzenia wchłaniania tłuszczów, ciemna karnacja, mała ekspozycja skóry na światło słoneczne, karmienie piersią (bez stosowania suplementacji witaminą D3 dla niemowląt) oraz choroby, w przebiegu których często taki niedobór się obserwuje (nadczynność przytarczyc, zespoły złego wchłaniania, choroby nerek lub wątroby, choroby nowotworowe, sercowo-naczyniowe).

Jak uzupełnić niedobór witaminy D?

Szczegóły postępowania w przypadku niskiego poziomu witaminy D3 zależą od stopnia niedoboru i jego przyczyny, jak również od wieku pacjenta. W większości przypadków zaleca się zwiększenie ekspozycji skóry na światło słoneczne (gdy jest to możliwe), z zachowaniem odpowiednich zasad bezpieczeństwa oraz zwiększenie udziału w diecie produktów zawierających witaminę D.

W stanach znacznego niedoboru oraz w przebiegu niektórych chorób stosuje się suplementację preparatami z witaminą D3 lub jej pochodnymi w indywidualnie dobranej dawce. Jednocześnie może być zalecane przyjmowanie innych leków, zależnie od chorób współistniejących.

We wszystkich przypadkach, w których jest to możliwe, stosuje się leczenie przyczynowe (nastawione na eliminację przyczyny niedoboru). Skuteczność leczenia niedoboru witaminy D3 sprawdza się, wykonując regularne oznaczenia poziomu witaminy D3 we krwi (często jednocześnie bada się inne wskaźniki gospodarki wapniowo-fosforanowej – poziom parathormonu, wapnia i fosforanów).

W przypadku niedoborów witaminy D3 u mniejszych pacjentów zaleca się stosowanie preparatów z witaminą D3 dla dzieci.

Także kobiety spodziewające się dziecka powinny zapobiegać niskiemu poziomowi witaminy D3. W ciąży niedobór witamin z grupy D jest dość groźny – może prowadzić np. do cukrzycy ciążowej.

Opublikowano: ; aktualizacja: 01.12.2016

Oceń:
4.7


Może cię

Witaminy a rozwój dziecka – których witamin potrzebują dzieci?

Witaminy to grupa związków organicznych, które mimo, że nie stanowią źródła energii dla organizmu, są ...

Prawidłowy wzrost u dziecka

W rozwoju każdego dziecka możemy wyróżnić charakterystyczne, następujące po sobie okresy życia. W czasie każdego ...

Tran – sposób na wzmocnienie odporności

Tran jest bogaty w witaminy A i D oraz kwas tłuszczowy omega-3. Dzięki temu wspomaga ...

Osteoporoza a dieta

Osteoporoza jest jedną z chorób żywieniowo-zależnych. Odpowiednia dieta ma znaczenie na wszystkich etapach profilaktyki zdrowotnej. ...

Niedobór witaminy D

Witamina D pełni kluczową rolę w procesie mineralizacji kości i utrzymaniu prawidłowej gospodarki wapniowo-fosforanowej. Niedobór ...

Witamina D i K dla dziecka

W organizmie dziecka witaminy pełnią ważne funkcje regulacyjne, warunkują prawidłowy przebieg ważnych dla życia i ...

Osteomalacja – przyczyny, objawy, badania, leczenie

Osteomalacja (krzywica u dorosłych lub rozmiękanie kości) to metaboliczna choroba przebiegająca z upośledzoną mineralizacją substancji ...

Tężyczka utajona – przyczyny, objawy, badania, leczenie spazmofilii

Spazmofilia, czyli tężyczka utajona, to objaw związany z niedoborem wapnia we krwi. Jej najczęstszą przyczyną ...

Ból dolnego odcinka kręgosłupa

Ból w dolnej części kręgosłupa jest drugim co do częstości występowania, po bólach głowy, objawem ...

Choroby stóp – ból i inne objawy jakie daje chora stopa

Najczęstszym objawem chorych stóp jest ból pojawiający się w podeszwie, z boku lub na grzbiecie ...

Wapń – sposób na zdrowe kości

Przez całe życie układ kostny ulega przemianom fizycznym i chemicznym. Pełni funkcję ochronną dla narządów, ...

Badanie poziomu witaminy D – normy w badaniu krwi

Witamina D w organizmie wpływa m.in. na korzystny stan kości i zapobiega rozwojowi wielu chorób ...

Komentarze (0)